logo

Dende 1973 estudiando, divulgando e defendendo o patrimonio natural galego

sghn@sghn.org

line decor
  INICIO
line decor

 

 


 
 
 

 

Roteiro informativo contra o camiño da Ponte Vella até Os Caneiros (Betanzos)

Sada, 17-12-2014

A Deputación da Coruña e o Concello de Betanzos retomaron o proxecto de crear un novo camiño que vaia da Ponte Vella até Os Caneiros (Betanzos-Coirós). Este proxecto xa estaba contemplado no Plan Mandeo do 2010, pero a campaña de oposición de varias entidades (Delegación de As Mariñas da SGHN, G. N. Hábitat e a A. C. O Rabo do Galo), co apoio de diversas asociacións, conseguiu bloquealo temporalmente.

O próximo domingo día 21 de decembro, ás 10:00 horas, partirá dende o peirao do paseo da Tolerancia de Betanzos (Ponte Vella) unha ruta informativa convocada por esas tres entidades. Tamén están invitadas a participar como convocadoras Adega, Arco Iris e a Plataforma pola Defensa da Ría (aínda non recibimos confirmación da súas asistencias).

Ao longo da ruta, as entidades convocadoras irán explicando a súa visión sobre o trazado do proxecto e os impactos que ten para o medio ambiente, expoñendo as alternativas existentes.

Como é un proxecto que ten moito impacto ambiental, pero que pode ser modificado sen problemas e incluso cun notable aforro económico, pregámosvos que acudades a esta cita, vos informedes e despois, como cidadáns, expresedes nos distintos ámbitos a vosa opinión.

Balea común Balaenoptera physalus - Montaxe do esquelete

Ferrol, 15-12-2014

“Os cabaleiros camiñan lentamente, polo peso da súa armadura”

As fotos da dereita amosan o fin de obra dunha empresa que durante moitos meses ocupou gran parte das horas de vixilia de quen tiña a responsabilidade da súa custodia e entrega final, pero tamén implicou a outros moitos que de diferentes maneiras deixaron parte do seu esforzo e interese no ilusionante proxecto de velo rematado. Cada unha desas persoas que se implicou o suficiente para aproximarse até a obra e deixou o seu esforzo para que crecese e madurase, forma xa parte da mesma.

E esa implicación tivo tantas formas e intensidade como a personalidade dos participantes, as súas capacidades e situación persoal, física e anímica. Houbo quen se saturou axiña sen poder aturar a esixente escravitude do traballo continuado e con escasas contrapartidas. Quen deu de si mesmo máis alá do que a maioría marcan como límite. Quen o fixo a rachas, como o vento. Quen fuxiu asfixiado pola magnitude do que tiña diante e quen marchaba, máis volvía.

Houbo voluntarios de parafusos, arandelas e barras roscadas e voluntarios de vasoiras, estropallo  e xabón. Labores de arame, lixa e martelos e outros de computador, escritos e facturas. Diálogos con siliconas, ferro e pintura e aqueloutros con portelos, despachos e gravatas. Algúns deixaron os seus ollos na luz das soldaduras, outros nos pixeles do ordenador e nos flashes das cámaras. Houbo quen ordenou incansable o exército de ferramentas que coa mesma celeridade outras mans cambiaban de lugar e quen mantivo unha guerra coa graxa que se resistía a abandonar o óso no que se aloxaba, armado de cepillos e balas de auga. Houbo, finalmente, feridos de corpo co rozamento inevitable de ósos, ferros, maquinaria, arames, virutas e o denso pó que enchía os pulmóns. E feridos de alma, porque é inevitable ao afrontar un proxecto de tal magnitude que centos de minúsculas incidencias vaian calando e furando o ánimo e as forzas.

Houbo tempos dabondo: Tempos para ordenar, buscar coincidencias e axustes emulando á natureza; de pesar e rexistrar cada anaco; conxugando o que xacía inerte aca e acolá nun conxunto que recuperase un chisco de vida. Momentos para axudar ás torcas no seu longo camiño ata a vértebra, cos petos cheos de ferramentas; de endereitar os ferros a golpes de martelo buscando esa curva pefecta para suxeitar o óso; de facer buracos dereitos con brocas interminables que buscaban a oblícua no seu camiño. Tempos de suar baixo un techado de uralita nos meses calorosos do verán e outros de case tiritar cando o inverno exerceu o seu dereito de facerse protagonista.

O andamio erixiuse como o elemento indispensable case desde o momento en que se tomou contacto cos máis de cinco metros de lonxitude do cranio.  Contar as veces que foi necesario subir e baixar del antóllase case imposible. Montalo e desmontalo; facelo crecer e reducir; inmobilizar as rodas, asegurando a súa estabilidade  con cada cambio de situación, teceu un armazón de liñas imaxinarias no chan. A andamiaxe constituíu o punto de partida para o paso seguinte, o necesario instrumento para facer realidade o proxecto que aínda existía só nas neuronas.

Máis...

Día Mundial das Montañas 2014

Pontevedra, 12-12-2014

Co gaio do Día Mundial das Montañas que se celebra o 11 de decembro, SGHN participará nun roteiro por Faro de Budiño (O Porriño-Pontevedra).

Será un paseo o sábado día 13 de decembro, quedando ás 12 da mañá na área recreativa de Faro Budiño. A Asociación de Veciños de San Xurxo (Salceda de Caselas) participaría guiando un roteiro circular que pasaría pola canteira"Pereiriñas" propiedade da "CMVMC de San Jorge" na que este ano se realizaron verquidos tóxicos.

Volveráse para xantar en Faro Budiño (os que queiran) e se o tempo o permite.

 

Balaenoptera physalus – Unha balea baixo as vigas: Custodia

Ferrol, 10-12-2014

Os restos óseos da balea esperaron pacientemente no Porto de Santa Mariña de Brantuas e era xa Abril cando partiron rumbo a Ferrol. Fixérono nun camión con pluma que o Concello de Ponteceso facilitou para o seu transporte.

Mentres non chegaba ese día, ocupamos todo o noso tempo en conseguir que o Concello de Ferrol nos deixase utilizar algunha das parcelas que posúe no ámbito, co obxecto de poder realizar o enterramento do animal dun xeito legal e controlado.

O préstamo conseguiuse e co documento na man encamiñámonos ao monte situado nas proximidades de Brión. Encontrámonos cun terreo dominado polo eucalipto, as súas codias, follas e propágulos, pero cun acceso directo á estrada, condición necesaria para que o camión accedese a depositar a súa prezada e xa fedorenta carga.

Moitos dos voluntarios que traballaran no esnaquizamento do animal e outros novos acudiron á limpeza e acondicionamento do terreo. Houbo que cavar para conseguir un burato grande abondo que acollese toda a osamenta. Protexelo logo con redes e plástico, co fin de non perder nin un só dos ósos que conformaban o esquelete.

Nese quefacer de pas e aixadas e para alixeirar a pesada terra do monte, adquirimos area que mesturamos coa escavada, conseguindo un substrato máis solto que permitise unha axeitada descomposición dos restos. E todo estaba xa preparado para recibir a balea.

Fomos ata A Malata para esperar o camión e conducilo ata o lugar onde tería que descargar os restos. Todo o traxecto se fixo con emoción, case con solemnidade, a que merecía ter chegado ata tan lonxe cun proxecto tan difícil.

O cranio descendeu en primeiro lugar e ao igual que sucedeu na praia, cando se resistiu a abandonar a area izado polo helicóptero, deixou novamente a súa pegada para a historia, xa que as cinchas que a suxeitaban romperon antes de que puidese ser depositado no chan, precipitándose con violencia.

Máis...

 

 

Saída Micolóxica ás Gándaras de Budiño

Pontevedra, 08-12-2014.

O pasado sábado 29 de novembro celebrouse unha actividade naturalista no espazo natural Ribeiras do Louro-Gándaras de Budiño organizada polo Grupo micolóxico Galego e a Sociedade Galega de Historia Natural (SGHN).

A actividade consistiu na mostraxe e identificación de fungos e non se realizou recolleita de setas, senón que se identificaron e realizaron fotografías das especies para contribuir ó Catálogo de Biodiversidade do LIC Gándaras de Budiño. Un grupo de 23 persoas do GMG, SGHN e a Asociación Herpetológica Española (AHE), fixeron unha visita guiada por expertos do GMG.

O obxetivo neste espazo natural Ribeiras do Louro-Gándaras de Budiño é a divulgación dos valores naturais do espazo natural e aportar datos para o coñecemento da biodiversidade e o estado ambiental (PDF).

 

Fotografía: Cantharellus ferruginascens.

Veigas de Ordes e Penelas (Rairiz de Veiga, Ourense)

Humidal inventariado, LIC, ZEPA, Reserva da Biosfera... e vertedoiro de puríns

Ourense, 06-12-2014

A mediados da semana pasada, como denunciou inicialmente o MEL (Movemento Ecoloxista da Limia, que cedeu as fotografías desta nova) realizouse un vertido masivo de puríns de porcino nas veigas de Ordes e Penelas (Rairiz de Veiga, Ourense), un espazo natural de sobranceira importancia:

  • Moi asolagable e incluido no inventario dos humidais de Galicia.
  • Incluido parcialmente no LIC ES 1130006 Veiga de Ponteliñares (denominación incorrecta pois é a Veiga de Ordes e Penelas)
  • Totalmente incluido na ZEPA ES 0008 A Limia.
  • Catalogado como Zona Núcleo da Reserva da Biosfera Área de Allariz.
  • Hábitat de alomenos dez especies de flora e fauna ameazadas a nivel mundial, nacional ou galego (Pilularia globulifera, Eryngium viviparum, Gasterosteus gymnurus, Pelobates cultripes, Hyla arborea, Rana iberica, Burhinus oedicnemus, Gallinago gallinago, Tringa totanus, Vanellus vanellus).

Multitude de rodeiras dos vehículos empregados para o vertido.

Os residuos dos puríns cubren a vexetación natural da veiga

Este lamentable caso amosa con claridade que algúns pretenden a toda costa converter en vertedoiros de residuos gandeiros industriais os últimos recunchos naturais que aínda se conservan do antigo gran complexo húmido de Limia-Antela. Existe un risco moi elevado de que actuacións semellantes se repitan tanto nas veigas de Ordes e Penelas como nas restantes veigas da chairá limiá, de características hidrolóxicas e valores ambientais moi semellantes, debido ao exceso actual de macro-granxas industriais (maioritariamente do grupo COREN) na Limia e ao peche da planta de tratamento de puríns de COREN en Sarreaus.

Posto que ditos vertidos de residuos de gandería industrial ameazan moi gravemente a calidade das augas, así como a conservación dos humidais inventariados e das especies ameazadas que neles habitan e que motivaron a súa protección ambiental baixo diversas figuras de conservación, SGHN ven de solicitar á Dirección Xeral de Conservación da Natureza (PDF) que adopte todalas medidas posibles no ámbito das súas competencias e obrigas legais para esixir ao grupo COREN e ás súas granxas asociadas que respecten os elevados valores ambientais das veigas da Limia e non as empreguen como vertedoiro de residuos de gandería industrial. Asimesmo, SGHN ven de poñer os feitos en coñecemento do Comité Español de Reservas da Biosfera da UNESCO para que avalíe con carácter de urxencia os impactos dos vertidos na Zona Núcleo da da Reserva da Biosfera Área de Allariz (PDF).

Os vertidos non respectaron nin as zonas máis asolagables.

Balaenoptera physalus – Unha balea baixo as vigas: O Varamento

Ferrol, 05-12-2014

En moi pouco tempo daremos a noticia nesta  ventá de comunicación que é a nosa páxina web da montaxe no Museo de Historia Natural da SGHN dun esqueleto de Balea común de 18 metros de lonxitude. Esta nova será tratada como se merece no apartado do Museo, pero mentres non chega ese momento, quixeramos ir poñendo en antecedentes a todos aqueles que nos visitan, contar como foi a historia desta balea e cual foi o camiño que tivemos que percorrer para chegar ata aquí.

Farémolo por fascículos, por entregas que relaten as fases que foron sucedéndose, as satisfaccións e as pequenas e grandes desgracias, todo el non exento de emoción. A mesma que sentimos cando tivemos o primeiro encontro co gran corpo do cetáceo sobre a area.

O animal, descoñecemos se xa morto ou aínda con vida, chegou ao pequeno areal de Niño do Corvo enPonteceso, un día de Marzo do ano 2004. A CEMMA ocupouse da toma de contacto, identificación e biometrías, estudando a continuación co Concello de Ponteceso a fórmula máis axeitada para sacar da zona o enorme corpo que co paso dos días, resultaría un problema sanitario para a zona.

A Coordinadora, coa que a Sección de Mamíferos Mariños da SGHN, colabora e traballa de forma moi intensa, coñecía o noso desexo exteriorizado repetidamente de poder contar algún día co esqueleto dun gran cetáceo. Tamén sabía non obstante, as grandes dificultades que rodean a semellante proxecto; o tremendo esforzo humano e monetario que supoñería un reto así, sen contar coas contrariedades que poidan xurdir en calquera punto do camiño.

Para un labor desta envergadura é preciso que a iniciativa positiva de todas as partes se poña de acordo para evolucionar na mesma dirección, e todo iso en poucos días, para evitar que a descomposición se apodere do corpo ou o mar o reclame.

E aquel día no que nos atopamos ao lado do grande animal e tocamos a súa pel que aínda se mantiña brillante e firme, puxemos coa nosa emoción o primeiro chanzo para imaxinar que algún día poderiamos velo novamente nesa postura a punto de somerxerse e desaparecer baixo as augas, coma se nunca tivese varado para morrer. A pedra fundacional púxoa a CEMMA, contaxiada polo mesmo desexo de que aquel grandioso animal non se perdese para sempre. Máis...

 

Os canarios alertaban do risco de grisú nas minas,
a píllara das dunas alértanos do risco dos HAPs nas praias

Santiago de Compostela, 04-12-2014

Preocupada polas grandes concentracións de hidrocarburos aromáticos policíclicos (HAPs) orixinados polos incendios forestais e os elevados niveis detectados no encoro das Conchas, hai catro meses SGHN solicitou a Augas de Galicia e a Confederación Hidrográfica do Miño-Sil que na próxima revisión dos Plans Hidrolóxicos dos ríos galegos, que deben realizar en aplicación da Directiva 2000/60/CE, se inclúa expresamente a análise sistemática das concentracións de HAPs nos sedimentos de todas as masas de auga para avaliar se existe ou non contaminación e, xa que logo, factores de risco para a calidade das augas, os organismos acuáticos e a saúde humana (máis...).

Pero a preocupación de SGHN ven de incrementarse aínda máis ao ter coñecemento dunha recente publicación científica de investigadores das Universidades de Santiago e de Aveiro sobre os niveis de HAPs nos ovos da píllara das dunas (Charadrius alexandrinus) no litoral do noroeste da Península Ibérica despois da marea negra do Prestige (Vidal et al., 2011). Os investigadores atoparon un descenso paulatino dos HAPs derivados do fuel do Prestige entre 2004 e 2006 pero, sorpresivamente, detectaron uns niveis cinco veces maiores en 2007. Ademais, en 2007 os HAPs atopados nos ovos non tiñan a mesma proporción de compostos de baixo e alto peso molecular que os derivados do Prestige, senón a característica dos HAPs orixinados polos incendios, xusto ao ano seguinte da grande vaga de lumes que asolou a franxa atlántica de Galicia en 2006 e das riadas dese outono que cubriron de cinzas as praias.

Como os canarios son moito más sensibles que o home ao gas grisú, durante moitos anos empregáronse canarios engaiolados nas minas de carbón para detectar a presencia dese gas inflamable e explosivo que ocasionaba moitos accidentes mortais: se o canario morría, os mineiros decatábanse do risco e actuaban en consecuencia. Hoxe diríamos que os mineiros empregaban o canario como un bioindicador.

Como un valioso bioindicador, a píllara das dunas alértanos agora de que despois dunha vaga de lumes no litoral galego acádanse uns niveis moi elevados de HAPs, unhas sustancias bioacumulables, tóxicas, canceríxenas e mutaxénicas para moitos organismos vivos, incluidos a píllara das dunas e o home. SGHN considera que se debe actuar en consecuencia, comezando por coñecer os niveis de HAPs nos sedimentos de todas as masas de auga naturais e artificiais de Galicia, na beiramar e no interior, por iso ven de insistir a Augas de Galicia (PDF) e a Confederación Hidrográfica do Miño-Sil (PDF) para que se inclúa a obligatoriedade de ditas análises na próxima revisión dos plans hidrolóxicos das respectivas bacías.

 

Tartaruga mariña Caretta caretta “ROSTRO” 

Saída da UCI da SGHN-CEMMA despois de oito meses de coidados

Ferrol, 01-12-2014

Neste complicado ano 2014, ao que lle falta un mes para rematar polo que aínda pode reservarnos sorpresas, ademáis de Lobos mariños en maior cantidade que noutros anos, tamén apareceron tartarugas mariñas.

Tres destes animais, chegaron con vida ata a costa:  unha Lepidochelys kempii  que morreu na praia ao pouco de varar; outra tartaruga, unha Caretta caretta á que lle puxemos por nome BALARÉS, ingresou na UCI en lamentables condicións de saúde a causa las feridas causadas por un enmalle en restos de artes de pesca, lixo que navega polo mar causando a morte a moitas tartarugas en todos os océanos do mundo.

Neste caso, as feridas ademáis de causarlle laceracións repartidas por varias partes do corpo, comprometeron ao rego sanguíneo das extremidades, producindo una necrose irreversible. Na UCI intentamos a súa recuperación iniciando coidados e tratamento inmediatamente, pero aos seis días da súa entrada faleceu. Cando se lle realizou a necropsia na Facultade de Veterinaria de Lugo, comprobouse a gravidade das feridas e o avanzado da dexeneración dos tecidos.

BALARÉS era un fermoso animal de uns 50 cm de lonxitude e case seis kg de peso. Unha triste perda para a poboación de Tartarugas mariñas, sempre en delicada situación. Non nos cansaremos nunca de insistir na importancia de manter limpos os mares, afastando das súas augas restos das vellas artes de pesca e, como non, de plásticos en xeral, que algunhas especies de tartarugas consumen confundindoas con augamares.

Aos poucos días de falecler BALARÉS apareceu ROSTRO, na praia do mesmo nome en Fisterra. Unha tartaruga que compartía a orixe das feridas coa anterior: estrangulamento das aletas a causa dun enmalle á deriva, unha liña de tanza que case lle secciona á aleta esquerda e dana considerablemente á dereita.

Moi delgada, deshidratada polo tempo que pasara limitada polo abrazo da liña que a inmobilizara. Non chegaba aos 30 cm de lonxitude y tiña lepas repartidas por un corpo de escasamente quilo e medio de peso.

Sucedeu fai exactamente oito meses e dende ese momento iniciamos un camiño de loita para a súa recuperación, coa preocupación sempre presente de que as súas feridas puideren ser irreversibles, como sucedese  coa outra tartaruga. Durante moitos meses a medicación con antibióticos e antiinflamatorios estivo presente, intentando apartar o fantasma da necrose. Afortunadamente o animal respondeu ben  axiña e pronto aceptou a alimentación, factor que axudou a fortalecer o seu organismo e fixo máis doada a relación cos coidadores.

Máis...

No Tour de Francia demostrou que Floyd Landis era un tramposo. Gañou un galego

Na Limia demostra quen xoga sucio coas augas. Gañaremos os galegos (e os portugueses)

Versión en castellano

Santiago de Compostela, 19-11-2014

Tres días despois de rematar o Tour de Francia de 2006, saltaba aos medios de comunicación que o gañador Floyd Landis dera positivo por testosterona no control anti-dopaxe dunha das etapas reina. Landis proclamou a súa inocencia dicindo que estaba limpo e que eses niveis tan altos de testosterona eran naturais en él. O seu amigo Lance Amstrong (hoxe tramposo confeso e desposeído dos seus sete Tours) defendeuno con vehemencia.

Pero dende o primeiro momento o experto de SGHN en isótopos estables estivo 100% seguro de que Floyd Landis era un tramposo e, ademais, un mentireiro. Cómo podía estar tan seguro? Pois porque na primeira nova difundida en TV indicouse que o positivo baseábase nunha análise GC-IRMS. Esas siglas case xeroglíficas indicaban aos expertos nesa técnica que no laboratorio atoparan testosterona sintética nos ouriños de Landis. Pero, cómo puideron diferenciar a testosterona natural da sintética? Pois porque a súa composición isotópica é diferente aínda que as moléculas sexan aparentemente iguais cando se analizan con outras técnicas.

Qué ten que ver iso coa Limia? Pois que a Confederación Hidrográfica del Miño-Sil (CHMS) encargou en 2012 un estudio ao Prof. Delgado Huertas do Laboratorio de Bioxeoquímica de Isótopos Estables do CSIC en Granada para averiguar a(s) orixe(s) da contaminación por nitratos nas augas do río Limia, baseándose na composición isotópica do nitróxeno e o osíxeno dos nitratos, que é diferente segundo a súa procedencia.

Ao facerse público que a CHMS xa recibira o estudio, SGHN solicitou unha copia do mesmo ao abeiro da lexislación que garante o acceso á información ambiental e a CHMS facilitouno en soporte informático. Velaquí en primeiro lugar a transcripción textual das conclusións do informe do CSIC e, de seguido, unha análise estatística dos datos feita polos expertos de SGHN que a combinaron cunha interpretación xeográfica, hidrográfica, demográfica e de carga gandeira.

Os resultados son moi reveladores...

 

Varamento de Cifio de Blainville  Mesoplodon densirostris

Ferrol, 11-11-2014

...E o presente máis fresco é o varamento dun Cifio de Blainville Mesoplodon densirostris, Zifio en castelán e Cifio para nós, con “c” de curiosidade, de desexo de coñecer e investigar a unha das máis estrañas familias do noso planeta, a dos cifios, palabra que ten un significado alusivo ó fociño estreito que estes animais presentan. Esta división reúne a unhas vinte especies, con distintos tamaños,

Polas nosas costas pódense atopar os xéneros Mesoplodon e Ziphius principalmente, aínda que tamén algunha especie de Hyperoodon, máis raro non obstante. No noso Museo temos algúns exemplares de cifios actuais, todos eles excepcionais e cunha historia detrás, máis o que nos ocupa neste intre é o Cifio de Blainville. Hai que deixar claro en primeiro lugar que os cifios non son baleas, senón odontocetos, unha suborde de cetáceos que posúen dentes, aínda que no exemplar que apareceu estos días non se ven, xa que nas femias non emerxen; esta especie posúe tan só un par de dentes, enormes e incrustados no arqueado maxilar inferior, tan visibles nos machos que sobresaen da mandíbula superior.

Máis...

 

Unha Limia Limpa é posible
I e II Xornadas de limpeza e recuperación da Veiga de Gomareite

Vilar de Gomareite (Vilar de Barrio), 4 de outubro de 2014

Si en 2013 a Sección Antela de SGHN celebraba o día das aves dun xeito diferente, traballando na parcela de SGHN en Vilaseca para recuperación de hábitat para conícora, neste 2014 seguimos con outra celebración singular, procurando a recuperación dunha parte da veiga de Gomareite, visitada asiduamente polos observadores de aves que coñecen a presenza frecuente dalgunhas interesantes especies: conícoras, píllaras, biluricos, cegoñelas, garzotas, pilros, cullereiros, ...

A xornada comenzou amosando aos participantes a situación da veiga de Gomareite sobre un mapa no que se remarcaba a antiga lagoa de Antela, da que formaba parte. Esta veiga é un lugar interesante para a fauna e flora e, despois de varios intentos, SGHN-Sección Antela conseguiu a sinatura dun acordo de custodia do territorio compartida cun gandeiro da zona. Por desgracia este lugar empregouse durante anos como vertedoiro incontrolado e caótico de todo tipo de residuos, que pouco a pouco foron restando superficie útil de terreo, tanto para o uso gandeiro como para as especies de flora e fauna, así que é preciso mellorar esta situación en dúas vertentes: recollida do lixo actual e control de novas verteduras.

Con estas consideración de seguida os voluntarios puxeron máns a obra, tendo en conta que os residuos tiñan que ser separados segundo a súa tipoloxía: escombros, forxados, vidro, pneumáticos, plásticos, madeiras e outros para a súa posterior xestión. Máis...

 

O plan de desenvolvemento sustentable da ZEPA da Limia durme o sono dos xustos

Ourense, Santiago, 07-11-2014

O Artigo 6 do Decreto 411/2009 polo que se declara a zona de especial protección para as aves da Limia, estableceu un prazo de 2 anos para que se elaborase o “Plan de desenvolvemento sustentable orientado ao fortalecemento da actividade económica, social e cultural ... que establecerá medidas de apoio e orientación tendentes ao desenvolvemento da actividade agraria en réxime sustentable, de cara a harmonizar a obtención de bens e servizos co mantemento dun estado de conservación favorable das especies e dos hábitats que as sustentan”.

Unha vez transcorrido o dito prazo de dous anos, con data 12-12-2011 SGHN solicitou á Consellería de Medio Rural (da que dependía naquel momento a D.X. Conservación da Natureza) unha copia do devandito “Plan de desenvolvemento sustentable” da ZEPA da Limia e a súa Zona Periférica de Protección. Pero case 3 anos da finalización do prazo legalmente establecido para a elaboración do “Plan de desenvolvemento sustentable” da ZEPA da Limia e a súa Zona Periférica de Protección éste non foi aínda exposto a información pública e SGHN nunca recibiu resposta a súa solicitude dunha copia do mesmo. Á vista desta situación SGHN reiterou á D.X. de Conservación da Natureza (PDF) a petición dunha copia do mesmo e información acerca dos prazos previstos para a súa tramitación legal e aprobación definitiva.

Ao contrario que o seu antecesor no cargo, a actual Directora Xeral alomenos respostou á solicitude (PDF) pero SGHN considera absolutamente insatisfactoria a resposta recibida pois, tres anos despois de rematado o prazo legal para elaboralo, as excusas para non ter feito o dito Plan son simplemente inaceptables. Malia todo, iste incumprimento legal por parte da D.X. Conservación da Natureza non é o máis preocupante da súa resposta, senón o feito de que se pretenda retrasar “sine die” a elaboración dun Plan legalmente obrigatorio e moi necesario para garantir o desenvolvemento sustentable do que aínda é un dos espacios naturais máis sobranceiros de Galicia.

Por todo iso, SGHN ven de comunicarlle á D.X. de Conservación da Natureza (PDF) que moi ao seu pesar vésena obriga de poñer en coñecemento das autoridades da Unión Europea este novo incumprimento da Directiva Aves na ZEPA de A Limia, creada en aplicación dunha sentenza do Tribunal de Xustiza da Unión Europea.

 

Electrocutadas en Ourense dúas águias reais con seguemento por satélite

Ourense, Santiago, 05-11-2014

Na páxina web do Grupo de Rehabilitación de la Fauna Autóctona y su Hábitat aparece unha nova sobre o “programa de reforzamento e recuperación da águia real en Galicia” na que se indica textualmente:

“ÁGUILAS ELECTROCUTADAS
Durante este año hemos tenido la mala fortuna de retirar los cadáveres de Ana y de Loboreira muertos por electrocución que aparecieron debajo de dos apoyos eléctrico. Dos hembras de águila real criadas en cautividad y liberadas en 2010 que se habían emparejado en dos territorios contiguos hace un tiempo y mantenían un territorio fijo, tal y como hemos comprobado gracias al emisor de satélite que portaban ambas. Sobre esto ya os informaremos con más precisión ya que nos preocupa mucho que tiempo después no se rectificaran los apoyos eléctricos.”

Á vista desta información, SGHN ven de solicitar á Dirección Xeral de Conservación da Natureza (PDF) que confirme ou desminta a exactitude de dita nova e, no caso de ser correcta:

  • Que informe a SGHN sobre a localización dos apoios eléctricos onde se electrocutaron as águias reais e as medidas adoptadas para prevenir novas mortes desta ou doutras especies de aves.
  • Que inclúa como punto da orde do día da vindeira xuntanza do Observatorio Galego da Biodiversidade a situación do “programa de reforzamento e recuperación da águia real en Galicia”.

Actualización

Cunha poboación reprodutora actual dunhas 15 parellas segundo os datos oficiais, a densidade de águias reais en Galicia é entre sete e dez veces menor que a das seguintes comunidades autónomas con densidades máis baixas segundo o censo nacional coordinado por SEO en 2009: Cantabria e Madrid.

Segundo nova de prensa da axencia EFE a raíz da pregunta de SGHN (máis...), a Consellería de Medio Ambiente ven de confirmar a morte de dúas águias reais por electrocución no Macizo Central ourensán, unha o 31 de xaneiro de 2014 en Grixoa e outra posteriormente na Venda de Bolaño. Con estas dúas perdas van xa 11 águias reais mortas en Galicia dende 2009.

Fotografía: Poste eléctrico onde se electrocutou unha das águias reais no Macizo Central ourensán. Imaxe cedida por GREFA.

O máis alarmante é que desas once águias mortas, só catro o foron por causas naturais, dúas por causas descoñecidas e as cinco restantes por causas antrópicas, entre as que destaca a electrocución pois, ademais das dúas de 2014 no Macizo Central, en 2009 xa morreran nun tendido eléctrico da Serra de Sta. Eufemia no Xurés dúas aves introducidas para reforzar a poboación desta especie. É dicir, unha de cada tres águias reais mortas en Galicia dende 2009 morreron por causa dos tendidos eléctricos: unha situación absolutamente insostible e inaceptable en opinión de SGHN, que urxe á Consellería de Medio Ambiente a adoptar de inmediato as medidas necesarias para evitar esta sangría constante na poboación dunha das especies más ameazadas de Galicia.

 

Doazón dun Tamboril de altura (Ephippion guttiferum) para o Museo de Historia Natural de SGHN

Ferrol, 03-11-2014

No mes de Outubro 2014, o Museo de Historial Natural rexistrou a entrada dun exemplar de Tamboril de altura (Ephippion guttiferum), doado por  Francisco Martínez Nebril (Barco “María Dolores”, con porto base en Cedeira).

Este peixe, atopado fronte a Cabo Prior, vive preto do fondo do mar (demersal), entre os 10 a 100 metros de profundidade, entre areas grosas e lamacentas, pedras e cascallos, nas costas africanas atlánticas e Mediterráneas, sur de España, aínda que haxa algúnha cita no norte, como esta.

Aliméntase de crustáceos, moluscos e cangrexos, presenta a curiosidade de que cando se ve en perigo, ínchase de xeito evidente deixando erectas as espiñas que posúe no abdome e nos flancos.

 

Doazón de fósiles de cetáceo para o Museo de Historia Natural de SGHN

Ferrol, 31-10-2014

Neste mes recibimos na Sección de Mamíferos Mariños  a doazón  de fósiles que veñen a sumarse á gran colección que ten o noso Museo de Historia Natural e achegan unha nova posibilidade para o importante estudo de investigación que se está a realizar por parte do noso compañeiro Ismael Miján,  partícipe do equipo de traballo internacional que leva adiante a exploración na historia evolutiva dos cifios.

Agradecemos de xeito moi especial a Benigno Romero Aneiros a doazón duns restos atopados durante a súa xornada de faena de pesca no barco “O Busi” con porto base en Cedeira. Sen este xesto tan xeneroso de achegárnolos, a investigación non podería continuar. 

O cranio que aparece na foto, no momento da súa entrega, correspóndese coa especie Choneziphius leidyi, unha das catro descubertas o ano pasado e ten unha antigüidade de entre 15 a 20 millóns de anos. Con este exemplar doado, hai neste intre oito especímenes atopados en todo o mundo, seis dos cales están no noso Museo.

Ten a particularidade de que se trata da máis grande atopada ata de agora nesta especie e presenta unas características morfolóxicas non observadas aínda nos outros exemplares. Todo elo servirá de base para un novo estudo.

 

Angelita nº 5395.4: nova mostra da falta de respecto ambiental da minería

Santiago, 28-10-2014

SGHN recibiu unha consulta da Secretaría Xeral de Calidade e Avialiación Ambiental Segundo para elaborar o “Documento de alcance do estudo de impacto ambiental do proxecto de explotación da concesión Angelita nº 5395.4" (Xermade-Lugo). Como se indica textualmente na documentación recibida polo titular do dereito mineiro "inició hace ya más de diez años las gestiones para solicitar el PASE A CONCESIÓN de parte del PERMISO DE INVESTIGACIÓN “ANGELITA Nº 5.395 Fracción “A MOURA”, a cuyo fin se presentaron los pertinentes proyectos y para los que se tuvieron en cuenta las prescripciones legales del momento. Finalmente, en el momento actual, se le requiere al promotor que se adecúen a la legalidad actual dichos trabajos con el fin de proseguir con su tramitación y conseguir su final autorización."

Pero tanto na carátula do CD recibido coa información como en diversas páxinas do proxecto, comezando pola propia portada, inclúese unha fotografía aérea na que se aprecia con total claridade que unha parte sustancial da área para a que se solicita o pase a explotación en realidade xa está explotada, infrinxindo pois:

  • A Ley 21/2013 de avaliación ambiental (e toda lexislación previa que derrogou).
  • A Directiva 85/337/CEE relativa á avaliación das repercusións de determinados proxectos públicos e privados sobre o medio ambiente, modificada pola Directiva 97/11/CE.
  • A Lei 27/2006, pola que se regulan os dereitos de acceso á información, de participación pública e de acceso á xustiza en materia de medio ambiente.
  • A Directiva 2003/4/CE pola que se establecen medidas para a participación do público na elaboración de determinados plans e programas relacionados co medio ambiente.

Nas súas alegacións ao proxecto mineiro (PDF), SGHN solicitou:

  • Que se paralice a tramitación da Avaliación de Impacto Ambiental do “Documento de alcance do estudo de impacto ambiental do proxecto de explotación da concesión Angelita nº 5395.4" (Xermade-Lugo).
  • Que se paralice a devandita explotación mineira e se precinte a maquinaria nela empregada para garantir que non se reanude sen autorización.
  • Que se proceda á apertura dun expediente sancionador ó promotor do proxecto por presuntas infraccións moi graves de:
    • A Ley 21/2013, de 9 de decembro, de avaliación ambiental.
    • A Lei 3/2008, de ordenación da minería de Galicia.
  • Que se manteña oportunamente informada á SGHN de cantas disposicións dicte a Consellería de Medio Ambiente en relación a este tema.

 

"Perlas" na estrutura da Consellería de Medio Ambiente

Santiago, 01-10-2014

Reservas da Biosfera e outras figuras de espazos de ámbito internacional non incluídas explícitamente nas competencias da Subdirección Xeral de Espazos Naturais, entre as que sen embargo se inclúe unha figura preconstitucional que ben pouco ten que ver coa conservación (a “Reserva Nacional de Caza dos Ancares”) ao mesmo nivel que os Parques Naturais.

Unha Subdirección Xeral de Espazos Naturais que que terá expresamente nas súas funcións o “fomento de medidas de colaboración e coordinación nas campañas relativas á obtención da bandeira azul” pero non a colaboración e coordinación cos centros de investigación, os órganos xestores das Reservas da Biosfera e as organizacións de defensa ambiental.

Dous novos altos cargos de libre designación para centralizar en Santiago a xestión e dirección dos Parques Naturais, afastándoa das necesidades dos Parques Naturais e dos seus habitantes e visitantes..

Unha Subdirección Xeral de Biodiversidade e de Recursos Cinexéticos e Piscícolas na que só dúas das nove funcións asignadas teñen que ver coa BIODIVERSIDADE en maiúsculas:

  • “O desenvolvemento de medidas e instrumentos para a protección e conservación das especies silvestres” que aparece só en segundo lugar, por detrás de “A ordenación, conservación, protección, fomento e aproveitamento sustentable dos recursos cinexéticos e piscícolas nas augas continentais”.
  • “A elaboración e a implementación dos instrumentos de planificación, desenvolvemento e xestión das especies” que figura en séptimo, e antepenúltimo, lugar das competencias.

Estas son algunhas das "perlas" da nova estrutura da Consellería de Medio Ambiente, Territorio e Infraestruturas (Decreto 115/2014) polas que SGHN ven de dirixirse á Conselleira pedindo a súa modificación (PDF):

 

Fitos 40 anos Hitos 40 años

Hoxe, como hai 40 anos, a túa axuda é imprescindible para defender a nosa natureza

 

 

 

OUTRAS NOVIDADES

Exposición de pintura: JM Álvarez Romero no Museo da SGHN

Efemérides astronómicas decembro

Punteiros celestes: Bellatrix

Lobo mariño FISTERRA: entrada na UCI

Lei 30/2014, de Parques Nacionais

Limpeza submariña en San Cibrao

Primeiro lobo mariño da tempada 2014-15

Reglamento UE Nº 1143/2014especies exóticas invasoras

Modificación Directiva Marco Auga

Lei 8/2014 Proteccion animais domesticos e salvaxes en catividade

Estrategia española conservación diversidade vexetal

ENIL Sistema dunar Praia América-Panxón

Modificación Ley Responsabilidad medioambiental

Directiva 2014/80/UE protección augas soterráneas

RD 416/2014 Turismo natureza e biodiversidade

Xeira naturalista ás Gándaras de Budiño, 1 de xuño

Catalogación de Cheilanthes guanchica en perigo de
extinción

Decreto 37/2014: Plan Director Rede Natura 2000

Actividades SGHN Xunta Directiva Xeral 2013

Actividades SGHN-Ourense 2013

Actividades SGHN-Sección Antela 2013

Plan de conservación da Píllara das dunas

Lei 13/2013 de Caza de Galicia

Ley 21/2013, de 9 de diciembre, de evaluación ambiental

Ley 19/2013 de Transparencia, acceso información pública y buen gobierno

SENTENCIA PRESTIGE

Fractura hidráulica ("fracking")

Sentenza UE: Prohibición produtos derivados da caza de focas

Antela: un conto de verdade

RD 630/2013, novo Catálogo especies exóticas invasoras

Necesítanse máis presas para controlar as enchentes?

Ley 2/2013. Modificación Ley de Costas

Resolución Parlamento UE Bosques e cambio climático

Alegacións de SGHN a 108 parques eólicos

Paspallás nº 41 en PDF