logo

Dende 1973 estudiando, divulgando e defendendo o patrimonio natural galego

sghn@sghn.org

Buscador en www.sghn.org
SGHN Xeral As Mariñas Ferrol Ourense Pontevedra Museo Astronomía
En www.sghn.org
 
line decor
  INICIO
line decor

 

 

 

 

 



 
 

 

Guía de actuacións nunha zona queimada

pdf para tablet/ebook - pdf imprimible

Guía de actuaciones en una zona quemada

pdf para tablet/ebook - pdf imprimible

Guia de actuações numa zona queimada

pdf para tablet/ebook - pdf imprimible

Alegacións á transformación dunha barreira naturalizada

Salceda de Caselas / Tui, 22-05-2018

SGHN presentou alegacións (pdf) ó proxecto de transformación dunha barreira naturalizada en terreo industrial no límite do ZEC “Gándaras de Budiño” (ES1140011). Entre outros efectos está a eliminación da colonia de anidación da anduriña das barreiras (Riparia riparia) e probable presenza de sapoconcho europeo (Emys orbicularis). Aínda que o informe do promotor do proxecto indica que non se afectará esta zona, existe o risco da súa presenza no resto da área obxecto de actuación.

7ª actualización do Atlas de Anfibios e Réptiles de Galicia (ano 2017)

Vilagarcía de Arousa, 21-05-2018

Unha vez acumulados os datos obtidos durante o ano 2.017 aos rexistrados no período 2005-2016, hai un total de 19.784 datos totais, aos que lle corresponden 4.926 datos non repetidos (24,9%). De anfibios obtivéronse 12.089 datos, dos cales 2.684 (22,2%) foron datos non repetidos, e de réptiles 7.695 datos totais aos que lles corresponden 2.242 datos non repetidos (29,1%).

Nos anfibios temos que salientar unha cita nova de limpafontes palmado (Lissotriton helveticus) na cuadrícula 29TMH94 no concello de Mazaricos, unha das máis occidentais das que temos constancia. Tamén debemos subliñar unha cita de ra vermella (Rana temporaria) na cuadrícula 29TPG35 no concello de Castrelo do Val, que é o dato máis cara ao sur do que temos rexistro.

Con respecto aos réptiles, salientar unha nova cuadrícula de osga ou ladra (Tarentola mauritanica) na cuadrícula 29TNH49, no concello de A Coruña, polo de agora a cita máis setentrional que recibimos. Interesantes tamén as dúas novas cuadrículas de esgonzo ibérico (Chalcides bedriagai), ao tratarse dunha das especies de distribución máis restrinxida dos nosos herpetos; as cuadrícula novas son a 29TNG06 e 29TNG26, nos concellos de Oia e O Porriño, no sur da provincia de Pontevedra. Con respecto ás cobras queremos destacar, debido á escaseza de datos, a obtención de 3 novas cuadrículas de serpe riscada (Zamenis scalaris), principalmente nunha localización bastante norteña na cuadrícula 29TNH69 (concello de Bergondo), máis tamén nas cuadrículas 29TNG13 (Concello de A Guarda) e 29TNG14 (concello de O Rosal). Tamén salientar, debido á súa rareza unha nova cita de víbora fociñuda (Vipera latastei) na cuadrícula 29TPG34, no concello de Vilardevós.

Xa  ao marxe da actualización do Atlas, temos que informar dun novo cambio na nomenclatura dunha das nosas especies de réptiles, algo que xa ven sendo habitual; trátase da serpe riscada, anteriormente denominada Rhinechis scalaris (Schinz, 1822), que pasa a ser Zamenis scalaris (Schinz, 1822).

Temos finalmente que agradecer a todas e cada unha das 317 persoas ou entidades (LISTAXE) que aportaron algún dato dende o inicio do proxecto, alá polo ano 2005, ata o ano 2017 e esperamos seguir a contar coa súa colaboración.

Toda a información está dispoñible premendo AQUÍ.

Datos de anfibios (esquerda) e réptiles (dereita) acumulados por especie.

Planta de "tecnosolos" en Miramontes: a perversión dunha boa idea

Santiago, 19-05-2018

Como continuación da información difundida nesta web o pasado mes de febreiro (máis...) sobre as actuacións desenvolvidas por SGHN diante da intolerable situación no "Complexo ambiental de Miramontes" (sic), contribuimos agora a divulgar o video gravado pola Plataforma de afectados, que podes ver premendo na imaxe.

 

Axudas á forestación: grave risco para aos hábitats de interese e ás especies ameazadas

Santiago, 14-05-2018

O pasado 26 de abril publicouse no DOG a "ORDE do 17 de abril de 2018 pola que se establecen as bases reguladoras das axudas para a creación de superficies forestais, cofinanciadas co Fondo Europeo Agrícola de Desenvolvemento Rural (Feader) no marco do Programa de desenvolvemento rural de Galicia 2014-2020, e se convocan para o ano 2018”.

Segundo o establecido nos artigos 1 e 2, a “orde ten por obxecto establecer as bases que regulan as axudas para a creación de superficies forestais en terras non agrícolas” en “todo o territorio da Comunidade Autónoma de Galicia”, contemplando só como zonas excluidas “Os terreos que se atopen en hábitats prioritarios establecidos na Directiva 92/43/CEE” pero obviando a todos os hábitats de interese comunitario que poidan atoparse en "parcelas Sixpac catalogadas como Forestal (FO), pasto con arboredo (PA) ou pasto arbustivo (PR)" de xeito que poderían subvencionarse forestacións en:

  • Todo tipo de hábitats de interese comunitario, como matogueiras secas (4030), outras tipoloxías arbustivas (4060, 4090, 5120), rochedos (8130, 8210, 8220, 8230, 8310), dunas (2110, 2130, 2190, 2230, 2260), lagoas (3110, 3120, 3130, 3140, 3150, 3160), hábitats turfófilos (7140, 7150, 7230), cantís (1210, 1220, 1230), marismas (1310, 1320, 1330, 1420), e outros tipos de hábitats herbáceos (6160, 6170, 6410, 6420, 6430, 6510, 6520).
  • Os hábitats de todas as especies non forestais incluidas nos catálogos galego e español de especies ameazadas

Xa que logo, a ORDE fomenta a destrución de hábitats de interese comunitario dentro da Rede Natura 2000 (de feito os proxectos en Rede Natura recibirían 5 puntos adicionais) para a plantación de especies que en moitos casos son exóticas, como todas as coníferas do Anexo I da ORDE e algunha das frondosas do Anexo II (castiñeiro híbrido, nogueira americana).

Polo tanto, a ORDE entra en total conflito coa regulación establecida polo Plan Director da Rede Natura 2000 de Galicia (Decreto 37/2014), e co marco legal sobre hábitats e especies ameazadas a nivel europeo (Directiva 92/43/CEE; Directiva 2009/147/CE), estatal (Ley 42/2007; Real Decreto 139/2011; Orden MAM/2784/2004; Orden AAA/1771/2015) e autonómico (Lei 9/2001; Decreto 88/2007; Decreto 167/2011; Orde do 6 de maio de 2014).

En consecuencia, SGHN ven de solicitar á Conselleira de Medio Rural (PDF) e á Conselleira de Medio Ambiente e Ordenación do Territorio (PDF) que cursen as ordes oportunas para que á maior brevidade posible se proceda a subsanar a ORDE cunha correción de erros para que se exclúan do ámbito de actuación non só os hábitats de conservación prioritaria senón tamén os hábitats de interese comunitario establecidos pola Directiva 92/43/CEE e os hábitats de todas as especies ameazadas. Asimesmo, o vogal de SGHN no Observatorio Galego da Biodiversidade, que se reúne hoxe, solicitará que o mesmo inste a ambas Consellerías a que se modifique a ORDE.

Exemplo de superficie "forestable" en Rede Natura segundo a ORDE pero que é un hábitat crítico para a conservación do cardiño da lagoa (Eryngium viviparum) a nivel mundial e para a conícora ou avefría (Vanellus vanellus) en Galicia.

As luces do Norte: Auroras boreais

Efemérides astronómicas de maio

Ferrol, 11-05-2018

As Auroras sempre fascinaron á humanidade,  ata o extremo de querer viaxar miles de quilómetros só para ver esa fermosa luz de brillantes cores que se mostra na atmosfera da Terra.

As auroras teñen lugar nas proximidades dos polos magnéticos terrestres. As que rodean o polo Norte magnético denomínanse Auroras Boreais ou Luces do Norte, e as que rodean o polo Sur magnético denomínanse Auroras Austrais ou Luces do Sur.

Ocorren cando os electróns altamente cargados, que se atopan nos ventos solares que se afastan do Sol a velocidades de aproximadamente 2 millóns de quilómetros por hora, achéganse ás proximidades da Terra, e seguindo as liñas de forza magnética xeradas polo núcleo da Terra, flúen a través da magnetosfera, un área en forma de bágoa de campos eléctricos e magnéticos altamente cargados, onde interactúan cos elementos da atmosfera terrestre.

A medida que os electróns ingresen na atmosfera superior da Terra, atoparanse con átomos de osíxeno e nitróxeno a altitudes entre 30 e 400 quilómetros sobre a superficie terrestre. A cor da aurora depende do átomo que golpeen e da altura á que se atopen. Será verde si o fan con osíxeno ata 300 quilómetros de altura. Será vermello si o átomo golpeado é de osíxeno a máis de 300 quilómetros de altura. Será azul si o átomo golpeado é de nitróxeno ata 100 quilómetros de altura. E será violeta si o átomo golpeado é de nitróxeno a máis de 100 quilómetros de altura.

Todas estas forzas magnéticas e eléctricas reaccionan entre si en combinacións que cambian constantemente nun movemento case permanente, coñecido como a Danza das Auroras.

As auroras xeralmente atópanse ao longo dos denominados óvalos aurorales, que se centran nos polos magnéticos e corresponden aproximadamente cos círculos árticos e antárticos. As luces poden ser visibles en latitudes máis baixas cando a actividade solar é alta. En Galicia a última observada foi en 1989, viuse sobre todo no norte das provincias da Coruña e Lugo, tivo unha intensa cor vermella. No ano 2003 viuse outra nas costas asturianas e que ao parecer foi visible tamén nas proximidades de Ribadeo.

De momento e si non podedes ir velas, invitámosvos a gozar da magnífica foto dunha aurora verde, obtida por un dos nosos compañeiros da SGHN e de Fotografía Ferrolterra, nas proximidades de Bergen (Noruega) a finais do pasado ano.

Ver ampliación.

  • Día 4: Saturno e a Lúa moi próximos.
  • Día 6: Choiva de estrelas Eta-Acuáridas, actividade desde o 24 de abril ao 20 de maio, cun máximo de 40 por hora. Radiante en Acuario, trátase de meteoros cunha gran velocidade, producindo bólidos moi luminosos e de longas traxectorias. Marte e a Lúa moi próximos.
  • Día 7: Ás 02:10 h a Lúa en Cuarto Minguante.
  • Día 11: Aniversario da publicación da Teoría Xeral da Relatividade de Albert Einstein (1916). A Lúa e Marte moi próximos.
  • Día 12: Mercurio e Urano moi próximos, na constelación de Piscis. Configuración difícil de observar, pola proximidade de ambos planetas co Sol.
  • Día 13: Choiva de meteoros alfa Escorpiónidas. Actividade do 20 de abril ao 19 de maio, cun máximo de 5 por hora o 13 de maio. Radiante en Escorpio.Mercurio e a Lúa moi próximos.
  • Día 15: En 1618 o astrónomo Johannes Kepler formula a terceira e última Lei que leva o seu nome, referida ao movemento dos planetas. Ás 11:49 h Lúa Nova.
  • Día 16: Aniversario do impacto da sonda Venera en Venus (1969).
  • Día 17: Venus e a Lúa moi próximos.
  • Día 20: A Lúa e o Cúmulo do Pesebre moi próximos.
  • Día 22: Choiva de meteoros: Eta-Lyridas, actividade do 16 ao 25, cun máximo de 3 por hora, radiante en Lira. Ás 03:50 h a Lúa en Cuarto Crecente.
  • Día 27: Xúpiter e a Lúa moi próximos.
  • Día 29: En 1919 durante unha eclipse total de Sol, Sir Arthur Eddington confirma a curvatura da luz prevista na Teoría Xeral da Relatividade. Ás 14:21 h Lúa Chea.

Planetas

  • Mercurio na constelación de Piscis poderase observar nos amenceres, cunha magnitude de 0,03. 
  • Venus na constelación de Tauro, poderase observar nos solpores, cunha magnitude de -3,38. 
  • Marte na constelación de Escorpio observarase tres horas antes do amencer cunha magnitude de -0,53.
  • Xúpiter na constelación de Libra visible case toda a noite, cunha magnitude de -2,05. 
  • Saturno na constelación de Escorpio observarase catro horas antes do amencer cunha magnitude de 0,47.
  • Urano na costelación de Aries cunha magnitude de 6,23. Visible con prismáticos pouco antes do amencer.

Cometas

  • Tan só C/2016 M1 (PanSTARRS)con magnitude 9 na constelación de Saxitario pode ser visto cun telescopio pequeno. Os demais pola súa magnitude son dificilmente localizables.

Ver ampliación.

 

Caliza, diñeiro e mentiras no P.N. da Serra de Enciña da Lastra. Outra vez!

Santiago, 10-05-2018

Hai 20 anos, diante da campaña de intoxicación da opinión pública lanzada por CEDIE, SA ameazando co peche da súa industria de carburos se non se lle autorizaba a xigantesca canteira de caliza que quería abrir no corazón do actual Parque Natural da Serra de Enciña da Lastra, SGHN publicou no seu boletín Paspallás nº 25 unha nova titulada "Caliza, diñeiro e mentiras".

O mesmo título resulta agora axeitado para a "resurección" da canteira de caliza "Pereda nº 295", de Canteras del Noroeste, SA, que despois de moitos anos abandonada retomou as súas actividades hai 3-4 anos, malia atoparse agora no interior da ZEC, ZEPA e Parque Natural da Serra de Enciña da Lastra. Tanto a Consellería de Economía e Industria como a de Medio Ambiente deron a calada por resposta aos escritos de SGHN demandando información sobre a canteira (máis...), ata que a Valedora do Pobo lles forzou a respostar (PDF) conforme a lexislación que garante o dereito de acceso dos cidadáns á información ambiental (Directiva 2003/4/CE, Ley 27/2006).

Na súa resposta á Valedora do Pobo, a Consellería de Economía e Industria aseguraba que O titular presentou anualmente o plan de labores legalmente esixido, realizándose as correspondentes visitas de inspección por parte de funcionarios da Xefatura Territorial da Consellería de Economía e Industria de Ourense. Pero cando SGHN pediu copia dos plans de labores e das actas de inspección dende a declaración do Parque Natural en 2002, a Consellería remitiu só información posterior a 2015, reiterando novamente que “... el titular del derecho minero ha venido presentando todos los años los planes de labores reglamentarios según la Ley 22/1973 de Minas ...Todos los años, desde esta Jefatura Territorial de la Sección de Energía y Minas de Ourense ... se han realizado las correspondientes inspecciones técnicas, dando lugar en su caso, a requerimientos de subsanación o prescripciones”.

Pero a información recollida nas visitas de campo realizadas por diversos equipos de SGHN á zona dende a declaración do Parque Natural, as testemuñas de veciños de Vilar de Silva (a canteira atópase no seu monte comunal) e as imaxes oficiais do Plan Nacional de Ortofotografía Aérea (descargadas da propia web da Xunta de Galicia) demostran, sen lugar a dúbidas, que a canteira estivo sen actividade alomenos entre 2006 e 2011 (realmente ata unhas semanas ou meses antes das fotos aéreas de 2014).

Estes feitos supoñen que a Consellería de Economía e Industria (ou alomenos a súa Xefatura Territorial da Sección de Enerxía e Minas en Ourense) faltou á verdade na súa resposta á Valedora do Pobo e SGHN, e que Canteras del Noroeste, SA podería ter incurrido en causa de caducidade da concesión segundo o establecido na Ley 22/1973 de Minas que establece que:

  • "Artículo 18.2. Anualmente deberá presentarse un plan de labores ante el organismo que concedió la autorización. La falta de presentación de dicho plan será sancionada con multa, pudiendo acordarse, en caso de reincidencia sin causa justificada, la caducidad de la autorización".
  • “Articulo 83.4. Las autorizaciones de explotación de recursos de la Sección A) ... se declararán caducadas por mantener paralizados los trabajos más de seis meses sin autorización de la Delegación Provincial correspondiente del Ministerio de Industria”.

Por estes motivos, ademais de informar á Valedora do Pobo (PDF), SGHN ven de solicitar ao Conselleiro de Economía, Emprego e Industria (PDF) que de acordo coas súas competencias e obrigas:

  • Ordene que se comprobe a existencia e autenticidade da documentación que debería ter presentada o titular da explotación no período 2006-2014 e se inicien todas as actuacións para que se depuren as posibles responsabilidades legais na Xefatura Territorial do Servizo de Enerxía e Minas de Ourense e/ou na Dirección Xeral de Enerxía e Minas polas respostas á Valedora do Pobo e á SGHN e as posibles deixacións de funcións na aplicación da Ley 22/1973 (artigos 18.2 e 83.4).
  • Ordene que se comecen os trámites para declarar a caducidade da autorización do aproveitamento por incumprimento das obrigas establecidas nos artigos 18.2 e 83.4 da Ley 22/1973 de Minas.

Eucaliptos e lume

Santiago, 07-05-2018

A raíz sobre todo do terrible incendio forestal de Pedrogao Grande en Portugal e da vaga de lumes do pasado mes de outubro en Galicia, o comportamento fronte ao lume das distintas especies forestais, nomeadamente de eucaliptos e piñeiros, saltou aos titulares dos medios de comunicación e entrou de cheo no debate da opinión pública.

Fronte aos que afirman case que os eucaliptos arden por combustión espontánea e os que defenden a posición diametralmente oposta, o máis sensato é unha análise seria e rigorosa da información dispoñible. Por iso, SGHN recurriu á "Foto-guía de combustibles forestales de Galicia y comportamiento del fuego asociado" de Arellano et al. (2016) e para todos os casos que contempla de lumes en vexetación de piñeiros (19 de Pinus pinaster, 15 de P. radiata e 13 de P. sylvestris), de eucaliptos (17 de Eucalyptus globulus) e de carballos (16 entre Quercus robur e Q. pyrenaica) recompilou os datos de comportamento do lume nun escenario "intermedio": 20% de pendente e 30 km/h de vento (a publicación contempla pendentes de 0-40% e ventos de 0-60 km/h).

Media e desviación típica das velocidades de propagación dos lumes en masas forestais de piñeiros, eucaliptos e carballos.

Nesas condicións "intermedias", a menor velocidade de propagación do lume, con diferencia, atópase nas carballeiras (promedio de 6 m/min), mentres que nos eucaliptais a velocidade e 2 veces maior (12 m/min) e nos piñeirais entre 3 e 4 veces maior (18-23 m/min).

Pero, ademais, mentres que nas carballeiras nunca se detecta risco de que aparezan lumes secundarios, nun 35-40% dos lumes en eucaliptais e piñeirais hai risco de que as faíscas ou muxicas xeneren lumes secundarios a distancias de ata 0,5 km en piñeirais e 1,9 km en eucaliptais.

Por último, pero igualmente moi importante, en ditas condicións nun 94% dos lumes en carballeiras é posible intentar a súa extinción directa (mesmo con medios manuais nun 30% dos casos), mentres que, pola súa maior dificultade e riscos, é necesario recurrir ao ataque indirecto con medios mecánicos (motobombas, bulldozers, avións ou helicópteros) na meirande parte dos lumes en piñeirais (46% en P. sylvestris, 63% en P. pinaster, 73% en P. radiata) e eucaliptais (67% en E. globulus).

Nos escasos exemplos que contempla a publicación para soutos de castiñeiros (Castanea sativa) e bidueirais (Betula alba) - dous para cada especie - os resultados son semellantes aos das carballeiras.

CONCLUSIÓN: nos bosques de caducifolias autóctonas os lumes propáganse máis despacio e son máis doados de apagar.

Os defensores do eucalipto argumentan que en caso de incendios forestais son máis perigosas as matogueiras, pois a velocidade de propagación do lume nelas é maior, e que a meirande parte da superficie anualmente queimada en Galicia está cuberta por mato. Aínda máis, poñen como exemplo de que os eucaliptos non supoñen un risco maior indicando que nos distritos forestais do norte da Coruña e Lugo, onde se concentra a metade dos eucaliptais de Galicia, a incidencia dos lumes forestais é mínima. Qué hai de verdade nisto?

  • Certamente os lumes propáganse máis rápido nas matogueiras. O estudo de Arellano et al. (2016) indica que nas mesmas condicións antes contempladas para as formacións forestais (pendente 20%; velocidade do vento 30 km/h) o lume avanza a 35-40 m/min en breixeiras (Erica spp.), carqueixais (Pterospartum tridentatum) e toxeiras (Ulex spp.), e a 56 m/min en xesteiras (Cytisus spp.). Iso sí, non indica que haxa risco de lumes secundarios nos incendios de matogueiras, vantaxe que non se debe esquecer.
  • Tamén é verdade que no norte da Coruña e Lugo hai poucos lumes, pero iso non é porque haxa moitas plantacións de eucaliptos moi rendibles e supostamente moi ben xestionadas, senón grazas ás condicións climáticas, baste recordar que o único treito de autovía ou autopista de toda Galicia (e de España) que ten que pecharse reiteradamente pola falta de visibilidade debido á néboa está precisamente no norte de Lugo.

Atlas SGHN de Flora Exótica Invasora: Stenotaphrum secundatum (Walt.) Kuntze

Pontevedra, 30-04-2018

Coñecida popularmente como grama americana ou gramón, esta gramínea procedente de América tropical e subtropical foi citada por vez primeira en Galicia no ano 1909 por Merino. Foi introducida como especie ornamental para empregala como céspede. Cando escapa do cultivo, naturalízase rápidamente invadindo ambientes ruderais e zonas alteradas da costa, dunas, marismas, etc., onde pronto forma tapices monoespecíficos que impiden o crecemento doutras especies. Invade tamén infraestructuras e terreos agrícolas, sendo a súa eliminación moi custosa pola súa fisionomía rizomatosa. A baixa resistencia ás xeadas limita a súa expansión.

Colabora no Atlas escribindo a botanica@sghn.org
http://www.sghn.org/Seccion_Botanica/Seccion_Botanica.html

Premendo na imaxe pódese descargar a ficha de identificación en PDF.

Proxecto Libera Natureza sen lixo: terceira xornada na Veiga de Gomareite

Vilar de Gomareite, 22-04-2018

Dende que se iniciou o desenvolvemento da proposta “Acción para revertir parcialmente y atenuar la degradación sufrida por los procesos de desecación, concentración parcelaria y vertidos de basura, escombros y residuos en la Veiga de Gomareite” presentada pola SGHN ao proxecto "LIBERA, naturaleza sin basura" houbo bastante inquedanza ante a incerteza de poder ou non completar a totalidade do comprometido con SEOBird Life/Ecoembes, sobre todo por mor da intensidade e persistencia das choivas e ao asolagamento do lugar de traballo. Máis como o grupo de traballo habitual é ben teimudo e non desiste fácilmente, o sábado 14-04-2018 procurou e desenvolveu con éxito esta terceira e última fase dos labores previstos.

A tarefa consistía na retirada de plásticos na Veiga de Gomareite, na contorna dunhas pequenas charcas formadas pola extracción de terra vexetal para arranxar algunhas das parcelas despois da concentración parcelaria. Ata hai uns dous anos, o acceso a este punto era bastante doado dende a pista por un camiño practicable a tractor, accesibilidade que algúns aproveitaron para depositar descontroladamente entullos, resíduos de diversos tipos e moreas de restos de plásticos agrícolas para ensilar máis as súas correspondentes cordas moi perigosas para a fauna e o gando. Moito deste material vertérono nas beiras das charcas por seren os puntos máis baixos e accesibles o que complicou a súa retirada ao estar parcialmente cubertos pola auga. Máis...

Comunicado de SGHN sobre os eucaliptos

Santiago de Compostela, 18-04-2018

A Lei 42/2007 e o Real Decreto 630/2013 definen como “especie exótica invasora” a “especie exótica que se introduce ou establece nun ecosistema ou hábitat natural ou seminatural, e que é un axente de cambio e ameaza para a diversidade biolóxica nativa, xa sexa polo seu comportamento invasor, ou polo risco de contaminación xenética”. Así mesmo, o Regulamento UE nº 1143/2014 establece que “especie exótica invasora” é “unha especie exótica da cal a súa introdución ou propagación teña demostrado ser unha ameaza ou ter efectos adversos sobre a biodiversidade e os servizos asociados dos ecosistemas”.

Todas as especies de eucaliptos son orixinarias de Australia e illas próximas. A súa expansión no resto do mundo débese á intervención humana. Xa que logo, todos os eucaliptos en Galicia son especies exóticas.

Está ben estudiada e documentada para Galicia e Portugal a capacidade de Eucalyptus globulus para colonizar áreas fóra das plantacións e de auto-propagarse (naturalización) dentro das plantacións e nos seus bordos. Así, téñense detectado densidades moi elevadas de propágulos na contorna das plantacións (sobre todo nunha franxa de 15 m, pero con colonizacións ata 80 m de distancia), presenza de plántulas no 60% dos transectos ao longo de estradas, e que tanto a propagación como o establecemento vense moi favorecidas polos lumes. Polo tanto, tendo en conta a magnitude da superficie hoxe ocupada polos eucaliptos (425.000 ha en masas puras o mixtas), a súa ampla dispersión polas tres provincias costeiras, a elevadísima incidencia dos lumes forestais (a metade dos de toda España en menos do 6% da superficie), e a extensa rede de estradas (case 50.000 km), en Galicia danse as condicións perfectas para que os eucaliptos amosen toda a súa capacidade invasora.

Está así mesmo ben documentado que os eucaliptos son un axente de cambio e unha ameaza para a biodiversidade autóctona e os ecosistemas naturais. Xa que logo, todos os eucaliptos en Galicia son especies exóticas invasoras e SGHN considera que:

  • Se deben incluír no Catálogo español de especies exóticas invasoras.
  • As administracións deben iniciar as actuacións para o seu control e posterior erradicación.

Agora ben, cómpre tamén ter en conta a realidade galega e a situación socioeconómica en relación coas plantacións de eucalipto, polo que deberían adoptarse as disposicións precisas e os prazos suficientes para minimizar o efecto económico sobre os propietarios das explotacións e a industria.

            Por todo o anterior e  SGHN considera imprescindible que, dende xa, as administracións deben:

  • Prohibir novas plantacións de eucaliptos en toda Galicia.
  • Eliminar os eucaliptos en todos os terreos de propiedade pública.
  • Esixir a eliminación de todas as plantacións de eucaliptos que non se axusten á normativa legal vixente.
  • Incentivar a eliminación de todos os eucaliptos nos espazos naturais protexidos.
  • Permitir a explotación ata final de turno de corta no resto das plantacións actuais, exercendo un control exhaustivo para evitar a súa expansión ás áreas colindantes.
  • Planificar unha redución progresiva da superficie actualmente ocupada por plantacións de eucalipto para garantir a súa erradicación nun horizonte temporal realista.

 Para saber máis:

 

Tres novos artigos e notas na revista BRAÑA

Santiago, 08-04-2018

BRAÑA publica un novo artigo e dúas notas. O artigo continua a serie sobre os Censos de aves invernantes en Galicia no período 1996-2015, destinado a dar a coñecer os datos básicos dos censos e a evolución das poboacións de aves acuáticas invernantes en Galicia (pdf).

A primeira nota, en orde de aparición, trata sobre a inusual e alta presenza dunha bolboreta migradora, Vanessa virginiensis, en varias zonas de Galicia, polo que se fixo un chamamento para rexistrar os datos por escrito e evitar unha perda de información de interese (pdf).

A segunda nota da conta da constatación da presenza, antes descoñecida, de Apatura ilia na Illa de Cortegada, do Parque Nacional Marítimo Terrestre das Illas Atlánticas de Galicia (pdf).

Proxecto de ampliación do Peirao de embarcacións deportivas na illa da Toxa (O Grove)

O Grove, 03-04-2018

SGHN presentou alegacións contra a ampliación do peirao de embarcacións deportivas na illa da Toxa. Este peirao está no medio do Complexo intermareal Umia - O Grove, A Lanzada, punta Carreirón e lagoa Bodeira, a principal zona de invernada de aves de Galicia. Hai dúas razóns principais para a oposición da SGHN, a primeira é que incrementa o número de amarres e polo tanto de molestias á avifauna nunha zona con altos impactos negativos para a conservación de medio natural. Dentro destes impactos consideramos que non se avalían axeitadamente os efectos sobre as correntes mariñas e as modificacións dos bancos que se poidan xerar.

A segunda razón é que esta ampliación é continuidade dun proxecto presentado hai uns anos e que entendemos artificiosamente partido en dous para facilitar os trámites e controis administrativos en tan sensible espazo natural. Podes obter copia das alegacións no seguinte enlace (pdf).

 

Accidente fatal na praia das Catedrais: crónica dun risco anunciado

Santiago, 02-04-2018

Con data 10-10-2014 (Entrada 22436 / RX 1170562), en escrito dirixido á entón Directora Xeral de Conservación da Natureza (hoxe Directora Xeral de Patrimonio Natural), SGHN presentou as súas alegacións ao documento preliminar do"Plan de Conservación do Monumento Natural da praia de As Catedrais". De seguido extráctanse dous parágrafos do documento, que está accesible dende entón na web de SGHN (PDF).

SOBRE A SITUACIÓN ACTUAL DO MONUMENTO NATURAL

  • “Como consecuencia da dinámica climática global e dos propios procesos evolutivos dos materiais xeolóxicos, detectáronse nos últimos anos caídas de pedras provenientes dos arcos e columnas pétreas, a estabilidade das cales podería estar comprometida.”
SOBRE O PLAN DE CONSERVACIÓN DO MONUMENTO NATURAL

4. Calidade e rigor do documento

  • “Xea: malia que probablemente o elemento ambiental máis singular de As Catedrais sexan os seus compoñentes xeolóxicos e xeomorfolóxicos, o Plan carece dunha mínima diagnose sobre os mesmos. A singularidade destes elementos, e a súa preservación a curto ou medio prazo debe pasar por unha análise sobre a estabilidade dos distintos elementos, identificando os problemas que inciden sobre eles, os posibles riscos, os posibles efectos que poderían repercutir no uso público do espazo, e as medidas concretas para asegurar a súa preservación e estabilidade."

Como en tantas ocasións anteriores, as suxerencias e alegacións de SGHN foron completamente ignoradas. Nunca saberemos si, de habelas tido en conta, se houbera podido evitar o accidente que agora lamentamos.

 

Celebrando o Día da Árbore en Ourense

Xardín do Posío, Vida e Cultura

Ourense, 31-03-2018

Co gaio da celebración do Día da árbore, e baixo o lema de: “Xardín do Posío, vida e cultura”,  o grupo de Arborado Urbano da SGHN de Ourense organizou o día 24 de marzo unha visita guiada por un dos máis emblemáticos espacios ourensáns, O Xardín do Posío.

Da man dun botánico de luxo, o noso consocio Vicente Rodríguez Gracia, gran coñecedor da historia da cidade e autor de libros como “Flora Ornamental Auriese” ou “El Parque de San Lázaro”,  puidemos disfrutar dun fermoso paseo polo pasado e o presente deste parque, que forma parte fundamental da xeografía física e emocional da cidade.

A xornada comezou no horario previsto, ás 11:30 horas, cunha reseña histórica sobre a orixe do Xardín e a súa evolución ó longo dos séculos  sementada de anécdotas, datos curiosos e personaxes que formaron parte da súa historia a través do tempo.

Ó longo de dúas horas e nun paseo circular polo Xardín, Vicente foinos descubrindo as principáis especies de árbores e prantas que habitan este espacio que chegou a ter máis de 100 especies de árbores  e arbustos no que antano fora xardín botánico da cidade. Ligado nun primeiro momento ó antigo Instituto de Segunda Enseñanza de Ourense, recibiu prantas traídas dende as máis diversas procedencias, e que chegaron a él tanto da man de botánicos, como polos propios ourensáns nas súas viaxes polo mundo. Máis...

 

Rematarán por fin as proxeccións de "Con herbicidas e ao tolo"?

A razón comenza a triunfar sobre o uso de herbicidas nas estradas

Santiago, 21-03-2018

Segundo novas de prensa a Xunta está a pedir aos concellos e deputacións que eviten o uso de herbicidas para controlar a vexetación (actuación mal chamada "limpar de maleza") nos bordes das estradas:

«Básicamente, lo que pide la normativa actual es que se estudie la zona a tratar, cada tramo, para verificar si es necesaria la aplicación de productos fitosanitarios, priorizando la aplicación de otros medios de control de maleza o de plagas mediante medios mecánicos u otro tipo de medios biológicos antes que la utilización de medios químicos, que son contaminantes», señaló Carlos Mansanet, inspector de sanidad vegetal de la Xunta.

Despois de anos denunciando a aberración que supón a fumigación con produtos tóxicos en zonas habitadas e precisamente nas cunetas polas que despois escorre a auga ata acuíferos, mananciais, ríos, encoros e outros humidais (máis...), SGHN non pode senón FELICITAR (así en maiúsculas e con negriña) á INSPECCIÓN DE SANIDADE VEXETAL DA XUNTA DE GALICIA.

A razón triunfa en Sada: a Demarcación de Costas non estragará a pradeira de Zostera

Sada, 19-03-2018

"Estudando, divulgando e defendendo o patrimonio natural galego", ise é o lema e razón de ser de SGHN dende hai case 45 anos. O traballo é calquera cousa menos doado, pero as veces a razón consegue abrirse camiño e prevalecer, animando a persevar. Hoxe podémonos felicitar dun gran éxito: o Ministerio de Medio Ambiente e a Demarcación de Costas do Estado en Galicia desisten de levar adiante o proxecto de "rexeneración" da praia de Sada que suporía destrución dunha importante pradería de Zostera nolti e Zostera marina. Houbo que insistir con tenacidade e os máis sólidos argumentos científicos e evidencias diante do Ministerio de Medio Ambiente, a OSPAR Commission o Comité Español da UICN e a DX de Patrimonio Natural. Un traballo xeralmente gris, laborioso e moi ingrato, pero imprescindible como os feitos agoran demostran. Sen dúbida, hoxe é un gran día.

Máis...

La destrucción de praderas marinas alimenta el cambio climático

Pradería de Zostera da praia de Sada en marea baixa (imaxe da esquerda) e distribución aproximada na praia de Sada e Gandarío das praderías de Zostera nolti (verde) e Z. marina (azul), segundo prospeccións da Delegación de As Mariñas da SGHN e informacións de Verónica García-Redondo, sobre unha fotografía do SIGPAC (Ministerio de Agricultura e Pesca, Alimentación e Medio Ambiente, imaxe da dereita).

 

Dúas especies ameazadas no ámbito do futuro parque empresarial de Ribeira (A Coruña)

Santiago, 14-03-2018

Segundo as novas aparecidas nos medios de comunicación está prevista a construción da ampliación do parque empresarial/industrial de Ribeira na zona das Pedras Vermellas ou Fontenla. Se ben non se pode dilucidar a posible afectación sen coñecer os límites exactos da futura zona empresarial/industrial, SGHN considera preciso salientar que na zona ou as súas proximidades está fidedignamente documentada a presenza de dúas especies de plantas ameazadas en Galicia e España (Ranunculus bupleuroides ssp. bupleuroides e Succisa pinnatifida), así como outra sumamente rara na provincia de A Coruña e moi pouco citada en Galicia (Festuca paniculata).

Por istes motivos, SGHN ven de solicitar á D.X. de Patrimonio Natural (Consellería de Medio Ambiente e Ordenación do Territorio) que na planificación, execución e mantemento da devandita ampliación do parque empresarial/industrial de Ribeira se teñan debidamente en conta as poboacións destas tres especies de plantas.

Para saber máis:

  • González-Martínez, X.I. (2017). Nuevas localidades de flora vascular amenazada en Galicia (NO ibérico). Botanica Complutensis 41: 69-80.
  • González-Martínez, X.I. (2017). Contribución al conocimiento de la flora vascular de Galicia (NW ibérico). Nova Acta Científica Compostelana (Bioloxía) 24: 117-152.

Ranunculus bupleroides ssp. bupleroides (esquerda) e Succisa pinnatifida (dereita). Imaxes cedidas por X.I. González-Martínez

 

 

 

Fitos 40 anos Hitos 40 años

Jalons 40 ans

Hoxe, como hai 40 anos, a túa axuda é imprescindible
para defender a nosa natureza

Faite da 'Sociedade'

I Xornada Galega de Patrimonio Natural

e Biodiversidade 2017

 

 

OUTRAS NOVIDADES

Decreto15/2018 Observatorio autonómico dos ríos de Galicia

Lei 7/2017 medidas da eficiencia enerxética e accesibilidade á enerxía eléctrica.

Lei 5/2017 Fomento de implantación de iniciativas empresariais

Directiva 2016/2284 Redución contaminantes atmosféricos

RD 389/2016, Plan Director Red de Parques Nacionales

Decreto 119/2016 Catálogo das paisaxes de Galicia

Especies invasoras preocupantes na UE

Exclusión de REGANOSA do trámite de AIA

Plan de Acción Reserva da Biosfera transfronteiriza do Xurés

Sentencia Tribunal Supremo sobre especies invasoras

Lei 2/2016 do Solo de Galicia

RD 1/2016 Aprobación Plan Hidrolóxico Miño-Sil

Ley 33/2015, modifica Ley 42/2007 Patrimonio Natural y Biodiversidad

Fractura hidráulica ("fracking")