logo

Dende 1973 estudiando, divulgando e defendendo o patrimonio natural galego

sghn@sghn.org

line decor
  INICIO
line decor

 

 


 
 
 

 

 

Censo de aves invernantes nas Gándaras de Budiño

Pontevedra, 19-01-2015

Dentro das actividades dos censos de aves invernantes, este sabado 24/01/15 realizarase un actividade de censo de aves invernantes nas Gándaras de Budiño (O Porriño- Pontevedra). A actividade consiste nunha saída de observación e censo de aves acuáticas. Rexistraranse tódalas especies observadas e realizaranse fotografías para contribuir ó Catálogo de Biodiversidade do LIC Gándaras de Budiño. Entre os valores naturais que alberga o LIC das Gándaras de Budiño e Ribeiras do Louro están hábitats prioritarios como as turbeiras os Entre os valores naturais que alberga o L.I.C. das Gándaras de Budiño e Ribeiras do Louro están hábitats prioritarios como as turbeiras, os bosques de ribeira e hábitats de interese comunitario como as breixeiras húmidas. Destacan as poboacións de varias especies moi ameazadas e cunha área de distribución moi restrinxida en Galicia como o sapoconcho común (Emys orbicularis), o charneco (Anas crecca) que atopa nas Ribeiras do Louro o seu único punto de cría regular na Península Ibérica. É imprescindible levar prismáticos e o necesario para pasar unha mañá de inverno á beira do río Louro. Prazas limitadas.

Inscripción gratuita obligatoria no correo electrónico: valoranatura@gmail.com

*Trátase dunha actividade gratuíta e aberta a tódalas persoas interesadas. Cada participante é responsable único das súas accións e accidentes que puideran producirse. Os convocantes da actividade non se responsabilizan a nivel persoal nin colectivo dos accidentes que poidan ocorrer.

"Calendario da Natureza 2014-15"

Pontevedra, 19-01-2015

Xa está dispoñible o “Calendario da Natureza 2014-2015” (pdf), ilustrado polos gañadores do concurso infantil convocado para fomentar o interese polo coñecemento e protección da natureza galega.

  • Categoría Inverno: Brais Pereira Álvarez, 6º de primaria do CEIP Rebordáns (Tui).
  • Categoría primavera: Pablo Baz Martínez, 5º de primaria CPR PP. Somascos (A Guarda).
  • Categoría verán: Diana Barbosa Rodríguez, 6º de primaria do CEIP Rebordáns (Tui).
  • Categoría Outono: Manuel Portela Crespo, 6º de primaria do CEIP Vilaverde-Mourente (Pontevedra).

Os premiados recibirán un equipo de iniciación ó naturalismo (mochila, caderno de campo, gorra, lupa e insignia da SGHN) e os colexios un lote de libros (Atlas de Hérpetos, Atlas de Carabini, Lucanidae, Conto de Antela e Catálgo dos fondos mariños do Museo de Historia Natural da SGHN) así como sendos diplomas ó premiado e ó colexio. O profesorado colaborador recibirá unha insignia da SGHN en sinal de agradecemento.

A nosa felicitación ós premiados e o noso agradecemento ós alumnos participantes, así como ós profesores coordinadores e a tódolos Centros Escolares da provincia de Pontevedra que con esforzo e ilusión formaron parte deste proxecto.

Para descargar o calendario en PDF preme AQUÍ

 

"Conxelando" o investimento público: neve artificial para Manzaneda

Ourense, 15-01-2015

Despois dun intento fallido en 2006, polo informe desfavorable da entón Consellería de Medio Ambiente e Desenvolvemento Sostible, a Estación de Esquí e Montaña de Manzaneda volve á carga cun proxecto de innivación artificial para as súas pistas.

Xa hai un cuarto de século, cunhas condicións climatolóxicas menos desfavorables para os deportes de neve que as actuais e moito mellores que as do futuro próximo, a Estación de Inverno de Manzaneda SA (MEISA) era unha empresa privada ruinosa por falta de neve que os seus propietarios conseguiron “colocar” á Xunta de Galicia e á Deputación de Ourense.

Continuando co despropósito desta estación de esquí sen neve, na actual situación de crise económica e recortes draconianos do estado do benestar (sanidade, prestacións desemprego, pensións, educación, cultura,...) resulta incomprensible e indignante que se pretendan depilfarrar máis de 12 millóns de euros nun proxecto sen as máis mínimas garantías de viabilidade técnica, ambiental e económica. Así, na documentación recibida por SGHN en soporte informático:

  • Non se contempla a alternativa cero de non execución do proxecto.
  • Plantéxase a construción dunha balsa de almacenamento de auga cunha capacidade de 50.000 m3 coa que alimentar o sistema de xeración de neve artificial para a innivación de 7.187 m de pistas, cunha superficie de 239.050 m2 e un orzamento de 12.046.158 € de fondos públicos.
  • Discútense os efectos do cambio climático tanto sobre a vexetación potencial como sobre o papoazul Luscinia svecica pero, sorprendentemente, non se fai mención algunha sobre os efectos que tería sobre o rexime de chuvias e de temperaturas na zona, malia a súa importancia transcendental para a dispoñibilidade de auga e a viabilidade técnica e económica do proxecto.

Á vista destes feitos, SGHN ven de solicitar (PDF) que se desbote totalmente o proxecto. No caso de que se desestime dita solicitude, SGHN pide que o Estudio de Impacto Ambiental avalíe:

  • A alternativa cero de non execución do proxecto.
  • Os efectos do cambio climático sobre a viabilidade técnica, económica e ambiental do proxecto.

Os diversos modelos matemáticos predicen un aumento de temperatura en Galicia duns 2 ºC durante os invernos segundo o artigo de ÁLVAREZ, V., TABOADA, J.J., LORENZO, M.N. 2011. Cambio climático en Galicia en el siglo XXI: Tendencias y variabilidad en temperaturas y precipitaciones. Avances en Ciencias de la Tierra 2, 65-85

 

Enfermidades infecciosas emerxentes: a ameaza definitiva para os hérpetos galegos?

Vigo, 05-01-2015

As enfermidades infecciosas emerxentes (EIE) supoñen un risco global, tanto para a poboación humana coma para a biodiversidade. A modificación dos ecosistemas, a introdución de especies exóticas que en moitos casos actúan coma invasoras, e a globalización que permite o movemento de mercadorías e pasaxeiros en poucas horas, representan factores que contribúen á aparición de novas enfermidades e patóxenos.

No caso galego temos varias experiencias, nas que a introdución de especies procedentes doutros países trouxo consigo o declive das poboacións autóctonas pola transmisión de patóxenos e parasitos. Unha delas e o declive do croque polo efecto negativo causado polo parasito Marteilia cochillia, ou os problemas nas poboación de anguías causados polo Anguilicolloides crassus.

Desgrazadamente para os nosos hérpetos, non hai cura para ningunha destas EIE, e os seus efectos semellan ser devastadores para as poboacións. Unha vez que entran no ecosistema semella case imposible eliminalos ou controlalos.

Temos que ser moi coidadosos, non manipular se non é imprescindible, NUNCA mover exemplares dunha zona a outra. Se temos que facer mostraxes e imprescindible desinfectar TODO o material (mangas, calzado, luvas). Hai varios sistemas:

  • Etanol ao 70%
  • Novasan ao 0,75%
  • Lixivia ao 4%
  • Virkon ao 1%

É FUNDAMENTAL A PARTICIPACIÓN CIDADÁ: SE ATOPAS ANFIBIOS MORTOS COMUNÍCAO.

César Ayres Fernández.
Membro da xunta directiva da Asociación Herpetológica Española, responsable do Grupo Ibérico de Conservación del Galápago Europeo e coordinador para Galicia do programa SARE.

No caso dos hérpetos galegos temos varios casos moi graves detectados nos derradeiros anos. A mortaldade de sapoconchos europeos (Emys orbicularis), especie catalogada coma En Perigo de Extinción (Decreto 88/2007), foi causada por un parasito (Spirorchis elegans) transmitida polos sapoconchos americanos (Trachemys scripta).

Recentemente publicouse un estudo sobre os efectos dun ranavirus nas poboacións de anfibios do Parque Nacional dos Picos de Europa, con datos dun encoro galego. Este virus afectou fundamentalmente ao pintafontes verde (Triturus marmoratus) e pintafontes ibérico (Lissotriton boscai), e indirectamente as cobras acuáticas (Natrix sp.) ao alimentarse dos pintafontes mortos ou moribundos.

E a derradeira mala nova que afecta aos anfibios, concretamente ás píntegas e pintafontes, foi o descubrimento dun novo fungo (Batrachochytrium salamandrivorans) que como o seu nome indica devora ás píntegas.

Entre focas e esperanza: Un ano que remata con solidariedade

Ferrol, 03-01-2015

... Era tan pequena e delgada que a esperanza de sacala adiante diluíase nas agres experiencias que viviramos meses antes. Durante os vintesete días pasados dende aquel momento no que Fisterra varou na area, valoramos especialmente cada avance en positivo, cada gramo de peso recuperado, cada afección descartada. A correcta prudencia dítame agora pois, que non se debe compartir estas emocións, porque Fisterra é un animal salvaxe, de poucos meses de vida, que viaxou durante millas autoalimentándose das reservas graxas que a súa nai lle proporcionou durante a lactación, facéndoas case desaparecer; do que descoñeciamos o tipo e a gravidade das afeccións que puidesen estar a relar o seu maltratado corpo.

Pero hoxe cúmprense vinte e sete días de estanza na UCI e de vinte e sete pequenas satisfaccións que xa non se perderán aínda que mañá a sorte se torza e a desgracia nos sorprenda unha vez máis. Remata aquí a primeira etapa do seu intento de recuperación, ultimados os preparativos para que inicie unha segunda fase na que a auga será novamente o seu elemento e o que verá reflectido nela será a luz da lúa, a punto xa de encherse...

Máis...

Tres, só quedan tres parcelas "orfas"!!!

Apadriña unha parcela na Limia

Ourense, 02-01-2015

O 2 de febreiro de 2011 constitúese dentro de SGHN a súa Sección ANTELA, con dous obxectivos: A) Coñecer, divulgar e salvagardar os valores naturais e tradicionais da comarca de A Limia, así como buscar a oportunidade de potencialos. B) Compatibilizar a recuperación de humidais e zonas marxinais de A Limia coa explotación agro-gandeira sostible, sen afeccións negativas aos sectores económicos produtivos.

Para levar a bon término esta idea, considerouse primordial desde o primeiro momento dispor de zonas de interese para restaurar, ben sexa coa merca de terreos ou mediante alugueres a longo prazo, así como acordos de custodia de territorio.

En abril de 2012 contemplouse a posibilidade de alugar parcelas do Banco de Terras de Galicia (Bantegal) que por aquela tiña aberto o prazo de solicitude. Revisáronse as parcelas dispoñibles e seleccionáronse masas comúns propiedade da Administración, que polo xeral son terras marxinais que presentan valores ambientais ou son susceptibles de recuperación. Desde esta data fóronse cumplindo con diversos trámites e requisitos do Bantegal, houbo que presentar un proxecto de actuación ambiental en cada unha das parcelas, requisito específico para fins ambientais. Hai que ter en conta que o Bantegal nace para a movilización de parcelas agrícolas e que a prioridade na adxudicación antepón proxectos produtivos, agricultura e gandeiría, aos conservacionistas. Sendo con fins ambientais o prazo de aluguer pode chegar aos 30 anos, e así fixemos a solicitude.

As obligacións dos arrendatarios, neste caso da Sección Antela de SGHN, son aboar o aluguer de cada parcela, sinalizalas de acordo ao requerimento do Bantegal, desenvolver o proxecto presentado e elaborar un informe anual do realizado en cada un dos predios. Con todo, neste verán de 2014 asinamos os primeiros vinte e cinco contratos de aluguer correspondentes ao mesmo número de parcelas. O aluguer debe pagarse anualmente ao Banco de Terras de Galicia, e acada, para estas 25 parcelas, un montante de 657 EUR/ano que inclúe o aluguer completo ao Bantegal e o material inicial preciso para a obligatoria sinalización de cada parcela. Coa finalidade de que todos aqueles que estean interesados poidan contribuir á recuperación destas zonas marxinais da comarca de A Limia, iniciamos a campaña:

APADRIÑA/AMADRIÑA UNHA PARCELA

A campaña xa se presentou aos participantes en varias actuacións de limpeza de terreos que SGHN ten en acordo de custodia con gandeiros de A Limia, e daquela algunha parcela xa ten padriño ou madriña. Para as que quedan, quen desexe aportar a súa axuda, ou que demande máis información sobre cada predio, por favor que se poña en contacto a través do correo electrónico antela@sghn.org, xa sabedes que A VOSA AXUDA É NECESARIA E MOI IMPORTANTE. No cadro que vai a continuación podedes ver un resumo da situación á data de hoxe e unha información básica sobre as parcelas. Moitas gracias por todo, boas festas e bon ano 2015.

 

Outra Limia é posible

Vilar de Santos, 29-12-2014

Organizada polo MEL (Movemento Ecoloxista da Limia) onte celebrouse en Vilar de Santos unha mesa redonda sobre a contaminación da Limia pola mala xestión dos residuos gandeiros á que invitaron ao Presidente de SGHN, quen empregou a presentación que podes ver premendo AQUÍ.

 

A complexidade da montaxe dunha Balea común de 18 m

Ferrol, 20-12-2014

Dicía un compañeiro de CEMMA, cando viu por primeira vez o esquelete montado da balea que este era "un milagre". A súa expresión ten máis dunha lectura. Probablemente referíase á complexidade e dificultade que supón poder conseguir no límite de tempo que a natureza impón que un animal tan grande se recupere dunha praia tan complicada e todo iso sen que se perda parte ou todo da osamenta.

E esa é a primeira parte do milagre, a segunda é que o que non se perdeu no proceso o faga no manexo posterior, período delicado no que os restos biolóxicos adoitan deteriorarse ou destruírse definitivamente.

Pero o fenómeno ou prodixio complétase se, ademais de chegar ata aquí con toda a equipaxe, pode conseguirse culminalo coa montaxe dese esquelete e ademais facelo seguindo as pautas correctas da anatomía.

Quixeramos dende estas páxinas da nosa sección facer unha merecida homenaxe a este compañeiro de CEMMA e todos os demais que aquel 19 de marzo de 2004 se enfrontaron a un coloso varado sobre a area, tendo que tomar decisións e combinar á vez tantas circunstancias e chamar a tantas portas, sen perder de vista o poderoso dominio da natureza, que reclama o que é seu, cando lle vén en gana, nadando entrementres en augas de decisións políticas e administrativas, que non sempre concordan.

E digo isto porque son moitos os esqueletes que se intentaron recuperar e tantos os que quedaron en nada. Na nosa sección de Mamíferos Mariños tivemos esa experiencia varias veces. Recordamos en especial dous casos con dúas especies diferentes: unha balea común de 15 metros e un cachalote de parecido tamaño. Ambos os dous perdéronse e fixérono case antes de empezar. Algún día contaremos con detalle como sucederon os acontecementos e como é posible que algo así suceda e que o faga nun radio de dez quilómetros.

Máis...

 

Veigas de Ordes e Penelas (Rairiz de Veiga, Ourense)

Humidal inventariado, LIC, ZEPA, Reserva da Biosfera... e vertedoiro de puríns

Ourense, 06-12-2014

A mediados da semana pasada, como denunciou inicialmente o MEL (Movemento Ecoloxista da Limia, que cedeu as fotografías desta nova) realizouse un vertido masivo de puríns de porcino nas veigas de Ordes e Penelas (Rairiz de Veiga, Ourense), un espazo natural de sobranceira importancia:

  • Moi asolagable e incluido no inventario dos humidais de Galicia.
  • Incluido parcialmente no LIC ES 1130006 Veiga de Ponteliñares (denominación incorrecta pois é a Veiga de Ordes e Penelas)
  • Totalmente incluido na ZEPA ES 0008 A Limia.
  • Catalogado como Zona Núcleo da Reserva da Biosfera Área de Allariz.
  • Hábitat de alomenos dez especies de flora e fauna ameazadas a nivel mundial, nacional ou galego (Pilularia globulifera, Eryngium viviparum, Gasterosteus gymnurus, Pelobates cultripes, Hyla arborea, Rana iberica, Burhinus oedicnemus, Gallinago gallinago, Tringa totanus, Vanellus vanellus).

Multitude de rodeiras dos vehículos empregados para o vertido.

Os residuos dos puríns cubren a vexetación natural da veiga

Este lamentable caso amosa con claridade que algúns pretenden a toda costa converter en vertedoiros de residuos gandeiros industriais os últimos recunchos naturais que aínda se conservan do antigo gran complexo húmido de Limia-Antela. Existe un risco moi elevado de que actuacións semellantes se repitan tanto nas veigas de Ordes e Penelas como nas restantes veigas da chairá limiá, de características hidrolóxicas e valores ambientais moi semellantes, debido ao exceso actual de macro-granxas industriais (maioritariamente do grupo COREN) na Limia e ao peche da planta de tratamento de puríns de COREN en Sarreaus.

Posto que ditos vertidos de residuos de gandería industrial ameazan moi gravemente a calidade das augas, así como a conservación dos humidais inventariados e das especies ameazadas que neles habitan e que motivaron a súa protección ambiental baixo diversas figuras de conservación, SGHN ven de solicitar á Dirección Xeral de Conservación da Natureza (PDF) que adopte todalas medidas posibles no ámbito das súas competencias e obrigas legais para esixir ao grupo COREN e ás súas granxas asociadas que respecten os elevados valores ambientais das veigas da Limia e non as empreguen como vertedoiro de residuos de gandería industrial. Asimesmo, SGHN ven de poñer os feitos en coñecemento do Comité Español de Reservas da Biosfera da UNESCO para que avalíe con carácter de urxencia os impactos dos vertidos na Zona Núcleo da da Reserva da Biosfera Área de Allariz (PDF).

Os vertidos non respectaron nin as zonas máis asolagables.

 

Os canarios alertaban do risco de grisú nas minas,
a píllara das dunas alértanos do risco dos HAPs nas praias

Santiago de Compostela, 04-12-2014

Preocupada polas grandes concentracións de hidrocarburos aromáticos policíclicos (HAPs) orixinados polos incendios forestais e os elevados niveis detectados no encoro das Conchas, hai catro meses SGHN solicitou a Augas de Galicia e a Confederación Hidrográfica do Miño-Sil que na próxima revisión dos Plans Hidrolóxicos dos ríos galegos, que deben realizar en aplicación da Directiva 2000/60/CE, se inclúa expresamente a análise sistemática das concentracións de HAPs nos sedimentos de todas as masas de auga para avaliar se existe ou non contaminación e, xa que logo, factores de risco para a calidade das augas, os organismos acuáticos e a saúde humana (máis...).

Pero a preocupación de SGHN ven de incrementarse aínda máis ao ter coñecemento dunha recente publicación científica de investigadores das Universidades de Santiago e de Aveiro sobre os niveis de HAPs nos ovos da píllara das dunas (Charadrius alexandrinus) no litoral do noroeste da Península Ibérica despois da marea negra do Prestige (Vidal et al., 2011). Os investigadores atoparon un descenso paulatino dos HAPs derivados do fuel do Prestige entre 2004 e 2006 pero, sorpresivamente, detectaron uns niveis cinco veces maiores en 2007. Ademais, en 2007 os HAPs atopados nos ovos non tiñan a mesma proporción de compostos de baixo e alto peso molecular que os derivados do Prestige, senón a característica dos HAPs orixinados polos incendios, xusto ao ano seguinte da grande vaga de lumes que asolou a franxa atlántica de Galicia en 2006 e das riadas dese outono que cubriron de cinzas as praias.

Como os canarios son moito más sensibles que o home ao gas grisú, durante moitos anos empregáronse canarios engaiolados nas minas de carbón para detectar a presencia dese gas inflamable e explosivo que ocasionaba moitos accidentes mortais: se o canario morría, os mineiros decatábanse do risco e actuaban en consecuencia. Hoxe diríamos que os mineiros empregaban o canario como un bioindicador.

Como un valioso bioindicador, a píllara das dunas alértanos agora de que despois dunha vaga de lumes no litoral galego acádanse uns niveis moi elevados de HAPs, unhas sustancias bioacumulables, tóxicas, canceríxenas e mutaxénicas para moitos organismos vivos, incluidos a píllara das dunas e o home. SGHN considera que se debe actuar en consecuencia, comezando por coñecer os niveis de HAPs nos sedimentos de todas as masas de auga naturais e artificiais de Galicia, na beiramar e no interior, por iso ven de insistir a Augas de Galicia (PDF) e a Confederación Hidrográfica do Miño-Sil (PDF) para que se inclúa a obligatoriedade de ditas análises na próxima revisión dos plans hidrolóxicos das respectivas bacías.

 

Tartaruga mariña Caretta caretta “ROSTRO” 

Saída da UCI da SGHN-CEMMA despois de oito meses de coidados

Ferrol, 01-12-2014

Neste complicado ano 2014, ao que lle falta un mes para rematar polo que aínda pode reservarnos sorpresas, ademáis de Lobos mariños en maior cantidade que noutros anos, tamén apareceron tartarugas mariñas.

Tres destes animais, chegaron con vida ata a costa:  unha Lepidochelys kempii  que morreu na praia ao pouco de varar; outra tartaruga, unha Caretta caretta á que lle puxemos por nome BALARÉS, ingresou na UCI en lamentables condicións de saúde a causa las feridas causadas por un enmalle en restos de artes de pesca, lixo que navega polo mar causando a morte a moitas tartarugas en todos os océanos do mundo.

Neste caso, as feridas ademáis de causarlle laceracións repartidas por varias partes do corpo, comprometeron ao rego sanguíneo das extremidades, producindo una necrose irreversible. Na UCI intentamos a súa recuperación iniciando coidados e tratamento inmediatamente, pero aos seis días da súa entrada faleceu. Cando se lle realizou a necropsia na Facultade de Veterinaria de Lugo, comprobouse a gravidade das feridas e o avanzado da dexeneración dos tecidos.

BALARÉS era un fermoso animal de uns 50 cm de lonxitude e case seis kg de peso. Unha triste perda para a poboación de Tartarugas mariñas, sempre en delicada situación. Non nos cansaremos nunca de insistir na importancia de manter limpos os mares, afastando das súas augas restos das vellas artes de pesca e, como non, de plásticos en xeral, que algunhas especies de tartarugas consumen confundindoas con augamares.

Aos poucos días de falecler BALARÉS apareceu ROSTRO, na praia do mesmo nome en Fisterra. Unha tartaruga que compartía a orixe das feridas coa anterior: estrangulamento das aletas a causa dun enmalle á deriva, unha liña de tanza que case lle secciona á aleta esquerda e dana considerablemente á dereita.

Moi delgada, deshidratada polo tempo que pasara limitada polo abrazo da liña que a inmobilizara. Non chegaba aos 30 cm de lonxitude y tiña lepas repartidas por un corpo de escasamente quilo e medio de peso.

Sucedeu fai exactamente oito meses e dende ese momento iniciamos un camiño de loita para a súa recuperación, coa preocupación sempre presente de que as súas feridas puideren ser irreversibles, como sucedese  coa outra tartaruga. Durante moitos meses a medicación con antibióticos e antiinflamatorios estivo presente, intentando apartar o fantasma da necrose. Afortunadamente o animal respondeu ben  axiña e pronto aceptou a alimentación, factor que axudou a fortalecer o seu organismo e fixo máis doada a relación cos coidadores.

Máis...

No Tour de Francia demostrou que Floyd Landis era un tramposo. Gañou un galego

Na Limia demostra quen xoga sucio coas augas. Gañaremos os galegos (e os portugueses)

Versión en castellano

Santiago de Compostela, 19-11-2014

Tres días despois de rematar o Tour de Francia de 2006, saltaba aos medios de comunicación que o gañador Floyd Landis dera positivo por testosterona no control anti-dopaxe dunha das etapas reina. Landis proclamou a súa inocencia dicindo que estaba limpo e que eses niveis tan altos de testosterona eran naturais en él. O seu amigo Lance Amstrong (hoxe tramposo confeso e desposeído dos seus sete Tours) defendeuno con vehemencia.

Pero dende o primeiro momento o experto de SGHN en isótopos estables estivo 100% seguro de que Floyd Landis era un tramposo e, ademais, un mentireiro. Cómo podía estar tan seguro? Pois porque na primeira nova difundida en TV indicouse que o positivo baseábase nunha análise GC-IRMS. Esas siglas case xeroglíficas indicaban aos expertos nesa técnica que no laboratorio atoparan testosterona sintética nos ouriños de Landis. Pero, cómo puideron diferenciar a testosterona natural da sintética? Pois porque a súa composición isotópica é diferente aínda que as moléculas sexan aparentemente iguais cando se analizan con outras técnicas.

Qué ten que ver iso coa Limia? Pois que a Confederación Hidrográfica del Miño-Sil (CHMS) encargou en 2012 un estudio ao Prof. Delgado Huertas do Laboratorio de Bioxeoquímica de Isótopos Estables do CSIC en Granada para averiguar a(s) orixe(s) da contaminación por nitratos nas augas do río Limia, baseándose na composición isotópica do nitróxeno e o osíxeno dos nitratos, que é diferente segundo a súa procedencia.

Ao facerse público que a CHMS xa recibira o estudio, SGHN solicitou unha copia do mesmo ao abeiro da lexislación que garante o acceso á información ambiental e a CHMS facilitouno en soporte informático. Velaquí en primeiro lugar a transcripción textual das conclusións do informe do CSIC e, de seguido, unha análise estatística dos datos feita polos expertos de SGHN que a combinaron cunha interpretación xeográfica, hidrográfica, demográfica e de carga gandeira.

Os resultados son moi reveladores...

 

Varamento de Cifio de Blainville  Mesoplodon densirostris

Ferrol, 11-11-2014

...E o presente máis fresco é o varamento dun Cifio de Blainville Mesoplodon densirostris, Zifio en castelán e Cifio para nós, con “c” de curiosidade, de desexo de coñecer e investigar a unha das máis estrañas familias do noso planeta, a dos cifios, palabra que ten un significado alusivo ó fociño estreito que estes animais presentan. Esta división reúne a unhas vinte especies, con distintos tamaños,

Polas nosas costas pódense atopar os xéneros Mesoplodon e Ziphius principalmente, aínda que tamén algunha especie de Hyperoodon, máis raro non obstante. No noso Museo temos algúns exemplares de cifios actuais, todos eles excepcionais e cunha historia detrás, máis o que nos ocupa neste intre é o Cifio de Blainville. Hai que deixar claro en primeiro lugar que os cifios non son baleas, senón odontocetos, unha suborde de cetáceos que posúen dentes, aínda que no exemplar que apareceu estos días non se ven, xa que nas femias non emerxen; esta especie posúe tan só un par de dentes, enormes e incrustados no arqueado maxilar inferior, tan visibles nos machos que sobresaen da mandíbula superior.

Máis...

 

Unha Limia Limpa é posible
I e II Xornadas de limpeza e recuperación da Veiga de Gomareite

Vilar de Gomareite (Vilar de Barrio), 4 de outubro de 2014

Si en 2013 a Sección Antela de SGHN celebraba o día das aves dun xeito diferente, traballando na parcela de SGHN en Vilaseca para recuperación de hábitat para conícora, neste 2014 seguimos con outra celebración singular, procurando a recuperación dunha parte da veiga de Gomareite, visitada asiduamente polos observadores de aves que coñecen a presenza frecuente dalgunhas interesantes especies: conícoras, píllaras, biluricos, cegoñelas, garzotas, pilros, cullereiros, ...

A xornada comenzou amosando aos participantes a situación da veiga de Gomareite sobre un mapa no que se remarcaba a antiga lagoa de Antela, da que formaba parte. Esta veiga é un lugar interesante para a fauna e flora e, despois de varios intentos, SGHN-Sección Antela conseguiu a sinatura dun acordo de custodia do territorio compartida cun gandeiro da zona. Por desgracia este lugar empregouse durante anos como vertedoiro incontrolado e caótico de todo tipo de residuos, que pouco a pouco foron restando superficie útil de terreo, tanto para o uso gandeiro como para as especies de flora e fauna, así que é preciso mellorar esta situación en dúas vertentes: recollida do lixo actual e control de novas verteduras.

Con estas consideración de seguida os voluntarios puxeron máns a obra, tendo en conta que os residuos tiñan que ser separados segundo a súa tipoloxía: escombros, forxados, vidro, pneumáticos, plásticos, madeiras e outros para a súa posterior xestión. Máis...

 

O plan de desenvolvemento sustentable da ZEPA da Limia durme o sono dos xustos

Ourense, Santiago, 07-11-2014

O Artigo 6 do Decreto 411/2009 polo que se declara a zona de especial protección para as aves da Limia, estableceu un prazo de 2 anos para que se elaborase o “Plan de desenvolvemento sustentable orientado ao fortalecemento da actividade económica, social e cultural ... que establecerá medidas de apoio e orientación tendentes ao desenvolvemento da actividade agraria en réxime sustentable, de cara a harmonizar a obtención de bens e servizos co mantemento dun estado de conservación favorable das especies e dos hábitats que as sustentan”.

Unha vez transcorrido o dito prazo de dous anos, con data 12-12-2011 SGHN solicitou á Consellería de Medio Rural (da que dependía naquel momento a D.X. Conservación da Natureza) unha copia do devandito “Plan de desenvolvemento sustentable” da ZEPA da Limia e a súa Zona Periférica de Protección. Pero case 3 anos da finalización do prazo legalmente establecido para a elaboración do “Plan de desenvolvemento sustentable” da ZEPA da Limia e a súa Zona Periférica de Protección éste non foi aínda exposto a información pública e SGHN nunca recibiu resposta a súa solicitude dunha copia do mesmo. Á vista desta situación SGHN reiterou á D.X. de Conservación da Natureza (PDF) a petición dunha copia do mesmo e información acerca dos prazos previstos para a súa tramitación legal e aprobación definitiva.

Ao contrario que o seu antecesor no cargo, a actual Directora Xeral alomenos respostou á solicitude (PDF) pero SGHN considera absolutamente insatisfactoria a resposta recibida pois, tres anos despois de rematado o prazo legal para elaboralo, as excusas para non ter feito o dito Plan son simplemente inaceptables. Malia todo, iste incumprimento legal por parte da D.X. Conservación da Natureza non é o máis preocupante da súa resposta, senón o feito de que se pretenda retrasar “sine die” a elaboración dun Plan legalmente obrigatorio e moi necesario para garantir o desenvolvemento sustentable do que aínda é un dos espacios naturais máis sobranceiros de Galicia.

Por todo iso, SGHN ven de comunicarlle á D.X. de Conservación da Natureza (PDF) que moi ao seu pesar vésena obriga de poñer en coñecemento das autoridades da Unión Europea este novo incumprimento da Directiva Aves na ZEPA de A Limia, creada en aplicación dunha sentenza do Tribunal de Xustiza da Unión Europea.

 

Electrocutadas en Ourense dúas águias reais con seguemento por satélite

Ourense, Santiago, 05-11-2014

Na páxina web do Grupo de Rehabilitación de la Fauna Autóctona y su Hábitat aparece unha nova sobre o “programa de reforzamento e recuperación da águia real en Galicia” na que se indica textualmente:

“ÁGUILAS ELECTROCUTADAS
Durante este año hemos tenido la mala fortuna de retirar los cadáveres de Ana y de Loboreira muertos por electrocución que aparecieron debajo de dos apoyos eléctrico. Dos hembras de águila real criadas en cautividad y liberadas en 2010 que se habían emparejado en dos territorios contiguos hace un tiempo y mantenían un territorio fijo, tal y como hemos comprobado gracias al emisor de satélite que portaban ambas. Sobre esto ya os informaremos con más precisión ya que nos preocupa mucho que tiempo después no se rectificaran los apoyos eléctricos.”

Á vista desta información, SGHN ven de solicitar á Dirección Xeral de Conservación da Natureza (PDF) que confirme ou desminta a exactitude de dita nova e, no caso de ser correcta:

  • Que informe a SGHN sobre a localización dos apoios eléctricos onde se electrocutaron as águias reais e as medidas adoptadas para prevenir novas mortes desta ou doutras especies de aves.
  • Que inclúa como punto da orde do día da vindeira xuntanza do Observatorio Galego da Biodiversidade a situación do “programa de reforzamento e recuperación da águia real en Galicia”.

Actualización

Cunha poboación reprodutora actual dunhas 15 parellas segundo os datos oficiais, a densidade de águias reais en Galicia é entre sete e dez veces menor que a das seguintes comunidades autónomas con densidades máis baixas segundo o censo nacional coordinado por SEO en 2009: Cantabria e Madrid.

Segundo nova de prensa da axencia EFE a raíz da pregunta de SGHN (máis...), a Consellería de Medio Ambiente ven de confirmar a morte de dúas águias reais por electrocución no Macizo Central ourensán, unha o 31 de xaneiro de 2014 en Grixoa e outra posteriormente na Venda de Bolaño. Con estas dúas perdas van xa 11 águias reais mortas en Galicia dende 2009.

Fotografía: Poste eléctrico onde se electrocutou unha das águias reais no Macizo Central ourensán. Imaxe cedida por GREFA.

O máis alarmante é que desas once águias mortas, só catro o foron por causas naturais, dúas por causas descoñecidas e as cinco restantes por causas antrópicas, entre as que destaca a electrocución pois, ademais das dúas de 2014 no Macizo Central, en 2009 xa morreran nun tendido eléctrico da Serra de Sta. Eufemia no Xurés dúas aves introducidas para reforzar a poboación desta especie. É dicir, unha de cada tres águias reais mortas en Galicia dende 2009 morreron por causa dos tendidos eléctricos: unha situación absolutamente insostible e inaceptable en opinión de SGHN, que urxe á Consellería de Medio Ambiente a adoptar de inmediato as medidas necesarias para evitar esta sangría constante na poboación dunha das especies más ameazadas de Galicia.

Resposta da Dirección Xeral de Conservación da Natureza

 

Doazón dun Tamboril de altura (Ephippion guttiferum) para o Museo de Historia Natural de SGHN

Ferrol, 03-11-2014

No mes de Outubro 2014, o Museo de Historial Natural rexistrou a entrada dun exemplar de Tamboril de altura (Ephippion guttiferum), doado por  Francisco Martínez Nebril (Barco “María Dolores”, con porto base en Cedeira).

Este peixe, atopado fronte a Cabo Prior, vive preto do fondo do mar (demersal), entre os 10 a 100 metros de profundidade, entre areas grosas e lamacentas, pedras e cascallos, nas costas africanas atlánticas e Mediterráneas, sur de España, aínda que haxa algúnha cita no norte, como esta.

Aliméntase de crustáceos, moluscos e cangrexos, presenta a curiosidade de que cando se ve en perigo, ínchase de xeito evidente deixando erectas as espiñas que posúe no abdome e nos flancos.

 

Doazón de fósiles de cetáceo para o Museo de Historia Natural de SGHN

Ferrol, 31-10-2014

Neste mes recibimos na Sección de Mamíferos Mariños  a doazón  de fósiles que veñen a sumarse á gran colección que ten o noso Museo de Historia Natural e achegan unha nova posibilidade para o importante estudo de investigación que se está a realizar por parte do noso compañeiro Ismael Miján,  partícipe do equipo de traballo internacional que leva adiante a exploración na historia evolutiva dos cifios.

Agradecemos de xeito moi especial a Benigno Romero Aneiros a doazón duns restos atopados durante a súa xornada de faena de pesca no barco “O Busi” con porto base en Cedeira. Sen este xesto tan xeneroso de achegárnolos, a investigación non podería continuar. 

O cranio que aparece na foto, no momento da súa entrega, correspóndese coa especie Choneziphius leidyi, unha das catro descubertas o ano pasado e ten unha antigüidade de entre 15 a 20 millóns de anos. Con este exemplar doado, hai neste intre oito especímenes atopados en todo o mundo, seis dos cales están no noso Museo.

Ten a particularidade de que se trata da máis grande atopada ata de agora nesta especie e presenta unas características morfolóxicas non observadas aínda nos outros exemplares. Todo elo servirá de base para un novo estudo.

 

Angelita nº 5395.4: nova mostra da falta de respecto ambiental da minería

Santiago, 28-10-2014

SGHN recibiu unha consulta da Secretaría Xeral de Calidade e Avialiación Ambiental Segundo para elaborar o “Documento de alcance do estudo de impacto ambiental do proxecto de explotación da concesión Angelita nº 5395.4" (Xermade-Lugo). Como se indica textualmente na documentación recibida polo titular do dereito mineiro "inició hace ya más de diez años las gestiones para solicitar el PASE A CONCESIÓN de parte del PERMISO DE INVESTIGACIÓN “ANGELITA Nº 5.395 Fracción “A MOURA”, a cuyo fin se presentaron los pertinentes proyectos y para los que se tuvieron en cuenta las prescripciones legales del momento. Finalmente, en el momento actual, se le requiere al promotor que se adecúen a la legalidad actual dichos trabajos con el fin de proseguir con su tramitación y conseguir su final autorización."

Pero tanto na carátula do CD recibido coa información como en diversas páxinas do proxecto, comezando pola propia portada, inclúese unha fotografía aérea na que se aprecia con total claridade que unha parte sustancial da área para a que se solicita o pase a explotación en realidade xa está explotada, infrinxindo pois:

  • A Ley 21/2013 de avaliación ambiental (e toda lexislación previa que derrogou).
  • A Directiva 85/337/CEE relativa á avaliación das repercusións de determinados proxectos públicos e privados sobre o medio ambiente, modificada pola Directiva 97/11/CE.
  • A Lei 27/2006, pola que se regulan os dereitos de acceso á información, de participación pública e de acceso á xustiza en materia de medio ambiente.
  • A Directiva 2003/4/CE pola que se establecen medidas para a participación do público na elaboración de determinados plans e programas relacionados co medio ambiente.

Nas súas alegacións ao proxecto mineiro (PDF), SGHN solicitou:

  • Que se paralice a tramitación da Avaliación de Impacto Ambiental do “Documento de alcance do estudo de impacto ambiental do proxecto de explotación da concesión Angelita nº 5395.4" (Xermade-Lugo).
  • Que se paralice a devandita explotación mineira e se precinte a maquinaria nela empregada para garantir que non se reanude sen autorización.
  • Que se proceda á apertura dun expediente sancionador ó promotor do proxecto por presuntas infraccións moi graves de:
    • A Ley 21/2013, de 9 de decembro, de avaliación ambiental.
    • A Lei 3/2008, de ordenación da minería de Galicia.
  • Que se manteña oportunamente informada á SGHN de cantas disposicións dicte a Consellería de Medio Ambiente en relación a este tema.

 

"Perlas" na estrutura da Consellería de Medio Ambiente

Santiago, 01-10-2014

Reservas da Biosfera e outras figuras de espazos de ámbito internacional non incluídas explícitamente nas competencias da Subdirección Xeral de Espazos Naturais, entre as que sen embargo se inclúe unha figura preconstitucional que ben pouco ten que ver coa conservación (a “Reserva Nacional de Caza dos Ancares”) ao mesmo nivel que os Parques Naturais.

Unha Subdirección Xeral de Espazos Naturais que que terá expresamente nas súas funcións o “fomento de medidas de colaboración e coordinación nas campañas relativas á obtención da bandeira azul” pero non a colaboración e coordinación cos centros de investigación, os órganos xestores das Reservas da Biosfera e as organizacións de defensa ambiental.

Dous novos altos cargos de libre designación para centralizar en Santiago a xestión e dirección dos Parques Naturais, afastándoa das necesidades dos Parques Naturais e dos seus habitantes e visitantes..

Unha Subdirección Xeral de Biodiversidade e de Recursos Cinexéticos e Piscícolas na que só dúas das nove funcións asignadas teñen que ver coa BIODIVERSIDADE en maiúsculas:

  • “O desenvolvemento de medidas e instrumentos para a protección e conservación das especies silvestres” que aparece só en segundo lugar, por detrás de “A ordenación, conservación, protección, fomento e aproveitamento sustentable dos recursos cinexéticos e piscícolas nas augas continentais”.
  • “A elaboración e a implementación dos instrumentos de planificación, desenvolvemento e xestión das especies” que figura en séptimo, e antepenúltimo, lugar das competencias.

Estas son algunhas das "perlas" da nova estrutura da Consellería de Medio Ambiente, Territorio e Infraestruturas (Decreto 115/2014) polas que SGHN ven de dirixirse á Conselleira pedindo a súa modificación (PDF):

 

Fitos 40 anos Hitos 40 años

Hoxe, como hai 40 anos, a túa axuda é imprescindible para defender a nosa natureza

 

 

 

OUTRAS NOVIDADES

CELEIRO: primeiro lobo mariño de 2015

Efemérides astronómicas xaneiro

Punteiros celestes: Pollux

Lobo mariño FISTERRA: evolución na UCI

Exposición de pintura: JM Álvarez Romero no Museo da SGHN

Lei 30/2014, de Parques Nacionais

Limpeza submariña en San Cibrao

Primeiro lobo mariño da tempada 2014-15

Reglamento UE Nº 1143/2014especies exóticas invasoras

Modificación Directiva Marco Auga

Lei 8/2014 Proteccion animais domesticos e salvaxes en catividade

Estrategia española conservación diversidade vexetal

ENIL Sistema dunar Praia América-Panxón

Modificación Ley Responsabilidad medioambiental

Directiva 2014/80/UE protección augas soterráneas

RD 416/2014 Turismo natureza e biodiversidade

Xeira naturalista ás Gándaras de Budiño, 1 de xuño

Catalogación de Cheilanthes guanchica en perigo de
extinción

Decreto 37/2014: Plan Director Rede Natura 2000

Actividades SGHN Xunta Directiva Xeral 2013

Actividades SGHN-Ourense 2013

Actividades SGHN-Sección Antela 2013

Plan de conservación da Píllara das dunas

Lei 13/2013 de Caza de Galicia

Ley 21/2013, de 9 de diciembre, de evaluación ambiental

Ley 19/2013 de Transparencia, acceso información pública y buen gobierno

SENTENCIA PRESTIGE

Fractura hidráulica ("fracking")

Sentenza UE: Prohibición produtos derivados da caza de focas

Antela: un conto de verdade

RD 630/2013, novo Catálogo especies exóticas invasoras

Necesítanse máis presas para controlar as enchentes?

Ley 2/2013. Modificación Ley de Costas

Resolución Parlamento UE Bosques e cambio climático

Alegacións de SGHN a 108 parques eólicos

Paspallás nº 41 en PDF