logo

Dende 1973 estudiando, divulgando e defendendo o patrimonio natural galego

sghn@sghn.org

Buscador en www.sghn.org
SGHN Xeral As Mariñas Ferrol Ourense Pontevedra Museo Astronomía
En www.sghn.org
 
line decor
  INICIO
line decor

 

 


 
 

 

SGHN solicita a erradicación inmediata de Ludwigia grandiflora no río Barbaña (Ourense)

Ourense, 27-09-2016

Alertados por un socio da presencia da planta acuática invasora Ludwigia grandiflora no río Barbaña ao seu paso pola cidade de Ourense, un equipo de SGHN ven de percorrer o treito urbán de dito río e de confirmar a existencia de múltiples matas de dita especie ao longo do río Barbaña entre a confluencia do seu afluente Barbañica e case a súa desembocadura no río Miño.

As circunstancias actuais son moi favorables para a erradicación da especie, pois non forma masas continuas, o nivel de auga é moi baixo e o acceso é moi doado, facilitando o traballo de retirada da canle e de transporte da biomasa de Ludwigia para unha xestión segura da mesma.

Diante do risco de que a especie aumente a súa cobertura no río Barbaña e de que chegue ao río Miño, o cal faría moi difícil e custosa (senón imposible) a súa erradicación, SGHN ven de solicitarlles á Dirección Xeral de Conservación da Natureza (PDF) e á Confederación Hidrográfica do Miño Sil (PDF) que organicen e leven a cabo coa máxima urxencia (días ou, como moito, semanas) unha campaña para a erradicación de dita especie.

 

Manifestación e manifesto contra os lumes en Ourense

Ourense, 22-09-2016

Deixando ao marxe a complexa casuística que se atopa detrás da alarmante realidade incendiaria, SGHN sempre entendeu que o aspecto fundamental do problema radica no conformismo e a indiferencia xeralizada dunha poboación incapaz de reaccionar de modo axeitado diante da gravidade da situación plantexada; indiferencia que determina a práctica inexistencia dunha presión social que poidera transmitirse aos estamentos político-administrativos na procura de solucións e medios apropiados á magnitude do problema plantexado. Tampouco nos esquecemos de que as solucións postas en práctica ata o de agora foron inútiles e de que toca buscar novos camiños e aplicar outros métodos que poidan acadar resultados positivos evitando o tratamento partidista do tema para alcanzar o consenso de todos os grupos políticos e sociais.

Despois de tantos anos tentando explicar a gravidade do problema e de espertar conciencias sin conseguilo, vemos que algo está mudando e que detrás da desgracia que representou en 2015 a queima de toda a Serra do Larouco (Ourense) xurde unha luz de esperanza que tímidamente empeza a alumear dende Lucenza. Os veciños de Lucenza demostran que existe esa base real contra o lume e que é posible cambiar as cousas, como se pode ler nas seguintes liñas cunha mensaxe clara e directa que SGHN comparte totalmente:

Vimos dunha terra, onde a montaña era tan importante que os nosos antepasados a converteron nun deus. O deus Larouco dominaba a penachaira que se extendía ata onde a vista abarcaba, e a fertilidade desas terras dependía do seu humor. Se o deus se anoxaba, mandaba tormentas e neves perpetuas que estragaban as colleitas; se o deus estaba contento, bendicía a través dos raios do sol as terras traballadas.

Cando os romanos se atreveron a cruzar o río Lethes, chegaron ó Larouco e respetaron o carácter divino da montaña, equiparándoa con Xúpiter, pai de todos os deuses.

Ata non fai moito,a montaña seguía sendo querida e coidada polos nosos devanceiros, xa que dela dependía gran parte do seu sustento diario: a auga que bebían, a leña coa que se quentaban, as carqueixas e os toxos cos que estercaban, a comida do gando... Incluso a única alternativa a emigración era gañar o xornal plantando piñeiros de sol a sol, coa aixada e as mans como únicas ferramentas.

Malia esta vida tan dura e cansa, os veciños das aldeas seguían subindo a Serra para unha vez ó ano e como mostra de agradecemento, celebrar xuntos a Festa do Larouco.

Non pasaron moitos anos disto… pero desgraciadamente hoxe o Larouco, como moitos outros montes de Cualedro e de Galicia, é unha montaña sen vida. No Larouco xa non hai nada máis que pedras ennegrecidas, regatos contaminados pola cinza e un parque eólico. Está morto e despois de tantos incendios consecutivos, nin os veciños temos forzas para seguir loitando nin as autoridades mostrarán outro interese máis que o de firmar de novo un manifesto con medidas que ninguén vai aplicar.

Nós, non sabemos quen son os culpables do asasinato do Larouco!
Nós, non sabemos cales son as solucións para que os montes de Galicia deixen de arder!

O único que sabemos e que estamos FARTOS:
FARTOS de ver como a xente abandona as aldeas e o monte só se volve produtivo para as grandes compañías eléctricas ou as empresas da madeira.
FARTOS de ver como a vexetación que nace de forma natural nos nosos montes foi substituída pola gasolina que alimenta o negocio do lume.
FARTOS da falta de políticas de prevención.
FARTOS de que non se cumpra a Lei de Montes.
FARTOS da desorganización dos medios de extinción.
FARTOS da propaganda e falta de resultados na vixilancia e detención dos incendiarios que queiman os nosos montes.
FARTOS de que só se fale dos incendios no verán!!!

Por todo isto nos atrevemos a pedir ós nosos representantes políticos que asuman que un dos principais problemas que ten Galicia neste momento é o dos incendios forestais. E que xa chegou a hora de traballar xuntos para tomar medidas que a longo prazo poidan rematar con esta lacra.

Acabar cos incendios é darlle unha nova oportunidade ó rural. Unha segunda oportunidade para eses poucos valentes que seguen vivindo nas nosas aldeas porque apostaron no seu día polo monte e a natureza como medio de vida: castiñeiros, frutais, colmeas, viñedos, casas, explotacións gandeiras, granxas, negocios… o traballo dunha vida non pode estar continuamente ameazado polas lapas.

Por favor, facédeo por eles, acabade cos incendios forestais en Galicia!

AAVV Lucenza-Cualedro - Non Máis Lumes-Cualedro - Amigos do Larouco

O Museo de Historia Natural de SGHN cambia por fóra...

Ferrol, 19-09-2016

Sen presa, pero sen pausa, o Museo de Historia Natural de SGHN en Ferrol vai cambiando para mellor como amosa a imaxe actual da dereita e a de abaixo de hai dous anos. O novo tellado non destaca moito nas fotos, pero é fundamental para a conservación do edificio e o seu contido. Pola contra, o cambio si é moi rechamante na fachada. Pero ises non son os únicos cambios...

Vertido de entullos nas Brañas Mouras (Laxe)

Laxe-Santiago, 16-09-2016

O pasado día 01-09-2016 SGHN tivo coñecemento dun vertido con varios acúmulos de terra, pedras e tamén entullo (tubos PVC, chapa metálica, formigón, restos de tellado, etc.) no humidal denominado Brañas Mouras (Laxe, A Coruña), exactamente nas coordenadas UTM (Datum ETRS89) 0500311-4784247. Ditos acúmulos constan de dous amoeramentos de aproximadamente 72 e 30 m3, e están arroxados sobre unha beira composta principalmente de amieiros (Alnus glutinosa) e salgueiros (Salix atrocinerea) con afección directa ao humidal inventariado "1110224 Brañas Mouras" e sitúase a escasos 40 metros da "ZEC ES1110005 Costa da Morte". Por todo o cal, SGHN ven de solicitar á D.X. de Conservación da Natureza:

  • Que investigue a procedencia e autoría deste vertido e movemento de terras.
  • Que informe á SGHN sobre se dito vertido conta cós informes administrativos preceptivos e, en caso afirmativo, facilite a SGHN copia de todos eles para coñecer os criterios técnicos, legais e ambientais empregados para autorizalas.
  • Que en caso de ser unha actuación ilegal, se proceda á restauración da zona a conta do autor dos feitos.
  • Que informe a SGHN das actuacións que dean lugar.

 

"Apadriña/amadriña unha parcela na Limia" 3.0:

Antela-A Limia, 11-09-2016

Despois de dous éxitos rotundos coas dúas primeiras campañas "Apadriña/amadriña unha parcela na Limia", coas que as 34 parcelas alugadas ao BANTEGAL atoparon madriñas/padriños, SGHN-Sección Antela lanzou durante a saída "Á procura do abellaruco" unha terceira campaña para seis novas parcelas (si, si, xa temos 40 parcelas alugadas na Limia!!!). Tres das parcelas atoparon rápidamente padriños e madriñas, pero aínda quedan dispoñibles outras que están a agardar por ti; se estás interesado/a escribe a antela@sghn.org. Todas as parcelas son moi interesantes para continuar o traballo a prol dos dous obxectivos cos que se constituiu a Sección:

  • Coñecer, divulgar e salvagardar os valores naturais e tradicionais da comarca de A Limia, así como buscar a oportunidade de potencialos.
  • Compatibilizar a recuperación de humidais e zonas marxinais de A Limia coa explotación agro-gandeira sostible, sen afeccións negativas aos sectores económicos produtivos.

 

...e chegou outro ano e pasou tamén...

2016: Galicia calidade Galicia calamidade

Vigo-Santiago, 11-09-2016

Hai un ano, Luis Davila reflectía maxistralmente a problemática da recorrencia continua dos lumes forestais en Galicia. Rematábanos a nosa entrada (abaixo) desexando que "oxalá o vindeiro ano poidamos dicir que quedou anticuada". Lamentablemente non só non quedou anticuada senón que, outra vez, os gravísimos lumes que devoran Galicia voltaron a ser o tema dunha viñeta de Davila, de novo extraordinaria.

Magnífica viñeta de Luis Davila, publicada no Faro de Vigo do 08-09-2016. Reproducida con permiso do autor.

 

2015: Unha vaga de lumes calcina o patrimonio natural galego,
outra vez e xa perdimos a conta...

Vigo-Santiago, 01-09-2015

Din que unha imaxe vale máis que mil palabras, e é certo. Como xa fixera coa mina de Corcoesto (ver máis...), Luis Davila resume maxistralmente nunha imaxe a enorme desfeita dos lumes en Galicia e a moi lamentable realidade de que cada ano os responsables de tomar a decisión adían para o vindeiro ano a necesidade urxente e imprescindible de abordar a raíz do problema. Moi lamentablemente tamén, todo o que SGHN leva 35 anos dicindo sobre os lumes (ver máis abaixo) segue a estar vixente e de candente actualidade. Oxalá o vindeiro ano poidamos dicir que quedou anticuada.

Magnífica viñeta de Luis Davila, publicada no Faro de Vigo de hoxe 01-09-2015. Reproducida con permiso do autor.

 

En ocasiones veo grelos

Galicia no soporta el zum

Santiago de Compostela, 11-09-2016

"Hace unos días, la propietaria de un establecimiento hotelero de una villa rural me contó una bonita historia. Una mañana de finales de los noventa, Manuel Fraga y su comitiva pararon a tomar un café en su local y el presidente, agradablemente sorprendido por la decoración, se preguntó: «¿Por qué no he inaugurado yo esto?». Pocos días después, el local fue inaugurado por don Manuel en medio de la algarabía y el bullicio general, aunque llevara meses funcionando; por supuesto, con partida de dominó incluida.

A los políticos les gusta mucho inaugurar cosas. El expresidente Fraga llegó a cortar la cinta de inauguración de una cascada en la desembocadura del Xallas. El actual alcalde de Vigo también inauguró un dinoseto, y no faltan fotos en la red de la fiebre de inauguraciones de rotondas con fuentes, aceras y tanatorios. Siempre me ha extrañado que a alguno de nuestros políticos no se le haya ocurrido inaugurar el Cañón del Sil, los acantilados de San Andrés de Teixido o la depresión de Maceda, porque piensan que su contribución al origen del relieve terrestre ha sido mucho más relevante que la de cualquier proceso geológico.

La cuestión viene a cuento de los comentarios en televisión y prensa sobre el maravilloso paisaje gallego que nos ha mostrado la Vuelta a España; los comparto. Nadie con sensibilidad puede negar la belleza de la ensenada de Vilarrube en Cedeira o de los viñedos de Doade en A Ribeira Sacra.

Es verdad que el panegírico ha llegado a extremos delirantes en los que parecía que era la estabilidad de Gobierno la responsable del basculamiento de los bloques o de los sedimentos fluviales, pero son sitios muy bonitos.

El problema es que, cuando uno se acerca y se baja del helicóptero, ve la realidad. Plantaciones de pinos y eucaliptos que parecen no tener fin, pistas sin sentido, viviendas que en nada se integran en el entorno y pueblos destrozados creados sobre formas de gran belleza que contrastan, por ejemplo, con lo que vemos en las etapas de Asturias, Navarra o del Pirineo. Aquí sí que hay responsabilidad de conselleiros, de alcaldes y de ciudadanos y no en la Orogenia Hercínica que, por lo que sé, es anterior a todos ellos.

Piénsenlo. El pueblo de Ares es un ejemplo de cómo destrozar una magnífica ensenada y la nave del puerto de Combarro hiere la sensibilidad de cualquier tipo medianamente normal; la red viaria de los alrededores de Ourense está diseñada por un niño enfurecido y las canteras de O Courel y Valdeorras son un escenario propio de un episodio de Mad Max. Ahí sí hay responsabilidad de la Administración y no en lo que ocurrió en el período Ordovícico que, por cierto, cualquier día inaugurarán.

Me gusta mi país, y la Vuelta a España, pero como dice mi amigo el geógrafo Augusto Pérez-Alberti, una de las personas que mejor conoce este territorio castigado, el problema de Galicia es que no soporta el zum."

Artigo de opinión de Javier Guitián (Catedrático de Botánica da Universidade de Santiago de Compostela) orixinalmente publicado en La Voz de Galicia do 09-09-2016 e reproducido cos permisos do autor.

 

Desfeita no bosque asolagable de Dodro (A Coruña)

Dodro, 09-09-2016

O pasado 26-08-2016 SGHN dirixou un correo electrónico de urxencia á Dirección Xeral de Conservación da Natureza ao ter coñecemento dunha ampla tala (aprox. 0.6 ha) de bosque aluvial (Salix spp. e Alnus glutinosa fundamentalmente) asolagable temporalmente, preto da ZEC ES1140001 "Sistema fluvial Ulla-Deza" e do Humidal protexido "Esteiro do Ulla", pero fóra dos seus límites (Concello de Dodro, A Coruña).

Aínda sen resposta da DX de Conservación, SGHN foi informada de as talas (e desbroces) estendéronse a zonas moito máis amplas ao norleste desa primeira zona, a ambos lados da estrada AC-305 entre Tallós e Muronovo, con afeccións moi importantes sobre:

  • Un hábitat prioritario na Unión Europea (91E0* Bosques húmidos) e dous hábitats de interese para a conservación (9230 carballeiras; 6410, 6420 e 6430 formacións higrófilas de Carex, xunqueiras, espadas, canaveiras e outros helófitos).
  • Unha zona húmida incluida no Inventario de Humidais de Galicia.

Á vista destes feitos, SGHN ven de solicitar á D.X. de Conservación da Natureza (PDF):

  • Que ordene cautelarmente a paralización inmediata de ditas talas e identifique aos responsables das mesmas.
  • Que informe á SGHN sobre se ditas talas contan cós informes administrativos preceptivos e, en caso afirmativo, facilite a SGHN copia de todos eles para coñecer os criterios técnicos, legais e ambientais empregados para autorizalas.

 

As fotografías reflicten o estado do bosque aluvial asolagable de Dodro antes das talas (dereita) e despois das mesmas (abaixo).

 

Atlas de Flora exótica invasora
Novas fichas de identificación

Pontevedra, 07-09-2016

Para facilitar a participación na recollida de información para o Atlas de Flora Exótica Invasora, iranse publicando progresivamente nesta páxina as fichas de identificación das diversas especies. Continuamos con novas fichas; premendo en cada imaxe pódese descargar a ficha en PDF.

Lembra que se queres colaborar podes escribir a botanica@sghn.org e enviar as túas observacións dende o móbil (instrucións...).

 

Estrelas Gardas: Kochab e Pherkad

Efemérides astronómicas de Setembro

Ferrol, 05-09-2016

Despois da Polar, as estrelas máis brillantes da Osa Menor son Kochab e Pherkad. Kochab atópase a 130 anos luz do Sol, ten unha magnitude aparente de 2,1, é 25 veces mais grande que o Sol e ten 4,5 veces a súa masa, a súa temperatura é de 4.000 ºC e é de cor amarelo-laranxa, atópase na última fase da súa vida. O seu nome vén do arabe Al-kaukab que significa a estrela, pero antigamente o seu nome era Al Kaukab al Shamaliy, a “estrela do norte”, xa que antes atopábase mais preto do norte celeste que a estrela Polar.

Pherkad atópase a 490 anos luz do Sol, ten unha magnitude aparente de 3,05, é 15 veces mais grande que o Sol e 1100 veces máis luminosa, a súa temperatura é de 8.200ºC e é de cor branco-azulado, pódese clasificar como unha estrela superxigante. Ten unha compañeira visual de magnitude 5,8, pero non son unha verdadeira estrela binaria. O seu nome vén do arabe Farqad que significa o año.

O nome de estrelas Gardas, ven de que durante moitos séculos os mariños valéronse delas para calcular a hora. Non é sinxelo calcular a hora con este reloxo astronómico, pero cun pouco de práctica basta coñecer a data para calcular a hora con bastante precisión. Así este reloxo, foi utilizado por Colón na súa viaxe a America. No seu diario, o día 30 de setembro di: “Nota que las estrellas que se llaman guardias, cuando anochece, están junto al brazo de la parte del Poniente, y cuando amanece, están en la linea debajo del brazo del Nordeste, que parece que en toda la noche no andan salvo tres líneas, que son 9 horas, y esto cada noche”. Para iso utilizábase unha figura simbólica, o "Home do Polo ou Home do Norte”, e que os mariños imaxinaban representado de costas no ceo, o seu corazón era a Polar e os seus membros quedaban figurados polas Gardas. As posicións, designábanse da forma seguinte:

  1. Gardas na cabeza.
  2. Gardas no ombreiro esquerdo.
  3. Gardas no brazo esquerdo.
  4. Gardas debaixo do brazo esquerdo.
  5. Gardas nos pés.
  6. Gardas debaixo do brazo dereito.
  7. Gardas no brazo dereito.
  8. Gardas no ombreiro dereito.

A figura representa ao “Home do Polo” dibuxado sobre o céo do norte, nas proximidades da illa de San Salvador (Bahamas), no solpor do día 30 de setembro de 1492.

Ver ampliación.

  • Día 1: Ás 09:03 h Lúa Nova. Eclipse anular de Sol, visible em África e no Océano Indico.
  • Día 2: Ocultación de Xúpiter pola Lúa, non visible.
  • Día 3: Venus e a Lúa moi próximos.
  • Día 5: Aniversario do lanzamento da Voyager 1 a Xúpiter e Saturno (1977).
  • Día 8: Saturno e a Lúa moi próximos.
  • Día 9: Ás 11:49 h a Lúa en Cuarto Crecente. Choiva de estrelas Perseidas de Setembro, actividade do 5 o 21, cun máximo de 5 por hora o día 9. Marte e a Lúa moi próximos.
  • Día 11: En 1822 o Santo Oficio autoriza a ensinar a teoría de Copérnico de que a Terra xira arredor do Sol.
  • Día 16: Ás 19:05 h Lúa Chea. Eclipse penumbral de Lúa, visible en Galicia dende o orto da Lúa ata as 22:54.
  • Día 22: Ás 14:21 h a Terra no equinoccio comenza o outono no hemisfério norte, primavera no sur.
  • Día 23: Ás 09:56 h a Lúa en Cuarte Minguante. Aniversario da primeira observación de Neptuno polo astronomo J. Galle (1846).
  • Día 29: Mercurio e a Lúa moi próximos.
  • Día 30: Xúpiter e a Lúa moi próximos.

Planetas

  • Mercurio en Leo cunha magnitude de 2,46, pola súa proximidade ao Sol non visible.
  • Venus en Virgo cunha magnitude de -3,34, poderase observar nos solpores aproximadamente durante unha media hora.
  • Marte en Ofiuco cunha magnitude de 0,06, observarase aproximadamente durante 4 horas nos solpores.
  • Xúpiter en Virgo cunha magnitude de -1,1, observarase nos solpores, aproximadamente durante 3 horas.
  • Saturno en Ofiuco cunha unha magnitude de 0,72, poderá observarse nos solpores aproximadamente durante 3 horas.
  • Urano en Piscis cunha magnitude de 6,05, visible con prismáticos durante toda a noite.

Cometas

  • Pola súa magnitude superior a 10, os cometas neste mes son dificilmente localizables.

Ver ampliación.

GN Hábitat, Adega, SGO e SGHN amosan a súa preocupación

Danos pola "Vuelta Ciclista" na Vixía da Herbeira (ZEC Costa Ártabra)

A Coruña-Santiago, 02-09-2016

O Grupo Naturalista Hábitat, a Asociación para a Defensa Ecolóxica de Galiza (ADEGA), a Sociedade Galega de Ornitoloxía (SGO) e a Sociedade Galega de Historia Natural (SGHN) amosan a súa preocupación polo impacto ambiental ocasionado pola “Vuelta Ciclista a España”, concretamente pola destrución de hábitats protexidos e o lixo esparexido na contorna da Vixía Herbeira (Cariño) e solicitan que se investiguen a fondo estes feitos, para aclarar o papel xogado pola Deputación Provincial da Coruña e o Concello de Cariño nesta obra presuntamente ilegal dentro dun espazo protexido.

En novembro de 2015, a Deputación Provincial da Coruña asinou un convenio con Unipublic, organizador da “Vuelta Ciclista a España”, no que se establecía que unha das etapas finalizaría na Vixía Herbeira.

A finais de xullo de 2016 comezaron as obras de creación dun aparcamento a carón da estrada CP-2205 na Vixía Herbeira, na zona da chegada da etapa prevista para o 23 de agosto dese ano.

A primeira intervención foi un desmonte en terreos parcialmente incluídos nun espazo protexido: o Lugar de Importancia Comunitaria ES1110002 “Costa Ártabra”. Seguidamente procedeuse a encher a área desmontada con grandes pedras, e antes do 14 de agosto de 2016 a zona desmontada asfaltouse totalmente, e comezou a usarse como aparcadoiro de vehículos.

Non temos constancia de que esta obra contase con calquera tipo de estudo ambiental, necesario tanto pola súa extensión como por afectar a un espazo natural protexido; nin tan sequera coa pertinente autorización do Servizo de Conservación da Natureza da Consellería de Medio Ambiente e Ordenación do Territorio da Xunta de Galicia, polo que se podería cualificar de presuntamente ilegal.

Impacto ecolóxico

A zona afectada polas obras inclúe hábitats de interese comunitario considerados prioritarios que se atopaban dentro do propio espazo protexido, como o 4020 “Urceiras húmidas atlánticas de zonas temperadas de Erica ciliaris e Erica tetralix” e o 4030 “Urceiras secas europeas”.

Ademais, tras a chegada da etapa da “Vuelta Ciclista a España” á Vixía Herbeira o 23 de agosto de 2016, constatouse unha cantidade considerable de lixo (sobre todo plásticos) botado sen control polos arredores da zona da chegada, afectando a terreos dentro do espazo protexido. Este lixo continuaba sen ser recollido ao día seguinte.

 

31 de agosto,

43º aniversario de SGHN

 

Santiago, 31-08-2016

Tal día como hoxe, alá polo ano 1973 fundouse o Grupo Ornitolóxico Galego (GOG), que tres anos despois se transmutou na Sociedade Galega de Historia Natural (SGHN).

En setembro de 1984, no número 14 da revista Quercus, o compañeiro Juan Rodríguez Silvar recompilou os feitos máis salientables dos 10 primeiros anos de existencia do GOG-SGHN. Podes descargalo en PDF premendo na imaxe da esquerda ou AQUÍ.

 

Aumento das visitas ao Museo de Historia Natural de SGHN

Ferrol, 24-08-2016

Debido á gran acollida de público, cun notable incremento de visitas nestas datas estivais, ao longo da SEGUNDA QUINCENA DE AGOSTO e dun xeito DIARIO, o Museo da Sociedade Galega de Historia Natural organiza itinerarios guiados pola súa sala expositiva.

Estes itinerarios, comezan ás 12:00 e 13:00 horas, na propia sala expositiva e se prolongan ata as 14:00. Son guiados por unha persoa con experiencia, que explica de forma amena e entretida os diferentes fondos biolóxicos cos que contamos no Museo, adaptando a súa linguaxe ao nivel e idade do público
asistente.

 

Incendio no Parque Natural de Corrubedo

Santiago de Compostela, 17-08-2016

Dende a supresión da figura de Director e a instauración dunha xestión centralizada, os Parques Naturais entraron nunha vía morta e nin siquera puxeron en marcha as mínimas actuacións de xestión e control que desde hai anos viñan realizando.

No caso do PN de Corrubedo esta inacción materializouse na falta de control da vexetación nas vías de uso agrícola, a pesar da demanda dos veciños. Con respecto a anos anteriores, a presenza de axentes ambientais no Parque reduciuse moito e eliminouse a súa presenza continua nos puntos máis sensibles e de maior valor ambiental. Como consecuencia a acción dos desaprensivos e delincuentes ambientais incrementouse: a duna móbil sofre os efectos dun continuo pisoteo e os vehículos estaciónanse en moitos casos sobre hábitats protexidos, cando non obstruindo parcialmente os viais e impedindo o tránsito de vehículos de emerxencia.

Aa este negativo panorama uniuse a madrugada do pasado domingo día 7, un incendio intencionado arrasou unha superficie de máis de 70 ha, das que 27 ha atópanse situadas dentro do Parque Natural. Esta acción incendiaria criminal transformou en cinza unha importante superficie de piñeirais e eucaliptais establecidos sobre o ecosistema dunar que (malia a invasión de ditas árbores) atesouraba unha elevada diversidade de especies de flora e fauna. O lume cebouse igualmente sobre áreas de hábitats prioritarios como as dunas grises e a cintura de vexetación máis externa da marisma de Carregal. Ademais, a área afectada no Parque Natural inclúe 1 das 8 zonas de cría do anfibio máis ameazado de Galicia, o sapo de esporóns (Pelobates cultripes).

O incendio puso novamente de manifesto a deixadez e inacción dos responsables da DX de Conservación da Natureza, que non tomaron medidas para evitar a destrución da zona de cría de Pelobates cultripes e deixaron que os helicópteros contraincendios, en lugar de tomar a auga da zona mariña en total calma, o fixeran na lagoa de Vixan que se atopa no seu período máximo de estiaxe e estaba ocupada por numerosas especies de aves que observaban distintos grupos de persoas.

A falta habitual de control do uso público agudizouse durante o incendio nos aparcadoiros, nos que durante todo o domingo e o luns permitiuse a entrada de vehículos e visitantes (aos que ninguén informaba), a pesar de estar rodeados polas lapas e de ter que compartir un estreito viario (parcialmente obstruido polos coches aparcados) co tránsito dos camións contraincendios.

Unha vez controlado o incendio tampouco se viu ningunha actuación sobre as áreas queimadas, que nin se balizaron nin protexeron da presión dos visitantes e os seus vehículos, unhas mínimas accións de cautela habitualmente adoptadas cando un incendio forestal afectaba a unha zona de elevado valor ambiental. Ata o momento ningún responsable da DX de Conservación da Natureza realizou unha valoración precisa e obxectiva dos danos nin manifestrou as medidas que pensan desenvolver a curto ou medio prazo.

Por todo o devandito, SGHN ven de dirixirse á Conselleira de Medio Ambiente e Ordenación do Territorio para pedirlle que:

  • Leve a cabo todas as investigacións necesarias para identificar os culpables deste delito ambiental para que respondan das súas accións diante os tribunais de xustiza.
  • Iimplemente outro modelo na xestión das áreas protexidas, baseado no cumprimento da normativa ambiental, nos principios de cautela e de precaución, e por conseguinte nunha xestión máis eficiente, profesional, sustentable e participativa dos recursos naturais e da biodiversidade de Galicia.

 

Máis madeira, Galicia é a fogueira!

Santiago de Compostela, 13-08-2016

Fai agora tres anos, cando a anterior oleada de incendios, escribín para estas mesmas páxinas "Causas e consecuencias dos incendios forestales". Poucas novidades hai que engadir ao entón dito, pero si unas cantas realidades que recordar. A primeira é que desde finais dos anos 70 o número, a extensión, a severidade e a recurrencia dos incendios en Galicia NON son os que lle corresponderían polas condicións climáticas e os ecosistemas existentes. Esta realidade salta á vista no mapa adxunto do "European Forest Fire Information System" que recolle a superficie queimada en Europa no periodo 2002-12: NINGUNHA rexión europea bañada polo Atlántico sofre un número significativo de incendios... EXCEPTO GALICIA e o centro-norte de PORTUGAL. Atopámosnos, xa que logo, diante dun problema de orixe humana: en Galicia a actividade incendiaria é ANORMALMENTE ELEVADA, pero non nestes últimos días como se dixo, senón de XEITO HABITUAL.

Que sucedeu nos últimos días? Unha vez máis, o de sempre: logo de varias semanas sen chover, con calor e forte vento danse as circunstancias óptimas para facilitar a rápida propagación do lume e dificultar motísimo a súa extinción. Nestas condicións a enorme actividade incendiaria, que lamentablemente "sempre está aí", foi, é e será capaz de desbordar os dispositivos de extinción do PLADIGA, así gastemos 100 (en 2013), máis de 170 (en 2016) ou 500 millóns de euros, que a este ritmo pronto chegaremos a eles. E seguirá custándonos vidas e bens humanos, infinidade de animais queimados vivos, a destrución da vexetación e a paisaxe, a erosión das nosas terras e a contaminación de ríos, encoros e rías.

Din que o home é o único animal que tropeza dúas veces na mesma pedra. Cambiemos "pedra" por "raíz" e teremos a explicación para as cíclicas oleadas de incendios en Galicia, pois a sociedade en xeral e os sucesivos gobernos en particular levan tropezando case corenta anos coa "RAÍZ DO PROBLEMA": os INCENDIARIOS. 

Superficie queimada por cuadrícula de 25x25 km no periodo 2002-12, segundo datos recompilados polo "European Forest Fire Information System", publicado en:
Borrelli P, Panagos P, Langhammer J, Apostol B, Schütt B (2016) Assessment of the cover changes and the soil loss potential in European forestland: First approach to derive indicators to capture the ecological impacts on soil-related forest ecosystems. Ecological Indicators 60:1208-1220
(http://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S1470160X1500494X)

Cantos son? Entre tres e seis mil, segundo estimacións da Xunta; é dicir, apenas 1 ou 2 por cada mil galegos, pero, aliados coa pasividade ou tolerancia de bastantes máis (excepto cando o lume achégase ás casas) e coas condicións meteorolóxicas favorables que coñecen moi ben, son capaces de poñer en xaque ao goberno e o PLADIGA de quenda e hipotecar o presente e o futuro da sociedade, tanto ambiental como económicamente.

Onde están? Un pouco por todas partes pero, de novo segundo datos da Xunta, sobre todo en 79 parroquias con alta actividade incendiaria, a maioría en Ourense (48), seguida de Pontevedra (17), A Coruña (13) e Lugo (1). Por iso a miúdo vemos como se queiman, unha e outra vez, as mesmas zonas.

Son unha "organización criminal"? Rotundamente NON e quen afirme ou insinúe o contrario intenta enganar á opinión pública, pois non hai evidencia algunha de que tal organización exista (coordinación, infraestrutura, financiamento, móbiles definidos); ademais, os INCENDIOS NUNCA FORON REIVINDICADOS.

Por que queiman? A utilización tradicional do lume como ferramenta agrícola e gandeira, unido á crise demográfica do medio rural (avellentamento, despoboación) e os cambios que esta provocou na paisaxe galega, xunto cunha casuística variada (rexeneración de pasteiros, eliminación de restrebes e lindeiros, "para ver os marcos", rifas diversas, puntualmente intereses madeireros, laborais ou económicos, ...) e a desesperanza dun rural para o que, ata agora, ninguén procurou realmente un futuro social, económica e ambientalmente sostible xeraron un cóctel explosivo que estoupa cada vez que a meteoroloxía non o impide.

E agora a pregunta do millón, que se pode facer? Pois, a verdade, con 170 millóns de euros anuais poderíase e deberíase deseñar, financiar e aplicar unha estratexia axeitada, baseada en CONCIENCIAR, PREVIR, EXTINGUIR E RESTAURAR. Investir para concienciar á poboación en xeral, pero moi especialmente aos que toleran ou xustifican os incendios e, en última instancia, aos propios incendiarios; é difícil, pero non podemos permitirnos que sexa imposible. Investir (que non é igual que gastar) para previr os incendios, a través dun desenvolvemento sostible do medio rural, que free e revirta a sangría demográfica e garanta calidade de vida para as persoas, ademais dun equilibrio entre explotación e conservación do medio natural. E, obviamente, reservar unha partida para a extinción, que sempre será necesaria, e para a restauración das zonas queimadas.

Artigo do Presidente de SGHN publicado no xornal Faro de Vigo de hoxe 13-08-2016

 

Quen executa aos montes de Galicia?

Ourense, 28-07-2016

O noso consocio Xosé Santos, ven de elaborar unha carta que remitiu aos medios de comunicación e non lle publicaron, como el mismo di os medios teñen a "liberdade de facer unha escolma do interesante e do superfluo" (segundo eles consideren, por suposto). Para nós a carta ten un alto interese e constitúe un excelente resumo da problemática dos lumes no noso país e incide no que moitos levamos dicindo desde hai xa 35 anos. Vola ofrecemos para a vosa reflexión e consideración. Non máis que recordar o motivo da carta que nos sinala o compañeiro Santos: "Esta carta ocurríuseme elaborala o día do gravísimo accidente que tiveron os compañeiros no lume forestal de San Clodio-Ribas do Sil na Ribeira Sacra de Lugo." Desde aquí tamén queremos enviar un recordo e recoñecemento para os traballadores que arriscan a súa integridade en cada actuación.

Quen executa aos montes de Galicia?

Os ecosistemas forestais son chamados "Santuarios da Biodiversidade", regulan o ciclo da auga, minimizan o efecto invernadoiro, son esenciais para a vida na Terra...

Quen prende lume a un monte, ben sexa intencionadamente, por unha neglixencia ou por accidente, está atentando contra a vida e o futuro da humanidade. Sabemos onde comeza un incendio, menos doado é saber cales poden ser as súas consecuencias e os seus efectos, tanto para o patrimonio natural como para os seres humanos. O principio básico de toda política forestal consiste en evitar que se produza un lume para non ter que apagalo.

En Galicia o 99% dos lumes forestais son producidos por causas antrópicas, polo tanto son previsibles e evitables. Galicia conta co 7,7% da superficie forestal do Estado español, pero dende hai máis de medio século no seu territorio concéntranse case a metade dos incendios estatais. Algo estaremos facendo mal?

A Xunta de Galicia é a responsable, é a que ten as competencias da política forestal e de loita contra os lumes. Despois de tantos anos de fracasos na protección dos montes e ecosistemas naturais nunha "viaxe a ningunha parte" o Goberno galego segue teimosamente apostando todo a unha carta "extinción, extinción, extinción...". Así, soamente as condicións meteorolóxicas marcan a liña que separa o éxito do fracaso, mentres que aos profesionais e a ampla maioría da sociedade só nos queda mirar para o ceo e pedir "que chova!!!"

Ano 2016, dos orzamentos públicos galegos máis de 170 millóns de euros para apagar incendios forestais. En plena época de "máximo risco de incendios" a maioría das brigadas están aínda sen contratar, os traballos de prevención sen executar, os servizos forestais sen plano de prevención de riscos, medios materiais e técnicos mínimos e obsoletos...Diñeiro gastado ao chou que non serve para a fin ao que teoricamente está destinado. Quen se esta beneficiando deste malgasto?

Os nosos montes son executados polos incendiarios, ninguén o pon en dúbida, mais tamén ten unha boa parte de culpa un Goberno incapaz, incompetente e mergullado nunha anomia institucional "deixar pasar, deixar facer" que pon en perigo os ecosistemas naturais, que pon en perigo aos traballadores e traballadoras do operativo de prevención e extinción, un Goberno que está dando cabo dun sector estratéxico para o conxunto do país pola súa cegueira premeditada.

Outra política forestal é posible. "A loucura é seguir facendo o mesmo esperando resultados diferentes".

Ourense, 19 de xullo de 2016
Xosé Santos Otero

Na procura do abellaruco e máis...

6ª edición 09-07-2016: explorando por terras de A Mezquita

Ourense, 23-07-2016

Qué difícil foi este ano ollar o abellaruco!, só a última hora da mañá e só en vó e só dous exemplares, sabiamos que ía ser complicado atopalo e así foi, pero imos contar desde o principio.

Despois de xuntarnos e xa organizados collemos cara á primeira parada, frente ao pobo de Chaguazoso, rápidamente varios dos participantes indican (VAIA MEMORIA!) que a 5ª edición de “Na procura do Abellaruco” rematara precisamente en Chaguazoso, pero aquel por terras de Vilariño de Conso, e este ano trátase do Chaguazoso de A Mezquita no LIC (lugar de importancia comunitaria) Pena Maseira

. Preto do pobo, nun noiro ao pé da estrada, hai indicios (furas) da presenza do noso principal actor do día: o abellaruco. Así que logo de aprender algo máis sobre esta ave esculcáronse as furas, que parecían non ter uso, e o ceo observándose outras especies: abelleiro, buzaco ou miñato, ferreiriños, rolas, .... e ata unha cegoña pero nin rastro dos abellarucos. Durante a espera, Marcos Santamaría (alumno en prácticas na delegación de Ourense da SGHN) ofrece información sobre a ave incidindo na súa alimentación e na súa relación cós apicultores nalgunhas zonas da península; ao mesmo tempo que aproveita a ocasión para expoñer a actual problemática derivada da expansión da exótica invasora vespa asiática: Vespa velutina, do seu efecto sobre as colmeas, explicando tamén a confusión xeneralizada entre esta especie exótica invasora e a autóctona Vespa crabro. Na figura anexa indícanse os trazos diferenciadores entre ambas especies pois se está comprobando que nun gran número de ocasións destrúense niños e elimínase o noso avispón en lugar do asiático.

Máis...

 

Nova investigación sobre os zifios fósiles do Museo

Ferrol, 21-07-2016

A sección de mamíferos mariños da SGHN ven de colaborar nun novo estudo sobre fósiles de cetáceos publicado na revista Journal of Morphology. Esta liña de investigación afonda máis nos estudos comezados no 2006 coa chegada dos primeiros fósiles ao Museo de Historia Natural da SGHN e que no ano 2013 deu como froito a presentación de catro novas especies de zifios. Unha delas, o Globicetus hiberus, foi sometida a un estudo histolóxico para coñecer as súas estruturas ósea e coñecer a funcionalidade das mesmas.

Esta especie caracterízase por unha gran prominencia sobre o premaxilar de forma esférica que é obxecto de moitas discusións e interpretacións. Estas estruturas osteoescleróticas hiperplásicas permanecen baixo discusión xa que non existen equivalentes morfolóxicos noutros tetrápodos e a ecoloxía dos zifios é pouco coñecida. Unha das teorías máis consistentes e compatibles morfolóxica e estruturalmente é o recoñecemento acústico conespecífico dos machos en entornos con escasa ou nula visibilidade.


 

NOVAS fichas de identificación de bolboretas: Licénidos e Ninfálidos

Vilagarcía, 08-07-2016

Continuando coa edición das fichas de identificación da nosa fauna e flora, presentamos tres novas fichas listas para imprimir e levar ó campo:

  • Lycaenidae I (lycaena, Callophrys...) en xeral os licénidos de coración verdosa, bermella, etc.
  • Lycaenidae II (parte da familia polyommatinae), de anversos xeralmente azulados.
  • Nymphalidae I (Boloria, Argynnis, Brenthis), de tamaño grande e medio e fondo laranxado.

 


 

Fitos 40 anos Hitos 40 años

Hoxe, como hai 40 anos, a túa axuda é imprescindible
para defender a nosa natureza

 

 

OUTRAS NOVIDADES

Decreto 119/2016 Catálogo das paisaxes de Galicia

Especies invasoras preocupantes na UE

Exclusión de REGANOSA do trámite de AIA

Plan de Acción Reserva da Biosfera transfronteiriza do Xurés

Sentencia Tribunal Supremo sobre especies invasoras

Lei 2/2016 do Solo de Galicia

RD 1/2016 Aprobación Plan Hidrolóxico Miño-Sil

Ley 33/2015, modifica Ley 42/2007 Patrimonio Natural y Biodiversidad

RD 817/2015 Criterios estado augas superficiais

Amence na Limia: Humidal Antonio Villarino

Dictame Comite Regiones UE: mellora proteción medio mariño

Lei 5/2015, de mellora da estrutura agraria de Galicia

Actividades SGHN-Ourense 2014

Ratificación Convenio CITES pola UE

Decreto Plan de Conservación Lagoa e areal de Valdoviño

Lei 30/2014, de Parques Nacionais

Reglamento UE Nº 1143/2014 especies exóticas invasoras

Modificación Directiva Marco Auga

Estrategia española conservación diversidade vexetal

ENIL Sistema dunar Praia América-Panxón

Modificación Ley Responsabilidad medioambiental

SENTENCIA PRESTIGE

Fractura hidráulica ("fracking")

Antela: un conto de verdade

Paspallás nº 41 en PDF