logo

Dende 1973 estudiando, divulgando e defendendo o patrimonio natural galego

sghn@sghn.org

Buscador en www.sghn.org
SGHN Xeral As Mariñas Ferrol Ourense Pontevedra Museo Astronomía
En www.sghn.org
 
line decor
  INICIO
line decor

 

 

 

 

 



 
 

 

 

Restauración ecolóxica nas Gándaras de Budiño

Dentro do Proxecto de Restauración de Hábitats na ZEC Gándaras de Budiño, para recuperar o terreno onde se ubicaba o malogrado "Centro de Interpretación", o vindeiro domingo 4 de decembro realizaremos tarefas de plantación de árbores, coidados da vexetación, inventariado de biodiversidade, limpeza de lixo e eliminación de prantas exóticas invasoras. Traballo manual con horario de 10:30 a 14:00.
Os participantes en anteriores actividades tendes prioridade. Por favor, enviade un email para anotaros e indicamos punto de encontro).
As prazas son limitadas e restrinxidas a socios da SGHN e colaboradores do Proxecto ValoráNatura. Inscrición gratuíta OBRIGATORIA no correo electrónico: gandaras@sghn.org

Aves da Limia: unha obra imprescindible e 100% solidaria!!!

Antela-A Limia, 01-12-2016

Os autores desta publicación, todos socios veteranos de SGHN, precisaron máis de 700 páxinas a todo cor, con 475 mapas e 265 fotografías, para amosar a inxente cantidade de información sobre as aves da Limia que levan recompilada en case medio século de traballos de campo e de gabinete e que no seu momento foi decisiva para conseguir que A Limia fose declarada Zona de Especial Proteción para as Aves (ZEPA). Os dous volumes recollen, para as 260 especies de aves que documentaron, tanto a distribución histórica en tempos da lagoa de Antela como a actual, tanto en periodo de cría, como nos pasos migratorios e a invernada, todo cun asombroso nivel de detalle (cuadrículas UTM de 1x1 km!). Inclúen, ademais, a máis exhaustiva recompilación de nomes vernáculos de aves feita nunha bisbarra galega, o estatus, o hábitat, os efectivos poboacionais, a reprodución e a fenoloxía de todas as especies.

Por se non abondase con todo o anterior, a obra é 100% solidaria con Antela e A Limia. Publicada polo Centro de Estudos da Limia (CEL) cos dereitos do magnífico e solidario libro "Antela a memoria asolagada", tanto os autores como o CEL comprométense a que TODOS os beneficios da súa venda adicaranse aos proxectos de restauración ambiental na chaira limiá que xa está a desenvolver SGHN-Sección Antela e aos que virán no futuro. Por ise motivo a única canle de venda será directamente por internet.

A partires da súa publicación en marzo o precio será de 60 € máis os gastos de envío, pero agora premendo AQUÍ podes aproveitar para facer(te) un bo regalo de Nadal 'en diferido' acolléndote á oferta de venda anticipada por 55€ co envío gratis ao teu domicilio.

É lexítimo que 50.000 cazadores hipotequen o disfrute do monte de 2.717.000 galegos?

Santiago, 28-11-2016

SGHN ten amosado reiteradamente a súa preocupación pola seguridade para todas as persoas, cazadoras ou non, durante o exercicio da caza (14-12-2004; 14-01-2013; 18-11-2013). Lamentablemente, os graves accidentes de caza continúan a producirse en Galicia e afectan non só a cazadores senón tamén a cidadáns que simplemente “pasaban por alí”.

Como xa salientou SGHN na devandita petición do 18-11-2013, estes feitos son consecuencia de que os lugares onde se realizan batidas de caza maior empregando munición de bala non están axeitadamente sinalizados e calquera cidadán pódese poñer en liña de fogo inadvertidamente. Pola contra, en moitas probas deportivas (por ex. carreiras pedestres ou ciclistas, rallies, etc.) é habitual o despliegue de medidas de seguridade: anuncios en medios de comunicación, páxinas web e redes sociais, valados, sinais, corte da circulación en rúas e estradas e presenza de protección civil, policía local ou garda civil que advirten aos cidadáns da súa celebración. Por iso resulta de todo punto incomprensible que non se obrigue a sinalizar a realización de actividades moito máis perigosas como as batidas con munición de bala en todolos camiños, pistas e estradas de acceso á zona onde se está levando a cabo.

Tendo en conta estes argumentos (PDF), SGHN ven de solicitar que, con carácter inmediato, a Dirección Xeral de Conservación da Natureza:

  • Con alomenos 15 días de antelación, anuncie na súa páxina web cada batida que se autorice, indicando a data, o horario e a delimitación exacta da superficie para a que se concede o permiso.
  • Estableza a obligatoriedade de sinalizar axeitadamente a realización de batidas con munición de bala en todolos camiños, pistas e estradas de acceso á zona onde se está levando a cabo, e que se mobilice á gardería de medio ambiente e a Protección Civil para controlar ditos accesos e así garantir a seguridade das persoas.
  • Comece a realizar controis de alcoolemia ou sustancias psicotrópicas entre todos os cazadores.
  • Non autorice a realización de batidas con munición de bala os días de maior afluencia de cidadáns aos montes: festivos e fins de semana.

 

Próximas actividades en Ferrol e As Mariñas

Coñecendo o Universo 2016-17

Ferrol, 18-11-2016

A Sección de Astronomía e contaminación lumínica de SGHN, coa colaboración económica do Concello de Ferrol, desenvolverá novamente no curso 2016-17 o exitoso programa de Coñecendo o Universo para todos os centros educativos do Concello de Ferrol.

Para máis información escribir a astronomia@sghn.org ou chamar aos teléfonos 881931315 - 698141384.

Saída á Serra da Capelada

Sada, 18-11-2016

A Delegación de As Mariñas da SGHN organiza unha saída á Serra de Capelada ( Cedeira-Cariño) para o vindeiro dia 27 de novembro, domingo. Sairemos de Sada ás 10 de mañá e contaremos cun experto que nos explicará fundamentalmente as singularidades xeolóxicas e xeomorfolóxicas da Serra e as súas implicacións sobre o ambiente da zona. Empezarmos en Cedeira e iremos avanzando no bus pola Serra realizando diversas paradas con explicacións e algún pequeno percorrido a pé. Deberase realizar o ingreso bancario na nosa conta e logo comunicarnos os datos para subscribir o seguro:

ABANCA: IBAN ES41 2080 0200 4130 4012 7665

 

Atlas SGHN de Flora Exótica Invasora
Ficha de identificación de Senecio tamoides

Pontevedra, 16-11-2016

Trátase dunha herbácea gabeadora de orixe sudafricana detectada en Galicia por vez primeira en 2006 en Nigrán. Exténdese cara o norte atopándose xa na península do Morrazo e en Vilagarcía. Foi introducida como ornamental pero escapa fácilmente do cultivo. No medio natural gabea por riba de sebes e árbores que emprega como soporte, asfixiándoos e competindo con eles pola luz. Confundible con Delaira odorata (= S. mikanoides), máis ésta non ten flores liguladas, e con S. angulatus, máis éste ten as follas carnosas cos lóbulos menos marcados e flores liguladas máis curtas e claras.

Premendo na imaxe da dereita pódese descargar a ficha de identificación en PDF.
Colabora no Atlas escribindo a botanica@sghn.org
http://www.sghn.org/Seccion_Botanica/Seccion_Botanica.html

Espazo profundo: Galaxia de Andrómeda

Efemérides astronómicas de Novembro

Ferrol, 12-11-2016

A Gran Galaxia de Andómeda, é o obxecto máis afastado do espazo visible a primeira ollada. Atópase situada case no centro da constelación de Andrómeda, a Gran Galaxia de Andrómeda, tamén é coñecida por Messier 31, M 31, NGC 224, UGC 454, PGC 2557, etc.

A primeira ollada aparece como unha gran mancha borrosa fácilmente visible, ata cunha cantidade moderada de contaminación lumínica. Con prismáticos aparece como unha pequena nube ovalada. Cun telescopio pequeno tamén se mostrarán M32 e M110, as súas dúas principais galaxias satélites.

Ten unha magnitude aparente de 3,4, o seu diámetro é de 220.000 anos luz e, aínda que hai moita controversia respecto diso, calcúlase que pode ter ao redor de cincocentos mil millóns de estrelas. É en tamaño máis do dobre que a Via Lactea, aínda que menos masiva. Atópase a 2,5 millóns de anos luz de nós.

Foi sinalada por primeira vez no ano 961 polo astrónomo persa Abd-al-Rahman Al-Sufi, que no seu libro sobre as estrelas fixas a describe como “unha pequena nube”. É vista por primeira vez a través dun telescopio en 1612 polo astrónomo alemán Marius. En 1764 Messier introdúcea no seu catálogo co número 31. En 1887 Isaac Roberts obtén a primeira fotografía na que xa se aprecia a súa forma espiral, e ata principios do século XX creíase que era unha nebulosa, de aí o seu nome de Gran Nebulosa de Andrómeda. En 1912 o astrónomo Slipher do Observatorio Lowell, xa a considera como un obxecto externo á Vía Lactea.

A Galaxia de Andrómeda está en rumbo de colisión. Mentres que a maior parte do resto do Universo está a afastarse da nosa galaxia, Andrómeda desprazase ao azul, o que significa que se está movendo cara a nós. Tanto a Vía Láctea como Andrómeda móvense unha cara á outra a unha velocidade de 140 quilómetros por segundo, e calcúlase que entrarán en colisión dentro de 5.000 millóns de anos. A colisión durará 2 mil millóns de anos e baixo a súa mutua atracción darán orixe a unha nova e única galaxia elíptica. Durante a colisión, as estrelas dentro de cada galaxia están tan lonxe que non van chocar unhas con outras. Con todo, as estrelas serán arroxadas en diferentes órbitas ao redor do novo centro galáctico.

A foto que vemos foi efectuada por Fotografía Ferrolterra, que colabora coa Sección de Astronomía da SGHN. Nela observamos que a Galaxia de Andrómeda é impoñente, nunca nos defraudará, tanto se a vemos a primeira ollada, con prismáticos ou cun telescopio pequeno. Sempre nos falará da inmensidade do Universo e dos segredos que podemos atopar.

Ver ampliación.

  • Día 3: No ano 1957 foi lanzado o Sputnik 2 coa cadeliña Laika a bordo.
  • Día 7: Ás 19:51 h a Lúa en Cuarto Crecente.
  • Día 9: Aniversario do necemento do astrónomo, astrofísico e escritor americano Carl Sagan (1934). Ocultación de Neptuno pola Lúa.
  • Día 12: Choiva de estrelas Táuridas Norte, do 20 de outubro ao 10 de decembro, con máximo o 12 de novembro, de 5 por hora. Radiante en Taurus.
  • Día 14: Ás 13:52 h Lúa Chéa.
  • Día 16: En 1974 desde o radiotelescopio de Arecibo enviase unha mensaxe ó cúmulo globular M13, na constelación de Hércules, de ter resposta será dentro de 50.000 anos..
  • Día 17: Choiva de estrelas Leónidas, do 6 ao 30, cun máximo o 17 de novembro de 20 por hora. Radiante en Leo. Son producidas polos restos do cometa Tempel-Tuttle.
  • Día 20: Ás 14:31 h a Lúa en Cuarto crecente.
  • Día 21: Choiva de estrelas Alfa-Monocerotidas, do 15 ao 25, cun máximo variable o 21, radiante en Monoceros. Ás 08:33 h a Lúa en Cuarto Minguante.
  • Día 23: A Lúa e Saturno moi próximos.
  • Día 26: En 1965 lanzase o primeiro satélite francés, o Asterix I.
  • Día 29: Ás 18:18 h Lúa Nova.

Planetas

  • Mercurio en Escorpio, cunha magnitude aproximada de -0,45, pola súa proximidade ao Sol non visible.
  • Venus en Saxitario, cunha unha magnitude de -3,58. Visible despois do solpor durante pouco mais dunha hora.
  • Marte en Capricornio, cunha magnitude de 0,68, visible durante tres horas despois do solpor.
  • Xúpiter en Virgo, cunha magnitude de -1,29, visible desde 3 horas antes do mencer.
  • Saturno en Ofiuco, cunha magnitude 0,71. Visible media hora despois do solpor.
  • Urano en Pisces, cunha magnitude de 6,06, observable cun telescopio pequeno casi toda a noite.

Cometas

  • Os cometas deste mes teñen magnitudes superiores a 10, polo que a súa observación e moi complicada.

Ver ampliación.

Curso identificación aves mariñas

Pontevedra, 09-11-2016

Con vistas ós vindeiros censos de aves invernantes, imos desenvolver un curso de identificación visual.

Os interesados poden inscribirse no correo pontevedra@sghn.org e a formación teórica completarase cunha xornada de campo no complexo intermareal Umia-Ogrove (enseada do Vao) unhas das mellores zonas de España para ver aves acuáticas.

 

 

Outra vaca no millo? Aínda pior: outra draga nun río!

Imaxes arriba e dereita: Ano 2014, afundimento da terceira escolleira construida no mesmo sitio en 20 anos.

Ourense-Santiago, 08-11-2016

Dende que se canalizou e rectificou o río Limia nos anos 70, veñen sucedéndose unha e outra vez actuacións "duras" de enxeñería fluvial: construción de motas, escolleiras e azudes, combinados con dragados reiterados para supostamente "limpar" o leito do río e evitar as enchentes na vila de Xinzo de Limia.

Como no resto do mundo, estas actuacións teñen fracasado unha e outra vez (máis...). No mundo civilizado, as autoridades responsables da xestión hidráulica xa aprenderon a lección e actúan en consecuencia, deixando máis espazo aos ríos para que se desenvolvan segundo unha dinámica máis natural.

Lamentablemente, a Confederación Hidrográfica do Miño-Sil, creada no século XXI pero con mentalidade do século XIX, semella non querer enterarse da realidade e, malia coñecela, quere apostar de novo polo dragado total do río Limia nun treito de 1,4 km: unha das piores alternativas analizadas dende os puntos de vista de durabilidade e ambiental. Por todo iso, SGHN ven de presentar as seguintes alegacións ao “Estudio de alternativas – Documento ambiental. Mejora de la capacidad de drenaje del rio Limia a su paso por Xinzo de Limia (Ourense)” (PDF):

  • Que se desboten totalmente as alternativas nº 1, 2 e 3 (eliminación de azudes e reforzo de noiros con muros krainer ou escolleira), a nº 5 (creación de "bypass", cunha nova canle de 30 m de ancho), a nº 7 seleccionada (dragado parcial) e a nº 8 (dragado total).
  • Que se consideren únicamente as alternativas nº 4 (ampliación da canle en 15 m) e nº 6 (recuperación da antiga canle do Faramontaos con ou sen traslado da subestación de Xinzo) por ser as únicas que de verdade poden resolver a inundabilidade na vila de Xinzo de Limia e son aceptables e beneficiosas desde un punto de vista ambiental.
  • Que se avalíe, ademais, a posibilidade de:
    • Reconectar coa canle actual a antiga canle meandriforme do río Limia augas abaixo de Xinzo de Limia para que actúe como "bypass" natural durante as crecidas, cos enormes beneficios cualitativos e cuantitativos que aportaría para o recurso auga na llanura da Limia.
    • Recuperar a pequena zona inundable outrora existente entre os ríos Limia e Nocedo augas abaixo da estrada OU-304 (hoxe en gran medida reenchida con escombros e residuos diversos) na liña das actuacións realizadas no humedal suburbano de Salburúa (Vitoria). Esta alternativa, ademais de aportar interesantes servizos recreativos á poboación axudaría a laminar as enchentes, a mellorar a calidade do auga e a conservar a flora e a fauna asociadas aos humedales.
    • Polas razóns indicadas no punto anterior, que se reconverta unha parte do actual parque de O Toural de Xinzo de Limia nun pequeno humedal urbano.

A alternativa seleccionada contempla a "retirada da totalidade das illas de area presentes no leito" polo que suporía a destrución total dos "traballos de bioenxeñería para a adecuación, protección e integración da illa formada augas abaixo do azude nº1" (imaxes arriba) realizados en 2014 con fondos da UE. SGHN advirte a todas as administracións españolas implicadas que de continuar coa tramitación do proxecto verase obrigada a poñelo en coñecemento da Comisión Europea e a Oficina de Loita contra a Fraude para que avalíen se se trata dun caso de utilización incorrecta de fondos europeos e, xa que logo, susceptible de que a Unión Europea reclame a súa devolución.

 

Para qué e para quen son as concentracións parcelarias?

Santiago, 02-11-2016

Ao finalizar o Consello da Xunta do pasado 21-10-2016 o Sr. Núñez Feijóo anunciou públicamente que a Xunta de Galicia adicou no presente ano 23,4 millóns de euros a procesos de concentración parcelaria e, de acordo coas novas de prensa, asegurou que unha das prioridades da vindeira lexislatura será o sector primario e agroalimentario, así como a concentración de terras, que se fará de forma, «moi pensada, moi selectiva, no entorno das explotacións agrogandeiras».

O Artigo 68 da Lei 12/2001 de modificación da Lei de concentración parcelaria de Galicia establece textualmente que “Transcorridos dous anos desde a autorización da acta de reorganización da propiedade -que supón a finalización do proceso concentrador de que se trate-, a consellería competente en materia agraria deberá realizar unha avaliación da zona de concentración para valora-lo grao de consecución dos obxectivos fixados, entre outros o cumprimento dos plans de aproveitamento de cultivos, a utilidade económica e social así como a fixación de poboación no medio rural. Transcorridos catro anos desde a autorización da acta a que se refire o parágrafo anterior, levarase a cabo unha nova avaliación dos resultados acadados”.

Co gaio do décimo aniversario da promulgación da Lei 12/2001 o 06-09-2011 SGHN solicitou ao Conselleiro de Medio Rural (PDF) que a informase sobre:

  • O número de concentracións parcelarias finalizadas dende a entrada en vigor da Lei 12/2001 e a superficie total afectada.
  • O número de concentracións parcelarias ás que se realizou a avaliación “transcorridos dous anos” establecida polo Artigo 68 da Lei 12/2001 e os resultados de ditas avaliacións.
  • O número de ditas concentracións parcelarias ás que se realizou a avaliación “transcorridos catro anos” establecida polo Artigo 68 daLei 12/2001 e os resultados de ditas avaliacións.

Ao non obter resposta á dita solicitude, SGHN reiterouna á Conselleira de Medio Rural e do Mar con data 21-03-2012 (PDF) obtendo de novo o silencio por resposta. Transcorridos xa 15 anos da promulgación da Lei 12/2001 de modificación da Lei de concentración parcelaria de Galicia, e máis de 5 anos dende a primeira petición de información presentada por SGHN, cabería pensar que ou ben ditas avaliación dos resultados das concentracións parcelarias (legalmente obrigatorias) nunca se fixeron ou que os resultados das mesmas son tan negativos que a Xunta non se atreve a facelos públicos.

En calquera caso, a lexislación europea (Directiva 2003/4/CE), española (Ley 38/1995 e Ley 27/2006) e galega (Ley 1/1995) garante o dereito de acceso á información ambiental no prazo dun mes e, xa que logo, SGHN ten legalmente dereito a unha resposta ás súas preguntas, polo cal ven de dirixirse ao Presidente da Xunta de Galicia (PDF) reiterándolle a petición de información e solicitando ademais coñecer cales serán os criterios para impulsar as novas concentracións parcelarias que anuncia se farán de forma «moi pensada, moi selectiva, no entorno das explotacións agrogandeiras».

As Maus (Vilar de Barrio, Ourense) antes (ano 2009) e despois (ano 2014) da concentración parcelaria. Imaxes descargadas do visor de Información Xeográfica de Galicia http://mapas.xunta.gal/visores/basico/

Ambiente e arteríoesclerosis no Val do Támega

Verín, 23-10-2016

No cadro das xornadas organizadas en Verín pola Asociación Cultural Monterrei, Cultura e Territorio, onte celebrouse a segunda xornada temática sobre Medio Ambiente que se centrou no ecosistema do río Támega, que contou coa participación do Presidente de SGHN.

Na súa intervención o Presidente de SGHN salientou os elevados valores ambientais do val do Támega e tamén a forte relación existente entre a degradación ambiental e a elevada incidencia da arteríoesclerosis no val, circunstancia que tamén se da noutros vales galegos.

A presentación pode descargarse premendo AQUÍ ou na imaxe da dereita.

III Concurso Escolar de Debuxo “Calendario da natureza”

Pontevedra, 18-10-2016

Co fin de promover o coñecemento da natureza galega entre os escolares, e baixo os principios fundadores da Sociedade Galega de Historia Natural: “Estudar, divulgar e defender o patrimonio natural galego” a delegación de Pontevedra da SGHN convoca o III Concurso Escolar de Debuxo “Calendario da natureza”.

Este concurso está destinado a todos os alumnos que cursen 5º ou 6º de Ensino Primario durante o curso 2016-2017 na provincia de Pontevedra e establécense catro primeiros premios correspondentes ás catro categorías de participación: Categoría “Primavera”, “Verán”, “Outono” e “Inverno”. As bases completas están dispoñibles no seguinte documento (PDF).

O alumnado gañador de cada categoría recibirá un diploma acreditativo e un lote de iniciación á observación de campo: mochila, gorra, caderno de campo, lupa e pin SGHN de solapa. A mestra ou mestre coordinador da actividade do alumnado premiado recibirá un pin de solapa da SGHN. Os centros escolares do alumnado premiado recibirán un lote de publicacións da SGHN para a biblioteca escolar e un diploma acreditativo.

 

Celebrando o Día das Aves
Humidal Antonio Villarino outro paso máis

Vilaseca (Trasmiras, Ourense), 10-10-2016

Un ano máis a Delegación de Ourense e a Sección Antela celebran o día das aves en A Limia dun xeito diferente: traballando polas aves e neste caso dando continuidade á labor iniciada en decembro pasado mellorando o humidal Antonio Villarino.

Tendo pasado tantos meses hai que lembrar que os traballos que se están a realizar na parcela están dirixidos a recrear o hábitat axeitado para contribuir á conservación da conícora ou choromica (Vanellus vanellus) aínda que tamén se verán favorecidas outras especies. Con este obxectivo, despois de desbrozar a superficie, creouse un cauce artificial, asolagable temporalmente, de escasa profundidade e con beiras de pendente lixeira. Como resultado da obra retirouse e acopiouse a terra vexetal coa idea de utilizala despois para mellorar a estrutura e textura do terreno nas marxes areosas do novo cauce e seguir con outros proxectos especialmente un que se desenvolverá sobre unha parcela alugada ao Bantegal na zona das areeiras. Nos novos cauces do Humidal Antonio Villarino a cobertura das beiras con terra vegetal é extraordinariamente importante porque grazas ao elevado contido en materia orgánica a terra vexetal mellora moito á retención de auga, subministra o substrato para a micro e mesofauna da que se alimentan moitas aves, facilita a rexeneración herbácea e proporciona terreo brando que facilitará a alimentación das aves, especialmente dos polos da conícora.

Máis...

Algúns dos entusiastas voluntarios traballando arreo con moita ilusión. O resultado paga a pena!! (imaxes abaixo).

Vista parcial do Humidal Antonio Villarino o 04-01-2016 (esquerda) e o 30-04-2016 (arriba).

 

Convenio "Coñece o Universo" SGHN-Concello de Ferrol

Ferrol, 10-10-2016

A Sección de Astronomía e Contaminación Lumínica de SGHN e o Concello de Ferrol veñen de renovar o convenio para desenvolver o programa "Coñece o Universo" que consiste en desprazar en bus aos chavales, a partir das 19.00 horas (nos meses nos que anoitece antes) ata a aula Reciclaterra. En caso de que o día estea bo, trabállase ao aire libre durante unha hora e media.

Primeiro se lles ensina a mirar o ceo, aprender as constelacións e a cor das estrelas e, logo, cun telescopio se lles amosan obxectos máis rechamantes, que permiten despertar o seu interese, por un lado, pero tamén que comproben a contaminación lumínica da cidade, de tal xeito que comecen a ter certa concienciación de que hai que protexer o medio natural. Se vai mal tempo, o traballo faise dentro da aula cun programa automático.

 

Restauración do meandro de Ponteliñares co proxecto "Life Regenera Limia"

Aproveitemos a oportunidade para facelo ben

Limia-Antela, 05-10-2016

Nunha recente xornada de traballo de campo, un equipo de SGHN comprobou pola cartelería e as obras en execución que a Confederación Hidrográfica do Miño-Sil (CHMS) e a Consellería de Medio Ambiente e Ordenación do Territorio están a desenvolver a "Acción B3" do proxecto "Life Regenera Limia" para reconectar coa canle actual (artificial) un antigo meandro do río Limia perto de Ponteliñares. SGHN puido así comprobar que dita "Acción B3" baséase nunha simplificación excesiva da realidade hidrolóxica do sistema fluvial Limia-Antela no seu treito final na chairá limiá antes do desecamento da Lagoa de Antela e a canalización dos principais cursos fluviais.

Lamentablemente, SGHN descoñecía os pormenores, condicións e criterios técnicos da restauración pois a súa petición (hai xa tres anos) dunha copia do Proxecto Life Regenera Limia (PDF) nunca tivo resposta da CHMS.

Coa vontade de contribuir a que a restauración permita achegar o meandro a unha situación o máis natural posible, a Sección Antela de SGHN decidiu adiantar cunha publicación parcial sobre o "meandro de Ponteliñares" (Braña 14:47-57) o traballo aínda en marcha de recompilación da evolución histórica do complexo húmido Limia-Antela que está a desenvolver.

Fronte á visión excesivamente simplificada do sistema fluvial Limia-Antela na zona do "meandro de Ponteliñares" contemplada na "Acción B3" do "Life Regenera Limia" (imaxe da dereita), unha interpretación máis coidadosa e detallada (imaxes de abaixo) revela como sería o trazado do leito ramificado do río Limia nesa zona antes da desecación.

Trazado simplificado do sistema fluvial Limia-Antela no "meandro de Ponte-liñares" contemplado na "Acción B3" do proxecto "Life Regenera Limia".

SGHN remitiu esta información ao Presidente da CHMS (PDF) e á Conselleira de Medio Ambiente, solicitándolles que se reconsidere o trazado e a sección que se lle está a dar ao novo cauce na zona do antigo meandro do río Limia a fin de facilitar a consecución dunha situación semellante á que tería o río antes do desaugamento:

  • Favorecendo o fluxo da auga cara ás zonas máis baixas da área de traballo, tal e como naturalmente sucedería antes do desaugamento, e a conexión lateral dos cauces entre si e có bordo da chaira de asolagamento.
  • Ampliando a largura da canle principal en varios puntos do percorrido, como mínimo tal e como se recolle no mapa parcelario e catastrado.
  • Restaurando ao seu estado primixenio as pozas naturais que o río modelou dentro da área de traballo, para que recuperen a súa función e faciliten o fluxo da auga. Igualmente debería restaurarse o antigo meandro existente a carón do tendido eléctrico que atravesa a zona.
  • Manexando a vexetación actual coa retirada dos restos vexetais dispersos e a eliminación parcial do arborado e arbustos que impidan o normal fluxo da auga, incluíndo o das pozas naturais.
  • Eliminando no ámbito desta actuación (uns 570 m) a pista sen uso nen utilidade agrícola que discorre paralela e adxacente ao canal do río Limia para ampliar a chaira de asolagamento do río Limia e mellorar a capacidade de retención e asimilación de nutrientes.
  • Desviando o tendido eléctrico que actualmente atravesa a zona do meandro e que, de conservarse, hipotecaría os valores ambientais da zona, nomeadamente os paisaxísticos e os ornitolóxicos.

Trazado do sistema fluvial Limia-Antela con caudal intermedio (cor cián, máis intenso canto máis profundas as augas) sobre as fotos aéreas de 1956 (esquerda) e 2010 (dereita). Máis imaxes en Braña 14:47-57. En cor violácea a canle rectilínea aberta a mediados do século XIX.

 

Alegacións de SGHN ao borrador do novo Plan Forestal de Galicia

Santiago, 29-09-2016

Ao abeiro do Trámite de consultas no procedemento de avaliación ambiental estratéxica ordinaria da “1ª Revisión do Plan Forestal de Galicia” (en adiante PFG-2016) promovida pola Dirección Xeral de Ordenación e Produción Forestal, SGHN ven de presentar os seguintes comentarios, suxerencias e alegacións (PDF):

  • Ao longo de todo o texto repítese o erro de considerar “bosque” a toda superficie cuberta de árbores, sendo imprescindible distinguir entre “bosques” e “plantacións de árbores”, sobre todo de especies alóctonas.
  • A reiterada subdivisión dos bosques entre frondosas e coníferas carece de sentido na actual realidade forestal galega, sendo moi preferible unha división entre coníferas autóctonas, coníferas alóctonas, frondosas autóctonas e frondosas alóctonas.

A redacción triunfalista respecto ao avance do “bosque” en Galicia debera corrixirse tendo en conta que:

  • A metade das árbores de Galicia teñen menos de 10 cm de diámetro e tres de cada catro teñen menos de 15 cm.
  • Os eucaliptos (287.984 ha en masas monoespecíficas e máis de 500.000 ha en total), “xa son os principais protagonistas da paisaxe forestal galega” que cada vez se asemella máis a de un anaco de Australia.

No mesmo senso considerar que “a maior parte do territorio galego non presenta serios problemas erosivos pois pouco mais da quinta parte (21%) sofre problemas erosivos graves ou moi graves“ é unha afirmación moi irresponsable pois ises problemas de erosión implican que nunha quinta parte do territorio galego a vida útil do solo (recurso non renovable á escala temporal humana) é inferior a 25 anos. Afirmar que “En xeral ... o estado de saude das masas forestais de Galicia e satisfactorio”, que son leves as afeccións de Altica quercetorum sobre os bosques de carballos e pasar case por alto o gravísimo impacto actual de Phytophthora alni sobre os bosques riparios de Alnus glutinosa son asimesmo unha irresponsabilidade.

Ao longo do PFG-2016 repítese que “As perspectivas de futuro da superficie forestal galega deben garantir o mantemento da súa extensión e uso actual” pero “Podese incrementar a produción ampliando a superficie forestal arborada un 15% con especies forestais produtivas e frondosas autóctonas”. Dependendo do apartado, esas 250.000 ha adicionais para o crecemento do “bosque” asígnanse íntegramente a frondosas autóctonas ou a partes iguais con piñeiros. Posto que tamén se pretende “Poñer en valor a superficie non arborada incrementando a produción de pastos e forraxes en monte” en ata 225.000 ha, a posta en práctica do PFG-2016 suporía reducir de 600.000 a 125.000 ha o monte “non arborado e non adicado a pastos e forraxes”, sen que aparente haberse tido en conta:

  • Que a superficie de hábitats de dunas, queirogais, pseudoestepas, turbeiras, encostas rochosas e rochedos en Galicia considerados de interese ou de conservación prioritaria pola Unión Europea é de máis de 160.000 ha.
  • Que moitas matogueiras e outras zonas de monte non arborado son de importancia crítica para a conservación de moitas especies de flora e fauna gravemente ameazadas, incluida a águia real, da que o PFG-2016 só se lembrou para adornar cunha foto a súa portada. É absolutamente imprescindible que na revisión do PFG-2016 se teñan en conta todas as conclusións e recomendacións dos plans de conservación de especies ameazadas de Galicia xa aprobados e dos que están en realización.
  • As posibles limitacións topográficas (pendentes), edafolóxicas (profundidade e fertilidade do solo) e climatolóxicas.
  • Semella un despropósito que nas “Directrices para revisión do Plan Forestal de Galicia” se contemple “Fomentar a xestión activa dos bosques de ribeira... simplificando os trámites ligados á xestión e aproveitamento destas masas” que se atopan case na súa totalidade no dominio público hidráulico e en moitos casos están conformadas polo hábitat de conservación prioritaria na Unión Europea 91E0* Bosques aluviais con Alnus glutinosa, especie que, ademais, está a sofrir unha preocupante regresión pola Phytophthora alni.
  • Considérase moi acertada a preocupación pola “presenza de especies foráneas ou exóticas invasoras nos bosques galegos, pois poden supor unha seria ameaza para a naturalidade e biodiversidade da flora nativa”, así como a directriz de realizar “Actuacións de control e estabilización de Acacia spp. nos distritos con maior presenza e erradicación nos de presenza reducida”, pero bótase en falla as mesmas actuacións para outras especies arbóreas moi invasivas como por exemplo Ailanthus altissima e Robinia pseudoacacia.
  • Considérase moi acertada a afirmación de que “Debe aumentarse a superficie arbórea ocupada por coníferas e bosques de frondosas autóctonas en detrimento dos eucaliptais” que xa sobrepasaron moi amplamente a superficie prevista no PFG-1992. A tal efecto urxe:
    • Deseñar e implementar un plan para a eliminación progresiva, pero rápida, de Eucalyptus spp. en todos os terreos de titularidade pública.
    • Promover a eliminación progresiva de Eucalyptus spp. en toda a rede de espazos naturais protexidos de Galicia, con incentivos económicamente atractivos aos propietarios para a súa substitución por frondosas autóctonas.
    • Esixir sen dilacións a eliminación de todas as plantacións de Eucalyptus que se teñan feito sen os preceptivos permisos, como por exemplo as realizadas sobre hábitats de conservación prioritaria na Unión Europea (turbeiras, queirogais de Erica tetralix ou de Erica vagans, etc.).
    • Reducir a superficie ocupada por Eucalyptus spp. en Galicia: unhas especies das antípodas nunca deberan ter chegado a dominar a paisaxe forestal galega.
    • Tomar en consideración todas as recomendacións feitas en 2011 polo movemento ecoloxista ibérico no documento “Unha visión común sobre o problema das plantacións de eucalipto” para solucionar a conflitividade social e ambiental das plantacións de eucalipto.
  • Considéranse moi acertadas as directrices que propoñen:
    • O “aumento da superficie de monte público sobre todo en espazos naturais protexidos, montes protectores e parcelas colindantes.”
    • Aumentar decididamente a superficie de frondosas autóctonas e os bosques mixtos.
  • No Eixo II sobre os “Servizos ambientais e sociais dos montes galegos” contémplanse acertadamente “Medidas de fomento para a expansión, conservación e xestión activa de bosques de frondosas autóctonas” pero esquécense lamentablemente os hábitats non arborados de conservación prioritaria na Unión Europea e as súas especies de flora e fauna asociada, moitas delas incluidas nos catálogos galego e español de especies ameazadas.

Con respecto ao aproveitamente enerxético da biomasa, SGHN considera preciso reiterar o sinalado nas súas alegacións "Orde pola que se regulan os cultivos enerxéticos forestais na Comunidade Aautónoma de Galicia e se crea o rexistro de cultivos enerxéticos forestais":

  • A utilización de biomasa para usos térmicos industriais só despois dunha auditoria enerxética e de gases de efecto invernadeiro (GEIs) que certifique un balance favorable no consumo de combustibles fósiles e emisións de GEIs considerando globalmente a recollida, transporte, preparación e combustión da biomasa.
  • Calquera proxecto para o aproveitamento de fontes enerxéticas renovables, máxime se está financiada directa ou indirectamente con fondos públicos, debera demostrar obligatoriamente uns efectos neutros ou positivos sobre a biodiversidade, os espacios naturais, e os aspectos socioeconómicos.
  • Débense ter en conta as consideracións do Comité Científico da Axencia Europea de Medio Ambiente (AEMA) feita pública o 15 de setembro de 2011 (http://www.eea.europa.eu/about-us/governance/ scientific-committee/sc-opinions opinions-on-scientific-issues/sc-opinion-on-greenhouse-gas).

 

SGHN solicita a erradicación inmediata de Ludwigia grandiflora no río Barbaña (Ourense)

Ourense, 27-09-2016

Alertados por un socio da presencia da planta acuática invasora Ludwigia grandiflora no río Barbaña ao seu paso pola cidade de Ourense, un equipo de SGHN ven de percorrer o treito urbán de dito río e de confirmar a existencia de múltiples matas de dita especie ao longo do río Barbaña entre a confluencia do seu afluente Barbañica e case a súa desembocadura no río Miño.

As circunstancias actuais son moi favorables para a erradicación da especie, pois non forma masas continuas, o nivel de auga é moi baixo e o acceso é moi doado, facilitando o traballo de retirada da canle e de transporte da biomasa de Ludwigia para unha xestión segura da mesma.

Diante do risco de que a especie aumente a súa cobertura no río Barbaña e de que chegue ao río Miño, o cal faría moi difícil e custosa (senón imposible) a súa erradicación, SGHN ven de solicitarlles á Dirección Xeral de Conservación da Natureza (PDF) e á Confederación Hidrográfica do Miño Sil (PDF) que organicen e leven a cabo coa máxima urxencia (días ou, como moito, semanas) unha campaña para a erradicación de dita especie.

Boas novas sobre este tema: a Confederación Hidrográfica del Miño-Sil (CHMS), a Xunta de Galicia (ver resposta) e o Concello de Ourense comezan as labores de erradicación da Ludwigia grandiflora no río Barbaña: Faro de Vigo, La Voz de Galicia, La Región.


 

 

Arquivo Xavier Soñora

Fitos 40 anos Hitos 40 años

Hoxe, como hai 40 anos, a túa axuda é imprescindible
para defender a nosa natureza

Faite da 'Sociedade'

 

 

 

OUTRAS NOVIDADES

RD 389/2016, Plan Director Red de Parques Nacionales

Decreto 119/2016 Catálogo das paisaxes de Galicia

Especies invasoras preocupantes na UE

Exclusión de REGANOSA do trámite de AIA

Plan de Acción Reserva da Biosfera transfronteiriza do Xurés

Sentencia Tribunal Supremo sobre especies invasoras

Lei 2/2016 do Solo de Galicia

RD 1/2016 Aprobación Plan Hidrolóxico Miño-Sil

Ley 33/2015, modifica Ley 42/2007 Patrimonio Natural y Biodiversidad

Fractura hidráulica ("fracking")