logo

Dende 1973 estudiando, divulgando e defendendo o patrimonio natural galego

sghn@sghn.org

Buscador en www.sghn.org
SGHN Xeral As Mariñas Ferrol Ourense Pontevedra Museo Astronomía
En www.sghn.org
 
line decor
  INICIO
line decor

 

 

 

 

 



 
 

 

Guía de actuacións nunha zona queimada

pdf para tablet/ebook - pdf imprimible

Guía de actuaciones en una zona quemada

pdf para tablet/ebook - pdf imprimible

Guia de actuações numa zona queimada

pdf para tablet/ebook - pdf imprimible

É potable a auga das zonas queimadas?

Santiago, 13-11-2017

Os hidrocarburos aromáticos policíclicos (HAPs) son un grupo de máis de 100 sustancias orgánicas químicas diferentes que se forman durante a combustión incompleta do carbón, petróleo, lixo e outros produtos orgánicos; tamén poden ser produtos industriais empregados na construcción, tinturas e pesticidas. Moitos HAPs son contaminantes orgánicos tóxicos, persistentes e bioacumulables, que en maior ou menor medida teñen (ou se sospeita que teñen) efectos carcinoxénicos ou mutaxénicos. Os HAPs tamen se orixinan en grandes cantidades durante os incendios forestales e logo son arrastrados polas choivas cara aos cursos e masas de auga, ata o punto de que unha recente publicación científica empregou as súas concentracións en sedimentos dun lago para elaborar un rexistro histórico de incendios na súa bacía (Denis et al., 2012).

A presenza en praias e sedimentos de encoros galegos de HAPs orixinados con toda proabibilidade por incendios forestais xa está comprobada alomenos por dous estudos:

  • No Estudo de Impacto Ambiental da "Central reversible Salas-Conchas" detectáronse niveis moi elevados de HAPs nos sedimentos recollidos preto do muro de presa do encoro das Conchas (río Limia).
  • Nunha investigación sobre os niveis de HAPs nos ovos das píllaras das dunas (Charadrius alexandrinus) que crían nas praias do noroeste ibérico (Vidal et al., 2011) detectouse un incremento de 5 veces na concentración de HAPs despois da vaga de lumes de 2006, que tivo uns efectos maiores nos niveis de HAPs que a marea negra do Prestige.

Benzo(a)pireno, un dos Hidrocarburos Aromáticos Policíclicos máis perigosos: moi tóxico para os organismos acuáticos, persistente, bioacumulable, canceríxeno e probablemente mutaxénico. Véxanse tamén benzo(a)antraceno, benzo(b) fluoranteno, benzo(k)fluoranteno, pireno e indeno (1,2,3-C,D)pireno.

Por outra banda, nos sedimentos erosionados de zonas queimadas en Galicia (Gómez-Rey et al., 2013) téñense detectado niveis moi elevados de algúns elementos traza (nomeadamente zinc e manganeso) que poderían comprometer a potabilidade das augas.

Imaxes arriba e á esquerda: cinzas no areal de Caldebarcos-Berberecheira, dous meses despois do incendio que asolou o Monte Pindo en 2013 (as referencias de tamaño son moedas de 2 cts e 1 euro).

Con data 22-07-2014 (máis...), SGHN xa solicitara á Confederación Hidrográfica do Miño-Sil e a Augas de Galicia que na revisión dos Plans Hidrolóxicos dos ríos galegos, se incluira expresamente a análise sistemática das concentracións de hidrocarburos aromáticos policíclicos (HAPs) nos sedimentos de todas as masas de auga naturais ou artificiais para avaliar se existe ou non contaminación e, xa que logo, factores de risco para a calidade das augas, os organismos acuáticos e a saúde humana.

A recente vaga de lumes que asolou boa parte de Galicia, incluindo zonas densamente habitadas, calcinou extensas superficies nas cabeceiras ou na contorna de mananciais, captacións de auga, ríos e encoros tanto hidroeléctricos como de abastecemento de auga ás poboacións, polo que existe o risco de que as cinzas, carbóns e sedimentos arrastrados polas choivas ocasionen a contaminación dos cursos e masas de auga, incluidas as empregadas para abastecemento humano e animal.

Por estes motivos, e en aplicación do principio de precaución, SGHN ven de solicitar á Consellería de Sanidade que, coordinadamente cos organismos de bacía (Augas de Galicia e Confederación Hidrográfica do Miño-Sil) e os servizos municipais de augas, proceda urxentemente a analizar os niveis de hidrocarburos aromáticos policíclicos e elementos traza nas augas e nos sedimentos dos encoros nas zonas afectadas pola recente vaga de lumes forestais.

Bibliografía citada

  • Denis, E.H., Toney, J.L., Tarozo, R., Anderson, R.S., Roach, L.D., Huang, E. (2012). Polycyclic aromatic hydrocarbons (PAHs) in lake sediments record historic fire events: Validation using HPLC-fluorescence detection. Organic Geochemistry 45, 7-17.
  • Gómez-Rey, M.X., García-Marco, S., Fernández, C., Couto-Vázquez, A., González-Prieto, S.J. (2014). Effects of post-fire soil stabilization techniques on trace element lost by erosion. International Journal of Wildland Fire 23: 93-103.
  • Vidal, M., Domínguez, J., Luís, A. (2011). Spatial and temporal patterns of polycyclic aromatic hydrocarbons (PAHs) in eggs of a coastal bird from northwestern Iberia after a major oil spill. Science of The Total Environment 409: 2668-2673.

 

Atlas SGHN de Flora Exótica Invasora
Ficha de identificación de Lantana camara L.

Pontevedra, 11-11-2017

Este arbusto americano (as veces lianoide) pertence á familia das verbenáceas e coñécese popularmente como “bandeira española”. Foi citada en Galicia por vez primeira no ano 1988 para Pontevedra. Introducida para uso ornamental, cando escapa dos cultivos ten un comportamento invasor, sobre todo en zonas de clima cálido. Posúe efectos alelopáticos sobre o medio natural e está incluída na lista da UICN das 100 especies alóctonas invasoras máis perigosas do mundo polos seus impactos sobre pastos, cultivos e bosques. Emprégase habitualmente nos xardíns das cidades, invadindo en Galicia polo de agora zonas ruderais e periurbanas. É altamente tóxica, e provoca intoxicacións ao gando, cabalos e ovellas. Tamén téñense producido accidentes mortais en nenos pola inxestión dos seus froitos.

Premendo na imaxe da dereite pódese descargar a ficha de identificación en PDF.
Colabora no Atlas escribindo a botanica@sghn.org
http://www.sghn.org/Seccion_Botanica/Seccion_Botanica.html

 

Proxecto de reapertura da mina de cobre de Touro

Santiago, 08-11-2017

SGHN ven de presentar as súas alegacións (PDF) ao proxecto de explotación, plan de restauración e estudo de avaliación de impacto ambiental da concesión de explotación San Rafael nº 2946 (O Pino e Touro, A Coruña) nas que, ademais de diversas deficiencias e contradicións do propio estudo, salienta:

  • Que, máis aló de identificalos como residuos non inertes pola súa grande propensión a xenerar drenaxe ácedo de mina, non se proporciona información sobre concentración de metais e metaloides potencialmente perigosos (con concentracións ata 1000 veces maiores que o promedio da codia terrestre), e a correspondente clasificación de perigosidade dos residuos mineiros.
  • Que o proxecto tería un grande impacto sobre a auga e os ecosistemas acuáticos ao contemplar o desvío dos regos do Burgo e das Pucheiras nun treito de 984 m e de 1225 m, respectivamente, a supresión de 850 m do Rego da Reigada, a desaparición de ata 20 mananciais e 5 depósitos que abastecen de auga a non menos dun cento de vivendas e explotacións gandeiras, e posibles afeccións a outros mananciais próximos ás zonas previstas para depósitos de estériles.
  • Que os denominados “depósitos de estériles” son realmente balsas de lodos permanentes, contidas por diques de 2806 e 3187 m de lonxitude e alturas de ata 74 e 81 m, que se encapsularían ao final da súa vida útil. No caso de fallar ditos diques enormes, que rodearían por dous dos tres lados á aldea de Arinteiro a menos de 250 m de distancia das casas, o estudo recoñece que terían consecuencias moi altas en canto a perda de vidas humanas, danos ao medio ambiente e perdas económicas, e iso sen ter avaliados os seus efectos sobre a ZEC Sistema fluvial Ulla-Deza, as especies ameazadas (nomeadamente Margaritifera margaritifera e Galemys pyrenaicus), a riqueza pesqueira e marisqueira da ría de Arousa e o Humidal Ramsar Complexo intemareal Umia-Grove-Carreirón.
  • Que nos denominados “depósitos de estériles” quedarían indefinidamente almacenados diversos compostos químicos empregados para separar o cobre e que teñen distinto grao de perigosidade para as persoas e o medio ambiente:
  • Que no EIA non se menciona que a menos de 1 km da contorna da explotación mineira existe unha vintena de núcleos de poboación, unha gardería, unha residencia da terceira idade, unha piscina municipal, unha área recreativa, o Centro de Interpretación do Río Ulla e o Centro de Protección Civil, que en maior ou menor medida sufrirán as vibracións de 6 voaduras diarias (cada unha con entre 9 e 16 toneladas de explosivos), e tampouco os posibles efectos dos micro-terremotos sobre a estabilidade dos diques das balsas de estériles.
  • Que o estudio socio-económico é moi pouco rigoroso ao empregar continuamente datos erróneos, contraditorios ou desactualizados:
    • Emprego: mentres sobreestima nun 20% os empregos directos reais que crearía a mina, subestima en máis dun 50% a importancia do tecido produtivo do sector primario, que amosa indicadores de vitalidade e importancia moito máis elevados que no resto da provincia e de Galicia. Ademais, presenta datos desactualizados e hoxe non válidos sobre o paro na comarca. Tamén chega a comparar os datos dos censos agrarios de 1999 e 2009, cando na propia páxina do Instituto Galego de Estatística se advirte expresamente que ditos censos NON son comparables pola diferente metodoloxía empregada.
    • Evolución demográfica: presenta o proxecto mineiro como solución contra o despoboamente empregando datos inexactos (comparación con minas en Asturias) e esquecendo que durante o periodo de actividade da antiga mina de cobre con Río Tinto a evolución demográfica dos concellos afectos foi peor que no periodo posterior coa mina parada.
    • Renta per cápita: baséase nos datos de “ingreso medio por fogar” da Área de Santiago (comarcas da Barcala, O Sar e Santiago), cando nesa enquisa do Instituto Galego de Estatística a comarca de Arzúa, xunto coas de Ordes e Terra de Melide, inclúese na Área da Coruña suroriental, polo que a análise que se fai é totalmente errónea.

Por último, pero non por iso menos importante, está o impacto da mina sobre o patrimonio arqueolóxico. Tras sobrevivir a 15 anos coa antiga explotación mineira a ceo aberto de Río Tinto, os traballos de “rexeneración medioambiental” (nunha zona NON afectada pola explotación mineira) que provocaron a destrución do castro de Copa foron sensiblemente coetáneos con:

  • Un forte incremento do prezo internacional do cobre a partires de 2002, tras 8 anos de descensos ou estabilidade (imaxe dereita).
  • A solicitude (22-12-2010) e aprobación (18-10-2011) da demasía da Concesión de Explotación San Rafael nº 2946 a Explotaciones Gallegas S.L.
  • A realización de novos sondeos na mina de Touro entre o 09-01-2012 e o 03-09-2012.
  • A obtención e/ou elaboración dunha boa parte da documentación técnica xeolóxico-mineira na que se basea a “Actualización del proyecto de explotación vigente de cobre de Touro” que agora pretende sepultar os restos do casual (?) e accidentalmente (?) desaparecido castro de Copa baixo unha escombreira.

Por istes motivos, SGHN solicitou tamén ao Secretario Xeral de Cultura (PDF) que abra unha investigación exhaustiva sobre estes feitos para avaliar e, no seu caso, depurar as responsabilidades legais.

En consecuencia, SGHN ven de solicitar que se rexeite o Estudio de Impacto Ambiental do proxecto e se esixa a elaboración dun novo que inclúa:

  • Os datos de concentración de metais e metaloides potencialmente perigosos e a correspondente clasificación de perigosidade dos residuos mineiros.
  • Unha simulación dos efectos humanos, sanitarios, económicos e ecolóxicos do pior accidente posible provocado pola rotura das balsas de estériles. Dita simulación é imprescindible á vista dos precedentes noutros casos de minería metálica a ceo aberto, por exemplo a rotura da balsa mineira en Aznalcollar.
  • Unha análise seria e rigorosa do impacto do proxecto mineiro sobre:
    • A poboación e o tecido produtivo.
    • O recurso auga, en cantidade e calidade, incluindo o abastecemento de auga aos núcleos de poboación e ás explotacións agrícolas e gandeiras.
    • A paisaxe, nomeadamente cunha axeitada simulación do impacto visual dos depósitos de estériles sobre a poboación do núcleo de Arinteiro.
    • As especies ameazadas (vulnerables ou en perigo de extinción) que se poderían ver afectadas, nomeadamente Margaritifera margaritifera e Galemys pyrenaica.
    • Os espazos naturais protexidos: ZEC Sistema fluvial Ulla-Deza e Humidal Ramsar Complexo intermareal Umia-Grove-Carreirón.
  • Que se esixa á empresa a contratación dun seguro de responsabilidade civil, nunha compañía de seguros radicada na Unión Europea e suxeita á lexislación da UE, para facer fronte a todos os danos previsibles de acordo coa simulación do pior accidente posible, na liña do establecido pola Directiva 2004/35/CE e a Lei estatal 26/2007 sobre responsabilidade medioambiental en relación coa prevención e reparación de danos medioambientais.
  • Que, ao non concorrer no proxecto ningunha das consideracións establecidas no Artigo 6 da DC 92/43/CEE e no Artigo 45.6 da Ley 42/2007 do Patrimonio Natural e a Biodiversidade, non se autorice a afección sobre:
    • Hábitats de conservación prioritaria na UE (DC 92/43/CEE).
    • Especies incluidas nos catálogos estatal e autonómico de especies ameazadas.
  • Que se realice unha intervención arqueolóxica previa, exhaustiva, independente e supervisada pola Consellería de Cultura na zona do castro de Copa e tamén no resto da superficie que afectaría o proxecto.
  • Que se esixa a instalación dunha rede automática de monitoreo de calidade ambiental das augas que salgan da mina, con acceso libre en tempo real na web de Augas de Galicia.

 

Por qué son agora máis mortíferos os lumes en Pontevedra?

Santiago, 05-11-2017 (actualizado 13-11-2017)

Segundo a información recopilada nas hemerotecas (que podería ser incompleta; datos actualizados grazas á comunicación dun lector; agradécese toda información sobre vítimas non incluidas na lista), nos últimos 34 anos en Galicia morreron 27 persoas a causa dos incendios forestais: 9 pilotos en accidentes de aviación e 18 veciños ou brigadistas en terra:

  • 09-09-1988: 4 mortos en accidente hidroavión en Lavacolla (C)
  • 16-06-1996: 1 brigadista morto en Cerdedelo (Ou)
  • 07-07-1997: 2 mortos en queimas autorizadas en A Estrada e Lalín (Po)
  • 26-08-1998: 1 brigadista morto no P.N. Xurés (Ou)
  • 09-09-1998: 1 piloto morto en desprazamento para extinción en Laza (Ou)
  • 08-04-2001: 1 veciña que queimaba restrebes morta en Marín (Po)
  • 20-06-2001: 1 conductor moto-boma morto en accidente de tráfico en Guntín (Lu)
  • 13-05-2003: 1 veciño morto en A Cañiza
  • 22-07-2004: 1 piloto morto nun incendio en Beariz (Ou)
  • 07-06-2005: 1 piloto morto en Beariz (Ou), tras extinción incendio en Poio (Po)
  • 06-08-2005: 1 piloto morto en extinción en Medeiros (Ou)
  • __-__-2005: 1 bombeiro morto en extinción incendio en Pontevedra
  • 04-08-2006: 2 veciñas mortas en Cerdedo (Po) ao fuxir dun incendio
  • 07-08-2006: 1 veciño morto en Campo Lameiro (Po) durante extinción incendio
  • 12-08-2006: 1 veciño morto en A Cañiza durante extinción incendio
  • 04-08-2010: 1 veciña que queimaba restrebes morta en Outes (C)
  • 12-08-2010: 2 brigadistas mortos en Fornelos de Montes (Po) durante extinción
  • 02-10-2011: 1 piloto morto en accidente avioneta extinción en Vences (Ou)
  • 27-03-2012: 1 brigadista morto en Castrelo do Val (Ou) durante un incendio
  • 15-10-2017: 3 vecinos mortos en (Po) e 1 en Carballeda de Avia (Ou)

A distribución das 18 vítimas mortais en terra é moi desigual entre o periodo 1984-2000 (4 falecidos) e 2001-17 (16 falecidos), é dicir, a mortalidade cuadruplicouse nos últimos anos. Tamén é moi dispar a distribución por provincias e a súa evolución entre ambolos dous periodos considerados, cun lixeiro incremento na Coruña (de 0 a 1 vítima) e Lugo (de 0 a 1 vítima) e estabilidade en Ourense (2 e 2 vítimas), mentres que sufriu un forte aumento en Pontevedra onde se sextuplicou a mortalidade a causa dos lumes pasando de 2 a 12 vítimas. Xa que logo, o incremento da mortalidade polos lumes forestais en Galicia concéntrase, case exclusivamente, na provincia de Pontevedra.

Corrixida en función da poboación de cada provincia (expresada en vítimas por cen mil de habitantes), a mortalidade provocada polos lumes forestais dende 2001 é de 0,09 en A Coruña, 0,30 en Lugo, 0,64 en Ourense e 1,27 en Pontevedra. A maior taxa de mortalidade en Pontevedra non se debe exclusivamente ao número de lumes e a superficie queimada, que son semellantes aos da Coruña e pouco máis da metade dos que se producen en Ourense.

Entón, por que son agora máis mortíferos os lumes forestais na provincia de Pontevedra? Sen perxuizo de que é necesaria unha análise máis pormenorizada antes de tirar conclusións definitivas e deseñar medidas para evitar no posible as vítimas mortais, os seguintes mapas apuntan a unha coincidencia que podería axudar a explicalo. Na provincia de Pontevedra a distribución das zonas con maiores densidades de "frondosas perennifolias" (case exclusivamente eucaliptos e acacias) coincide sensiblemente coas maiores densidades de poboación. Ao anterior podemos unir a crónica DES-ordenación do territorio, agravada pola crecente eucaliptización e o periodo de burbulla inmobiliaria, mesturándose propietarios plantando eucaliptos a carón dos núcleos de poboación e veciños construindo vivendas entre eucaliptais. Asi mesmo, sen dúbida inflúe o feito comprobado de que, con condicións de manexo semellantes, nos eucaliptais é maior a velocidade de propagación dos lumes (un 50% máis que nunha carballeira e un 25% máis que nun piñeiral) e o risco de aparición de lumes secundarios (ata 3 km de distancia) (Véxase Foto-guía de combustibles forestales de Galicia y comportamiento del fuego asociado). Considerando todos estes aspectos quizais podamos achegarnos á explicación da maior perigosidade dos lumes en Pontevedra.

"Frondosas perennifolias" (case exclusivamente eucaliptos e acacias) en Galicia en 2008 segundo o Inventario Forestal Nacional. Reproducido de silvicultor.blogspot.com.es

Densidade de poboación en Galicia por parroquias segundo datos do Instituto Galego de Estatística. Mapa reproducido de Wikimedia

Revista BRAÑA: Dúas novas bolboretas no PN Illas Atlánticas

Santiago, 01-11-2017

Na revista BRAÑA publícase unha nota (pdf) dando conta de dúas novas especies de bolboretas no Parque Nacional Marítimo-Terrestre das Illas Atlánticas de Galicia. Estas dúas especies son dous licénidos: Favonius quercus e Plebejus argus, o primeiro localizado na illa de Cortegada e o segundo na illa de Ons. Con estas especies o número de bolboretas diurnas no parque elévase a 48.

Na foto adxunta temos unha imaxe de Favonius quercus.

 

Espazo profundo: Nebulosa do Veo

Efemérides astronómicas de novembro

Ferrol, 01-11-2017

Na constelación do Cisne, un pouco por debaixo da estrela Giennah, fai ao redor de 8.000 anos epareceu de súpeto o que parecía unha nova estrela no ceo case tan brillante como unha Lúa Chea, e que permaneceu visible durante semanas para ás persoas que vivían nos albores da historia rexistrada.

En realidade foi a explosión de supernova dunha estrela 20 veces máis masiva que o noso Sol. Antes de estalar expulsou un forte vento estelar que provocou unha gran cavidade no gas interestelar circundante. As grandes cantidades de enerxía liberadas a consecuencia da explosión orixinaron que os restos se movan a velocidades de 600.000 quilómetros por hora, creando frontes de choque que quentan o gas circundante a millóns de grados.

Os restos de dita supernova os coñecemos hoxe como a Nebulosa do Veo ou o Lazo do Cisne. O seu tamaño aparente é de sete lúas cheas, aínda que o seu tamaño real estímase en 110 anos luz. Atópase a unha distancia de 2.100 anos luz e a súa magnitude aparente é de 7.

A Nebulosa do Veo ten tres partes principais: o Veo do Leste, o Veo do Oeste e o Triángulo de Fleming. Na foto dos nosos compañeiros de Fotografía Ferrolterra e da SGHN, podemos ver o Veo do Oeste, tamén coñecida como: Nebulosa da Escoba da Bruxa, Nebulosa Filamentaria, Nebulosa do Dedo de Deus, Nebulosa do Veo Nupcial, Nebulosa do Cirro, ou Caldwell 34. No Novo Catálogo Xeral ten a designación NGC 6960. A estrela do centro da imaxe é 52 Cygni de magnitude 4,22, o que a fai o suficientemente brillante como para ser vista sen prismáticos, pero non está físicamente asociada co remanente da supernova.

Para Astrónomos e astro-fotógrafos, a Nebulosa do Veo é un obxecto frecuente de estudo, xa que é grande, está relativamente preto da Terra, constitúe un bo exemplo dun remanente de supernova e é un dos obxectos máis espectaculares no ceo do norte.

Ver ampliación.

  • Día 03: 60 aniversario do lanzamento do Sputnik 2 coa cadeliña Laika (1957). Ás 05:24 h Lúa Chéa.
  • Día 4: Choiva de estrelas Táuridas, actividade desde o 20 de outubro ao 30 de novembro, con máximo de 10 por hora o día 4.
  • Día 9: Necemento do grán astrofísico Carl Sagan (1934). 
  • Día 10: Ás 20:28 h a Lúa en Cuarto Minguante.
  • Día 12: Aniversario da gran tormenta meteórica das Leónidas (1833) mais de 100.000 por hora.
  • Día 13: Venus e Xúpiter moi próximos, visibles pouco antes da saída do Sol, na constelación de Virgo.
  • Día 15: Marte e a Lúa moi próximos.
  • Día 16: En 1974 desde o radiotelescopio de Arecibo e lanzada unha mensaxe a M13 na constelación de Hercules.
  • Día 17: Choiva de estrelas: Leónidas, actividade desde o 12 ao 20, con máximo de 20 por hora o 17 de novembro. Venus e a Lúa moi próximos.
  • Día 18: Ás 11:44 h Lúa Nova.
    Día 20: Mercurio, Saturno e a Lúa moi próximos.
  • Día 26: Ás 17:04 h a Lúa em Cuarto Crecente.
  • Día 28: Saturno e Mercurio moi próximos.

Planetas

  • Mercurio en Escorpio cunha magnitude de -0,72, visible 1 hora depois do solpor.
  • Venus en Libra  cunha magnitude – 3,38, visible desde 1 hora antes do amencer.
  • Marte en Virgo cunha magnitude de 1,94, visible desde 3 horas antes do amencer.
  • Xúpiter en Libra cunha magnitude de -1,23, visible desde 1 hora antes do amencer.
  • Saturno en Ofiuco cunha magnitude 0,73, visible 2 horas depois do solpor.
  • Urano en Piscis, magnitude 6,04, visible toda a noite..

Cometas

  • Tan só C/2017 O1 (ASASSN) en Camelopardalis com magnitude 7, pode ser visto cún lelescopio pequeno. Os demáis teñen magnitudes que os fan difícilmente observables

Ver ampliación.

 

INCENDIOS FORESTAIS:
Carta aberta de SGHN ao Presidente da Xunta de Galicia,
aos partidos pol
íticos e a toda persoa que queira escoitar

Santiago, 30-10-2017

Sr. Presidente,

Despois de ler detidamente a súa declaración institucional logo da vaga de incendios de outubro, sentímonos de novo profundamente decepcionados.

Ao longo do seu discurso todo é etéreo, ambiguo, cando agora é momento de falar con claridade e actuar con determinación.

Fala vostede de terrorismo pero ben sabe que NON SON TERRORISTAS os que queiman o monte en Galicia, nin incendiarios vidos de fóra. Vostede sabe perfectamente dende hai anos que son xente de aquí, galegas e galegos como vostede, como todos nós, que por moi variados motivos prenden lume no monte, no que no fondo podería semellar un desapego da terra, un desamor por Galicia que ninguén ata agora tentou corrixir.

En canto a vostedes, Partidos Políticos e gobernantes que nos representan, non podemos dubidar da sinceridade da súa dor e o seu pesar, mais cando despois de cada vaga de lumes se enfrontan no Parlamento, nas Deputacións ou nos Concellos, cando fan declaracións públicas, semella que os incendios, lonxe de ser unha prioridade, impórtanlles ben pouco.

TODOS, en maior ou menor medida, son tamén responsables deste desastre, sexa por toleralo, por non denunciar, ou por non poñer os medios para o evitar.

Apliquen vostedes as leis, empreguen con intelixencia e visión de futuro os recursos públicos que xestionan, fagan o seu traballo e adiquen os seus esforzos á procura do ben para todos.

Póñanse todos a unha, sen cores nin bandeiras, a loitar contra os incendios forestais e, DE VERDADE, "fortalezan os lazos de unión de toda a xente que vive, que vivimos, en Galicia" como din na declaración institucional. Aí tamén estaremos nós.

Agora é o momento, aprovéiteno, aproveitémolo.

Xunta Directiva Xeral de SGHN

Protección da fauna terrestre e acuática despois da vaga de lumes

Santiago, 27-10-2017

As condicións meteorolóxicas ao longo do último ano hidrolóxico levaron a activar os protocolos de alerta por seca na Demarcación Hidrográfica do Miño-Sil e en seis zonas da Demarcación Hidrolóxica de Galicia Costa, con previsións pouco alentadoras de que a situación hidrolóxica mellore en outono. Tendo en conta as importantes consecuencias que sobre as poboacións silvestres de fauna (e flora) teñen os incendios forestais, que xa daquela estaban a asolar a Galicia interior , o pasado 10 de outubro SGHN solicitou á Dirección Xeral de Patrimonio Natural información sobre:

  • As propostas e previsións que manexa para a tempada de caza e pesca fluvial a nivel xeral.
  • Os TECOR afectados por incendios forestais e medidas que se van a adoptar neles para a presente e as vindeiras tempadas de caza.

Malia que a DX de Patrimonio Natural aínda non respostou á dita solicitude de información, tendo en consideración a seca deste ano 2017, a afección dos incendios forestais ao territorio tanto neste ano como nos dous anteriores e a necesidade de asegurar zonas de refuxio e alimentación para a fauna, terrestre e acuática, SGHN ven de solicitar:

  • Que a Dirección Xeral de Patrimonio Natural informe a SGHN sobre:
    • Os terreos de cada TECOR nos que se restrinxiu ou prohibiu a práctica da caza nesta tempada, especificando si están queimados, neste ano ou nos dous anteriores, ou son de protección da fauna.
    • Os acoutados de pesca nos que se restrinxiu ou prohibiu a práctica da pesca nesta tempada.
  • Que, no caso de non terse realizada aínda ningunha actuación, a Dirección Xeral de Patrimonio Natural interveña urxente e explícitamente:
    • Prohibindo a caza polo menos nun radio de 1000 m arredor das zonas queimadas neste e nos dous anos anteriores.
    • Prohibindo a caza onde a seca teña agravado a situación da fauna e nun radio de 1000 m arredor da zona.
    • Prohibindo a pesca nos acoutados cunha baixada significativa do nivel da auga e nos tramos adxacentes polo menos nunha lonxitude de 1000 m.
    • Desenvolvendo aqueloutras actuacións que poidan mitigar os danos sobre a fauna afectada.

I  XORNADA GALEGA DE PATRIMONIO NATURAL E BIODIVERSIDADE

Pontevedra, 22-10-2017

SGHN organiza en Pontevedra, a través da delegación desta provincia I Xornada Galega de Patrimonio Natural e Biodiversidade 2017, que se desenvolverá o vindeiro 25/11/17 na Escola Universitaria de Enxeñería Forestal, Campus de Pontevedra, da Universidade de Vigo. A inscripción é aberta e gratuíta e nesta xornada faremos unha revisión dos principais temas do patrimonio natural dende un punto de vista amplo. Invitámoste a que asistas.

SESIÓN DE MAÑÁ

  • 09:30  Recepción de participantes
  • 09:45  Presentación da xornada
    • D. Juan Picos Martín, Director da EU de Enxenería Forestal.
    • D. Xosé Lois Rey Muñiz, Delegado da SGHN en Pontevedra.
  • 10:00  Incendios forestais en Galicia
    • D. Serafín González Prieto, Presidente da SGHN.
  • 10:45  La información y desinformación del periodista ambiental.
    • D. Pedro Pablo García May, EFE Verde.
  • 11:30  Pausa café
  • 12:00  Do lixo mariño a os microplástico
    • D. Jesús Gago Piñeiro, Instituto Español de Oceanografía.
  • 12:45  La importancia de los polinizadores: causas y consecuencias de su declive
    • D. Luis Navarro Echeverría, Universidade de Vigo.
  • 13:30  Antártida, continente extremo
    • D. Luis Sampedro Pérez, (MBG-CSIC), participante na XXX Campaña Antártica Española.
  • 14:15  Pausa para xantar

SESIÓN DE TARDE

  • 16:00  Voluntariado e restauración ambiental nas Gándaras de Budiño
    • D. Xulio Valeiras Mota, SGHN.
  • 16:20  Os garranos: unha nova especie
    • D. Xilberte Manso de la Torre, Instituto de Estudos Miñoranos.
  • 16:40  Preservación da biodiversidade dende a custodia do territorio
    • D. Juan Manuel Neira Fernández, Fragas do Mandeo.
  • 17:00  25 anos restaurando ecosistemas litorais en Vigo
    • Dna. Marga Rubido Bará, Asociación Fontaíña.
  • 17:20  O uso do Cybertracker para os seguimentos de fauna
    • D. Adrián Lamosa Torres, Grupo de Estudo dos Animais Salvaxes (GEAS).
  • 17:40  Multiplicación de fentos ameazados
    • D. Jorge Lorenzo Salamanca, Experto en reprodución de fentos arbóreos.
  • 17:55  Descanso
  • 18:10  DEBATE

INSCRICIÓN (Gratuita): pontevedra@sghn.org

Entregarase Diploma de Asistencia

Incendios e "feitos alternativos"

Santiago, 22-10-2017

Desde fai 35-40 anos o número, a extensión, a severidade e a recurrencia dos incendios en Galicia NON se corresponden coas súas condicións climáticas e os seus ecosistemas, senón que se deben a unha actividade incendiaria moi intensa e case permanente. Xeralmente dita actividade incendiaria non desencadea unha vaga de lumes, pois as condicións meteorolóxicas, a humidade da vexetación e os servicios de extinción o impiden. Pero a situación é distinta con seca, calor e vento que, como nos últimos días, facilitan a propagación dos lumes e dificultan o seu control, desbordando unha e outra vez os dispositivos de extinción. De pouco ten servido que desde comezos dos anos 90 os gastos anuais en extinción crezan sen pausa desde 60 ata máis de 170 millóns de euros, pois non se impediu que continúe a perda de vidas e bens humanos, de infinidade de animais queimados vivos, a destrución da vexetación e a paisaxe, a erosión dos nosos montes e a contaminación de ríos, encoros e rías.

Que haxa en Galicia unha alta actividade incendiaria quere dicir que nos enfrontamos a un "terrorismo incendiario"? Non, pero malia todos os datos na súa contra, as teorías conspiranoicas xorden recurrentemente entre os gobernantes de turno en Galicia dende moito antes que Trump puxese de moda os “feitos alternativos”. Non hai evidencia algunha da “actuación criminal de bandas organizadas, que, reiteradamente y por lo común de modo indiscriminado, pretende crear alarma social con fines políticos” (Diccionario da RAE). Nunca se atoparon probas de coordinación, infraestrutura, financiación, motivacións e axentes da “organización”, os incendios nunca son reivindicados, nas zonas máis castigadas (a Galicia interior) os lumes raramente causan alarma social, e ten habido vagas de lumes con gobernos de todas as cores políticas.

Daquela, quere isto dicir que “loitamos contra o imposible”? De novo, esa é outra verdade alternativa para tratar de eludir responsabilidades profesionais e/ou políticas. NON é aceptable que os responsables da loita contra os incendios forestais, que dispoñen dun orzamento de máis de 170 millóns de euros anuais con ese fin (sen dúbida dos máis altos a nivel internacional en proporción ao territorio), digan que é imposible, pois noutras rexións españolas e europeas sí é posible e con moitos menos cartos. NON é aceptable que os responsables da xestión do medio rural, cunha cantidade moi semellante no Plan de Desenvolvemento Rural de Galicia (1186 millóns para o periodo 2014-20), non invistan estes fondos (aportados nun 75% pola UE) para actuar sobre as causas socio-económicas estruturais que están detras da elevada actividade incendiaria, así como dos gravísimos problemas demográficos do medio rural galego.

Qué podemos facer entón para loitar contra a lacra dos lumes? Concienciar á poboación para erradicar os lumes de orixe humana, o cal por si só permitiría reducir máis dun 90% os lumes en Galicia. Informar aos cidadáns sobre cómo actuar diante dun incendio forestal. Fomentar unha paisaxe forestal diversa en mosaico, con moitos menos piñeiros e eucaliptos e máis frondosas autóctonas. Investir de verdade no desenvolvemento social e ambientalmente sostible, para reverter o avellentamento e despoboamento do rural galego (un dos máis altos de Europa), garantindo calidade de vida para as persoas e un equilibrio entre explotación e conservación do medio natural. Investir máis en prevención, sen esquecer as necesidades de extinción e de restauración das zonas queimadas. E, por suposto, nunca resignarnos: hai que acabar coa lacra dos lumes en Galicia.

Artigo de opinión do Presidente da SGHN do 17-10-2017 solicitado por Faro de Vigo

Incendios forestais: 2º Comunicado de SGHN

Santiago, 16-10-2017

Se unha imaxe vale máis que mil palabras, véxase a portada da publicación de SGHN do ano 1983, “visionaria” do problema e das súas consecuencias.

SGHN diante da proliferación de recetas para axudar a paliar a lamentable situación na que quedan os montes despois desta vaga de incendios, manifesta o seguinte:

  • Desaconsellamos fortemente o emprego indiscriminado de sementes para cubrir as zonas queimadas.
  • É difícil, cando non imposible, atopar sementes autóctonas garantidas tanto na súa orixe (do mesmo lugar de onde se vai sementar) como que se correspondan realmente a especies autóctonas.
  • Na meirande parte dos casos non se sabe realmente o que se vai botar e os posibles efectos perniciosos que no futuro poidan ter: especies vexetais exóticas invasoras.
  • En moitos sitios non se debería pisar tralos incendios, pois acelera o proceso de erosión coas choivas e a compactación do solo.
  • Desaconsellamos enerxicamente o emprego de especies pratenses (as usadas para os campos de herba, pradarías artificiais, etc) pois son en moitos casos especies alóctonas, algunhas delas de carácter invasor (que logo reducirán a posibilidade de asentarse as especies autóctonas).
  • O emprego inaxeitado de sementes é unha preocupación grave en EEUU. En moitos estados esíxese que as sementes estean certificadas de estar libres de especies alóctonas e invasoras.
  • Un mal menor sería empregar cereais, pero deberían ser estériles para que unha vez completado o seu proceso non deixaran pegada.
  • Unha boa intención non ten por qué dar bos resultados.


 

Comunicado de SGHN sobre a dramática vaga de lumes en Galicia

Santiago, 16-10-2017

Aínda que SGHN non é partidaria das manifestacións en quente e mesmo podemos dubidar de se é o mellor momento, desde SGHN apoiamos as concentracións convocadas en diversas cidades e vilas polo Comité de Defensa do Monte Galego entendendo que diante deste problema debemos estar todos xuntos, incluíndo aos nosos representantes. Aínda que é posible que a mensaxe e o comunicado que se lea nestes actos non sexa totalmente coincidente có que SGHN ten manifestado nos últimos 36 anos, consideramos que a nosa presencia é importante como apoio a esa voz que debe de chegar a quen ten responsabilidades para abordar xa dunha vez este problema dun xeito novo. A postura e pensamento de SGHN sobre os lumes lévase reiterando desde o ano 1981 e, resumidamente, é a que segue:

  • De sempre, máis do 90% dos incendios forestais en Galicia son provocados, causados pola man de homes e mulleres de Galicia e por moi diversos motivos.
  • Non é un problema de cór política, na eliminación desta lacra téñense que implicar todos os partidos políticos a unha, e todas as Consellerías do Goberno correspondente, e por suposto toda a cidadanía de Galicia.

E a continuación unha escolma do que SGHN ven reiterando desde hai 36 anos, e que lamentablemente segue a estar vixente e de candente actualidade:

  • “Os lumes non teñen unha única causa (e moito menos a do “terrorismo” ou a dos “enemigos de Galicia”) senón moitas, orixinadas na mesma poboación galega, tanto do campo coma da cidade” (1983).
  • “A sorprendente pasividade coa que a sociedade galega contempla este fenómeno, tan só pode deberse a ignorancia do que realmente está a suceder e das súas consecuencias previsibles” (1985).
  • Ao longo dos anos resulta evidente que as "solucións" postas en práctica foron inútiles e séguese a facer exclusivamente o mesmo de sempre, incrementar orzamentos en extinción para, conter a hemorraxia - con maior ou menor éxito segundo a climatoloxía - máis non cauterizar definitivamente a ferida.  Dende SGHN solicitamos un cambio urxente nos modos de actuación buscando novos camiños e aplicación doutros métodos que poidan acadar resultados positivos.
  • S.G.H.N. considera que para avanzar no tratamento da problemática incendiaria precísanse, entre outras, as seguintes actuacións (1990, 2006, 2011, 2012, ....):
    • Recoñecer a exclusiva autoría dos galegos na traxedia, única explicación ata a data baseada en feitos probados.
    • Divulgar toda a información oficial sobre número de incendios, autoría e superficies queimadas, por ano e concello, para que a cidadanía coñeza a magnitude do problema.
    • Ordenar racionalmente o territorio e evitar as intervencións ambientalmente «duras» e ineficaces: o problema non se resolverá eliminando o mato, ou abrindo pistas e cortalumes, pois xa é difícil, senón imposible, atopar un só kilómetro cuadrado de Galicia sen unha ou varias pistas, estradas ou cortalumes.
  • Tamén é preciso aprender da historia: «Sempre que o propietario non teña interese en que haxa árbores na súa facenda, non bastará toda a vixilancia do Goberno para vixilalo» (Barba y Roca, 1789). Hai que aprender a lección e investir máis en sensibilización ambiental e prevención social que en extinción, para desmontar a «economía do lume» creada ó longo dos últimos 27 anos en torno á extinción dos incendios en Galicia.

Como indicaba SGHN hai apenas 10 días noutro comunicado de prensa "Levamos uns días de outubro cos lumes absolutamente desbocados no noso rural, abandonado polos nosos gobernantes, o máis avellentado e queimado de Europa". Dende dito comunicado os danos ambientais non deixaron de crecer e, desgraciadamente, catro víctimas mortais engrosaron a lista de falecidos por causa dos lumes en Galicia (unha trintena nos últimos coarenta anos).

Din que unha imaxe vale máis que mil palabras, velaquí dúas imaxes coas que tentamos abrir os ollos da cidadanía e dos gobernantes actuais e futuros. De toda a Europa Atlántica, Galicia e o centro-norte de Portugal son as únicas rexións nas que os lumes forestais son un grave problema ambiental; son tamén as únicas rexións que están a sufrir unha gravísima crise demográfica. Casualidade ou causalidade?

Qué resultado obteríamos se, en lugar de en extinción, investisemos cada ano máis de 170 millóns de euros, en prevención, sensibilización e no DESENVOLVEMENTO SOCIAL E AMBIENTALMENTE SOSTIBLE DO MEDIO RURAL?

Superficie queimada por cuadrícula de 25x25 km no periodo 2002-12, segundo datos recompilados polo "European Forest Fire Information System", publicado en:
Borrelli P, Panagos P, Langhammer J, Apostol B, Schütt B (2016) Assessment of the cover changes and the soil loss potential in European forestland: First approach to derive indicators to capture the ecological impacts on soil-related forest ecosystems. Ecological Indicators 60:1208-1220

(http://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S1470160X1500494X)

Evolución anual de poboación por "unidades administrativas locais" no periodo 2001-11 en Europa, segundo datos recompilados polo "Bundesinstitut für Bau-, Stadt- und Raumforschung" alemán, dispoñibles en http://www.bbsr.bund.de. A escala vai dende -2% anual ou menos (azul escuro) ata +2% anual ou máis (vermello escuro).

 

Estado do espazos naturais e a biodiversidade en Galicia.
1. Espazos protexidos: superficie, xestión e apoio ás comunidades locais

Santiago de Compostela, 11-10-2017

Dende a súa fundación como Grupo Ornitolóxico Galego hai xa 44 anos e a súa transformación en Sociedade Galega de Historia Natural 4 anos despois, SGHN mantén unha actividade ininterrumpida a prol do estudio, divulgación e conservación do patrimonio natural galego. Con esta longa experiencia, e conforme aos obxectivos e metas para 2020 establecidos pola Estratexia de Biodiversidade da Unión Europea, faise a presente análise do “Estado da natureza” en Galicia”, que se estrutura en tres capítulos:

  1. Espazos protexidos: superficie, xestión e apoio ás comunidades locais.
  2. Espazos protexidos: Uso público.
  3. Biodiversidade: especies ameazadas e especies invasoras.

1.1. Superficie de áreas protexidas

Galicia segue a ocupar o vagón de cola a nivel do Estado Español e da Unión Europea en relación coa superficie designada como área natural protexida: tan só un 11,2 % da superficie continental, cifra moi afastada do valor de referencia do 18,0 % establecido no Convenio da Diversidade Biolóxica (Metas de Aichi), máxime ao comprobar a exigua protección ambiental que posúen as augas mariñas de competencia autonómica. En 2004 a Unión Europea considerou que a proposta de Rede Natura 2000 no territorio galego era deficiente, indicando a necesidade de mellorar a representación dentro da Rede de determinados tipos de hábitats de interese comunitario. Seguindo este mandato a Xunta elaborou unha mínima proposta de ampliación, sometida a información pública hai xa 5 anos (DOG 02/01/2012) e “conxelada” dende entón sen ningún tipo de xustificación legal ou técnica. A falta dunha protección cautelar sobre estas áreas e a incapacidade dos responsables da Dirección Xeral de Patrimonio Natural para promover un uso racional do territorio, posibilitou que en numerosos enclaves propostos para a ampliación da Rede Natura se destruísen ou alterasen importantes superficies de hábitats prioritarios, sen que o goberno autonómico adoptase ningunha medida para evitalo.

1.2. Órganos de xestión

Nos últimos catro anos a estruturación dos servizos de conservación da natureza sufriu importantes cambios. A crise económica empregouse como escusa para reducir ou suprimir prazas de técnicos ambientais, mentres se conxelaban as prazas de gardas, axentes e persoal de apoio. Os recortes levaron a eliminar a figura de Director de Parque Natural, polo que Galicia é a única Comunidade Autónoma onde a xestión ordinaria destes espazos naturais non recae sobre un director/a conservador/a. A extinción da figura de director de Parque Natural colócanos ao nivel de países subdesenvolvidos no que respecta á xestión das áreas protexidas.

Pola súa banda, a Reserva da Biosfera do Río Eo, Oscos e Terras de Burón carece de xestor para a parte galega, circunstancia moi infrecuente nas Reservas da Biosfera españolas. A falta de xestores específicos para os principais espazos naturais redunda moi negativamente na súa conservación e na visión que a poboación local ten dos mesmos.

1.3. Apoio ás comunidades locais

A Dirección Xeral de Patrimonio Natural carece dun proxecto crible para o apoio e fomento de actividades sustentables por parte das comunidades locais no ámbito dos espazos naturais. A única orde de axudas existentes malgástase frecuentemente na execución de proxectos que teñen un efecto negativo sobre os compoñentes da biodiversidade e do patrimonio natural.

Galicia, a diferenza doutras Comunidades Autónomas e doutros territorios europeos, carece dunha normativa para o establecemento de marcas de calidade para os produtos e servizos que provén ás comunidades locais dos espazos naturais. Marcas de calidades e apoio institucional á comercialización de determinados produtos e servizos que terían un efecto positivo sobre o territorio e axudarían ademais a integrar a política de espazos naturais na sociedade.

 

O proxecto de “rexeneración” da praia de Sada:
Unha obra inútil cun grave impacto ambiental na Reserva das Mariñas Coruñesas e Terras do Mandeo

Sada, 09-10-2017

O pasado 19 de agosto de 2017, saíu publicado no BOE a licitación das obras de rexeneración da praia de Sada dentro da “Actuación medioambiental en la ría del Pedrido, fase I, Playa de Sada (A Coruña)", un proxecto xa redactado pola Demarcación de Costas de Galicia no lonxano 2005.

O Estudo de Impacto Ambiental (EsIA) do proxecto da ría elaborouse inicialmente no ano 2006. Posteriormente realizáronse dous períodos de consulta: unha no 2007 e outra no 2009. En ningunha das dúas ocasións os gobernos municipais avisaron ao entramado social para que participaran no período de consulta. Posteriormente, publicouse a súa Declaración de Impacto Ambiental (BOE do 16 de abril de 2010). Nesta declaración de impacto ambiental se contestan as alegacións de distintas entidades e organismos públicos, pero as medidas correctoras son mínimas e pouco concretas. O cambio máis importante nesa declaración foi deixar de extraer area (a usar nos recheos) na zona do Pedrido e non actuar na praia do Regueiro (ZEC Betanzos-Mandeo). O proxecto segue tendo graves erros en todo o planeado na ría, xa que se parte da idea errónea de considerar que as praias só teñen un uso recreativo para a poboación, cando son medios vivos que aportan múltiples beneficios ao medio ambiente.

Houbo unha primeira licitación da obra no BOE de 23 de maio de 2015, que posteriormente foi anulada por defectos administrativos. A Delegación de As Mariñas, xunto con outras organizacións e asociacións conservacionistas e ecoloxistas ( Hábitat, O Rabo do Galo, Plataforma pola Defensa da Ría de Sada e Betanzos, Adega-Coruña, Arco Iris) presentamos un escrito ante a Demarcación de Costas de Galicia en agosto de 2015 opoñéndonos a esta rexeneración da praia de Sada. Agora a licitación segue a ser a mesma e a Delegación de As Mariñas da Sociedade Galega de Historia Natural segue opoñéndose a esta esta obra, basicamente polas mesmas causas:

  • O punto de extracción de áridos a usar no recheo (nun banco areoso enfronte de Lorbé) prexudica á pesca de baixura por ser unha zona de cría de diversas especies comerciais.
  • Na extracción de areas nesta zona vanse emitir partículas finas que van afectar ás zonas de cultivo Sada I e Sada II (sobre todo bateas), sen que as medidas correctoras previstas poidan garantir a súa eficacia.
  • Nesta zona (enfronte a Lorbé) non se tomaron mostras para analizar a súa composición química, cando é coñecido que tódalas rías galegas teñen sedimentos contaminados por metais pesados. Lembremos que logo se van depositar na praia de Sada.
  • No EsIA non aparece a existencia dun zosteral na praia cando xa era unha cousa máis que evidente a simple vista xa naquela época (ver fig.1), pero curiosamente a Confraría de Sada preocupase pola zona de cría da xiba (Sepia officinalis), pero non citan que pon os seus ovos en gran cantidade sobre as plantas de zostera. Lembremos que existe o convenio OSPAR (Convención para a Protección do Medio Ambiente Mariño do Atlántico do Noroeste) que entre outras cousas, recolle recomendacións para protexer e mellorar os hábitats das praderías de fanerógamas mariñas e ademais a Zostera noltei figura como especie vulnerable no Atlántico dentro do Real Decreto 139/2011, de 4 de febreiro, “para el desarrollo del Listado de Especies Silvestres en Régimen de Protección Especial y del Catálogo Español de Especies Amenazadas”.
  • O aporte de area para crear unha praia de 70 m de anchura en zona seca mais outros tantos de zona somerxida vai eliminar toda esta pradería mariña (ver fig. 2). Contrariamente á opinión de moitos cidadáns a zostera fixa os sedimentos en suspensión, clarifica a auga e descontamina as augas. Estes beneficios iranse notando segundo vaia evolucionando a pradería e aumenten as súas densidades.
  • Resulta curioso que a antiga Dirección Xeral de Conservación da Xunta de Galicia advirta da existencia de praderías de zostera na praia de Gandario e non fale nada do enorme zosteral que xa existía en Sada. A remediación en Gandario vai intentar non reencher con area nunha contorna de 25 m arredor destas zonas.
  • A area incorporada vai ser volta a cubrir por sedimentos finos en poucos anos, como xa pasou coa experiencia dos aportes de area de 1994. Será un gasto inútil de recursos públicos. A praia de Sada tende a acumular limos, xa que a circulación de correntes está moi impedida polo espigón do porto deportivo xunto cos propios aportes do río Maior.
  • En relación ao anterior resulta chocante que Demarcación de Costas de Galicia, nunha contestación ao concello de Sada no EsIA, recoñeza que este aporte posiblemente acabará recuberto de limos e polo tanto en teoría menos “agradable” para o baño en poucos anos.
  • No proxecto en ningún momento se fala de solucionar os graves problemas de contaminación da zona, sobre todo polos aportes do río Maior. Lembremos que neste río verte a depuradora do polígono industrial de Bergondo e tamén do Espiritu Santo-Sada. As augas da praia non teñen boa calidade para o baño e o proxecto non atalla o problema.
  • Na Declaración de Impacto Ambiental non se fala de que a praia de Sada é unha importante zona para as aves acuáticas na ría de Betanzos, a desaparición da pradería de zostera eliminará esta zona de alimentación e descanso. Calquera idea de promoción do turismo ornitolóxico terá que esperar tempos mellores.

En definitiva, os “beneficios para o baño” da rexeneración serán mínimos e só durante un ou dous veráns. A avaricia dun sector turístico miope vai destruír unha fonte de riqueza a longo prazo para todos os cidadáns (vivan ou non dos recursos pesqueiros).

Escrito á Ministra de Medio Ambiente solicitando a paralización do proxecto.

Imaxe arriba: Pradería de Zostera en marea baixa. Praia de Sada.

Imaxe dereita: Distribución aproximada na praia de Sada e Gandarío das praderías de Zostera noltei (verde) e Z. marina (azul), segundo prospeccións da Delegación de As Mariñas da SGHN e informacións de Verónica García-Redondo, sobre unha fotografía do SIGPAC (Ministerio de Agricultura e Pesca, Alimentación e Medio Ambiente).

Comunicado de SGHN sobre a enésima vaga de lumes en Ourense

Ourense, 07-10-2017

O pior comenzo de outubro de todos os tempos, hoxe no Cenza, onte no Macizo Central e o Xurés, ... Levamos uns días de outubro cos lumes absolutamente desbocados no noso rural, abandonado polos nosos gobernantes, o máis avellentado e queimado de Europa. A ninguén lle ten que extrañar. Nada ten mudado, séguense a queimar os nosos cartos na extinción, pero permanecen os problemas profundos que non somos capaces de afrontar. Temos captado nas persoas que día a día pelexan contra os lumes unha sensación de rabia, impotencia, desánimo, e máis desesperación; e o pior, resignación diante dunha situación que non ven que se queira resolver.

Mentres os que queiman campen ás súas anchas, mentres que tras os lumes se permita calquera actuación sobre o queimado … Qué imos conseguir? Onde está aquí a lei pola que tantos anos levamos clamando?


 

SGHN pide unha nova campaña de control de Ludwigia grandiflora no río Barbaña (Ourense)

Ourense, 05-10-2017

Hai agora un ano, a instancias de SGHN, a Confederación Hidrográfica do Miño-Sil e a Consellería de Medio Ambiente e Ordenación do Territorio desenvolveron unha fructífera campaña de control da planta acuática invasora Ludwigia grandiflora no río Barbaña ao seu paso pola cidade de Ourense.
Non obstante, como é habitual en plantas exóticas tan invasoras como Ludwigia grandiflora, a erradicación total foi imposible con esa primeira campaña e novamente volven a verse matas de Ludwigia grandiflora ao longo do treito urbán do río Barbaña.

Como as circunstancias actuais son moi favorables para continuar coa erradicación da especie, pois non forma masas continuas, o nivel de auga é moi baixo e o acceso é moi doado, facilitando o traballo de retirada da canle e de transporte da biomasa de Ludwigia grandiflora para unha xestión segura da mesma, SGHN ven de solicitar á Confederación Hidrográfica do Miño-Sil e á Consellería de Medio Ambiente e Ordenación do Territorio que organicen e leven a cabo coa máxima urxencia (días ou, como moito, semanas) unha nova campaña para a erradicación de Ludwigia grandiflora no treito urbán do río Barbaña en Ourense cidade para evitar o perigo de que a especie aumente a súa cobertura no río Barbaña e de que chegue ao río Miño, o cal faría moi difícil e custosa (senón imposible) a súa erradicación.


 

Unha proposición indecente no Parlamento Galego

Santiago de Compostela, 14-09-2017

No Boletín Oficial do Parlamento de Galicia (nº 154, do 28-07-2017) publicouse a proposición de "lei de fomento da implantación de iniciativas empresariais en Galicia", presentada polo Grupo Parlamentario Popular polo trámite de urxencia. Se unha cousa hai que recoñecer nesta proposta de lei é que as intencións dos seus promotores quedan meridianamente claras na "xustificación" da súa suposta urxencia:

"As empresas de todos os sectores reclaman maiores facilidades tanto na adquisición de solo como na tramitación das autorizacións ou no apoio público"

polo que

“Galicia necesita encarar o ano 2018... tendo en vigor un potente paquete de incentivos á instalación de empresas, de xeito que ningunha traba administrativa poida obstaculizar o crecemento de Galicia”

Queda tamén meridianamente claro a qué tipo de crecemento se refiren, pois nos principios polos que se pretende rexer dita lei (artigo 3) están clamorosamente ausentes os principios de:

  • desenvolvemento sostible en base a criterios sociais, económicos e ecolóxicos,
  • a protección do patrimonio natural e cultural, e
  • a protección dos dereitos dos cidadáns afectados polas iniciativas empresariais.

Por se a alguén lle quedase algunha dúbida, no “Capítulo II. Competencias administrativas” (artigos 4 a 7) contémplanse as consellerías con competencias en materia de economía, vivenda, solo, avaliación e reforma administrativa, os concellos, ... e entre todas estas administracións brilla poderosamente, pero pola súa ausencia, a consellería con competencias en materia ambiental.

O “potente paquete de incentivos á instalación de empresas” preséntase envolto con 82 páxinas de regalo:

  • 10 páxinas adicadas á exposición de motivos
  • 21 páxinas co articulado da lei,
  • 4 páxinas con disposicións adicionais, transitorias e derrogatorias,
  • 45 páxinas de disposicións derradeiras

Certamente chama a atención que máis da metade da presunta lei sexa de disposicións derradeiras, pero son as que os seus promotores precisaron para modificar nada menos que unha ducia de leis!!!, a metade delas posteriores ao ano 2010: a de cooperativas, a da minería, a do sector eólico, a de auga, a de montes, a do solo, a de procedemento administrativo, a de taxas, precios e exaccións, a de turismo, a de estradas, a do patrimonio cultural e, por suposto, a de conservación da natureza.

Para os cidadáns, as organizacións sociais e o medio natural tamén hai un regalo, pero no seu caso envelenado:

  • Maiores facilidades para a expropiación forzosa, ao declarar de interese público actividades empresariales estrictamente privadas.
  • Redución á metade dos prazos de información pública para os proxectos sectoriais declarados urxentes.
  • Silencio administrativo positivo para os aproveitamentos de masas forestais poboadas das especies que non estean incluídas no anexo 1 da Lei de montes de Galicia na zona de servidume de protección do dominio marítimo-terrestre. Por defecto o silencio é negativo por razóns de protección do medio ambiente, pero con esta decisión facilitaríanse, por exemplo, as explotacións de eucaliptos na primeira liña de costa.
  • Para moitos aproveitamentos madeireiros eliminaríase o trámite de autorización administrativa, que se substituiría pola “declaración responsable” de quen a realiza, confiando así cegamente en que a “declaración responsable” non se convertirá nunha “actuación irresponsable” ambientalmente.
  • Preténdese eliminar a autorización previa da consellería de medio ambiente para os aproveitamentos madeireiros nos espazos da Rede Natura 2000, incumprindo así a Directiva Hábitats, a Ley estatal 42/2007 e o propio Plan Director da Rede Natura 2000 en Galicia.
  • Preténdese deixar a xuizo do órgano mineiro si “conta con elementos de xuízo suficientes para determinar a compatibilidade do dereito mineiro con outros usos de interese público” se non recibe no prazo dun mes a resposta das outras administracións públicas consultadas.

E así ata 82 páxinas. Definitivamente unha proposición indecente.

 

Novo artigo na revista BRAÑA

Censos de aves acuáticas invernantes en Galicia 1996-2015: Rías Altas do Cantábrico

Santiago, 25-08-2017

SGHN está a realizar dende 1973 os censos de aves invernantes acuáticas, imprescindibles para a protección destas aves e os espazos que ocupan, pois permiten avaliar a evolución das poboacións e a saúde dos sistemas lacustres para as manter.

Unha análise completa de dez anos (1996-2005) xa foi publicada. Para non demorar a presentación dos últimos datos, adiantaranse como artigos as diferentes áreas de Galicia cos datos máis recentes. Nun futuro inmediato publicarase unha análise completa do decenio 2006-2015.

Descargable en Revista BRAÑA

 

 

 

Fitos 40 anos Hitos 40 años

Hoxe, como hai 40 anos, a túa axuda é imprescindible
para defender a nosa natureza

Faite da 'Sociedade'

I Xornada Galega de Patrimonio Natural

e Biodiversidade 2017

 

 

OUTRAS NOVIDADES

Lei 5/2017 Fomento de implantación de iniciativas empresariais

Directiva 2016/2284 Redución contaminantes atmosféricos

RD 389/2016, Plan Director Red de Parques Nacionales

Decreto 119/2016 Catálogo das paisaxes de Galicia

Especies invasoras preocupantes na UE

Exclusión de REGANOSA do trámite de AIA

Plan de Acción Reserva da Biosfera transfronteiriza do Xurés

Sentencia Tribunal Supremo sobre especies invasoras

Lei 2/2016 do Solo de Galicia

RD 1/2016 Aprobación Plan Hidrolóxico Miño-Sil

Ley 33/2015, modifica Ley 42/2007 Patrimonio Natural y Biodiversidad

Fractura hidráulica ("fracking")