logo

Dende 1973 estudiando, divulgando e defendendo o patrimonio natural galego

sghn@sghn.org

Buscador en www.sghn.org
SGHN Xeral As Mariñas Ferrol Ourense Pontevedra Museo Astronomía
En www.sghn.org
 
line decor
  INICIO
line decor

 

 

 

 

 



 
 

 

 

O resultado obtido sorprenderá a máis de un

Hoxe fai 20 anos que SGHN comezou a campaña a prol do P.N do Courel e Enciña da Lastra

Santiago, 26-05-2017

Despois de varios meses de traballos preparatorios e xestións diversas, o 26-05-1997 a Sociedade Galega de Historia Natural solicitou ás administracións competentes na materia (Ministerio de Medio Ambiente, Junta de Comunidades de Castilla y León, Xunta de Galicia) a elaboración dun Plan de Ordenación dos Recursos Naturais das Serras do Courel e Enciña da Lastra para a súa posterior declaración como Parque Natural. SGHN remitíu, asimesmo, unha copia desta solicitude, xunto cunha carta explicativa, ós alcaldes dos dezaseis concellos das provincias de León, Lugo e Ourense que se beneficiarían pola declaración deste Parque Natural.

Tanto pola sua extensión (87.400 ha; 65.345 ha en Galicia) como polo indubidable interese natural, éste sería o espacio protexido máis sobranceiro de Galicia e tería entidade propia na rede de espacios naturais do noroeste ibérico. O Parque Natural proposto abrangue as Serras do Courel, de Oribio e do Rañadoiro, as serras do Bierzo leonés limítrofes con Lugo ó sur da N-VI, e as Serras de Cereixidos, dos Cabalos, de Enciña da Lastra e os Montes de Oulego.

A iniciativa da SGHN de promover a declaración do PN das Serras do Courel e Enciña da Lastra motivouna a preocupación polo desenvolvemento sostible, económico e ecolóxico, deste espacio natural, no convencemento de que a conservación do Medio Ambiente en xeral, e destas serras en particular, non poderá acadarse sen unha mellora da calidade de vida dos seus habitantes.

Mapa (pincha na imaxe para ampliar) e superficies do Parque Natural das Serras do Courel e Enciña da Lastra proposto por SGHN en 1997.

As razóns ambientais para declarar que as Serras do Courel e Enciña da Lastra, que constitúen unha unidade bioxeográfica natural, fosen declaradas Parque Natural son simplemente abrumadoras pois estas serras:

  • Destacan dende o punto de vista xeomorfolóxico e xeolóxico:
    • A riqueza de formacións glaciares e periglaciares de baixa altitude, destacando os vales da Seara, Visuña e Romeor, nos que se encontran depósitos e formas de orixe glaciar; sobresae tamén a Lagoa Lucenza na cabeceira do primeiro destes vales.
    • As formacións cársticas, que se manifestan en fermosos exemplos de paleocarst, covas, sumideiros e surxencias.
    • Os escarpes calcáreos de grande beleza paisaxística (Pena Falcoeira na imaxe da esquerda).
    • A orixinalidade do modelado fluvial, moi pouco modificado pola acción antrópica.

Posúen un excepcional valor botánico en relación coa Península Ibérica por:

  • A súa elevada riqueza florística: máis de 1000 especies vasculares. A título ilustrativo cabe sinalar que esta cifra representa arredor da metade da flora total de Galicia en tan só un 2% da súa superficie.
  • A presencia de 2 endemismos exclusivos (Petrocoptis grandiflora e Rhamnus legionensis), especies únicas a nivel mundial, e 9 endemismos de área restrinxida (Armeria rothmaleri, Campanula adsurgens e Leontodon farinosum, entre outros).
  • A existencia nelas dunha cuarta parte das comunidades vexetais recollidas pola Directiva Hábitat para Galicia (8 delas de conservación prioritaria) e que constitúen o criteiro base para a inclusión dun territorio na Rede Natura 2000 da Unión Europea.

Rhamnus legionensis (arriba) e Petrocoptis grandiflora (dereita), dúas xoias botánicas do Parque Natural de Enciña da Lastra

  • Posúen un sobresaínte valor faunístico por:
    • A existencia de máis de 190 especies de vertebrados, que constituen a práctica totalidade da fauna terrestre de vertebrados no Noroeste da Península Ibérica.
    • Formar parde dunha IBA (Important Bird Area = área importante para as aves) polo que, de acordo coa Directiva Aves, a súa conservación é considerada de interese comunitario pola Unión Europea.
    • A presencia de polo menos 8 especies (voitre branco, aguia albela, rapina cinsenta, águia real, águia perdiceira, falcón peregrino, lobo e londra) das 18 de vertebrados máis útiles para o sistema de indicadores faunísticos aplicable á planificación e xestión do medio natural na Península Ibérica.
    • A existencia de importantes poboacións de quirópteros, incluíndo a principal colonia de Miniopterus schreibersi de Castela-León e Galicia, que é, ademáis, unha das cinco maiores da Península Ibérica.
    • Albergar o gradiente de comunidades faunísticas máis rico de Galicia e un dos máis ricos de Castela-León, con biocenoses características das rexións mediterránea e eurosiberiana.
    • A importante riqueza das súas comunidades de mamíferos carnívoros (lobo, raposo, armiño, donicela, tourón, martaraña, garduña, teixugo, londra, algalia e gato bravo).
    • A existencia de comunidades animais, moi singulares, en medios antropizados, o que constitúe un dos últimos exemplos en Europa occidental da integración da fauna en medios humanos tradicionais que presentan, asimesmo, importantes valores etnográficos.
  • Posúen sobranceiros valores paisaxísticos, pola singularidade da utilización dos sistemas agrosilvopastorais adaptada as diferentes condicións do medio de montaña.
  • Albergan destacables valores culturales tanto prehistóricos (castros, indicios de ocupación paleolítica), como históricos (sinais do proceso de romanización, a entrada en Galicia do camiño de Santiago).
  • Poden aínda alcanzar un desenvolvemento económico sostible se se aplica a Estratexia Mundial para a Consevación elaborada polo Programa das Nacións Unidas para o Medio Ambiente (PNUMA), o Fondo Mundial para a Vida Silvestre (WWF) e a Unión Internacional para a Conservación da Natureza (IUCN), estratexia que incorpora os principios de:
    • Sostenemento ecolóxico para que o desenvolvemento sexa compatible con mante-los procesos ecolóxicos, a biodiversidade e os recursos biolóxicos.
    • Sostenemento económico para que o desenvolvemento sexa economicamente eficente e equitativo entre as xeneracións e dentro destas.
    • Sostenemento social para que o desenvolvemento aumente o control das persoas sobre a súas propias vidas e manteñan e fortalezan a identidade da comunidade.
    • Sostenemento cultural para que o desenvolvemento sexa compatible coa cultura e cos valores das persoas afectadas por él.
  • Son merecedoras de medidas legais de protección de acordo co espíritu e a letra da Ley 4/89, da Conservación dos espazos naturais e da flora e fauna silvestres, hoxe sustituida pola Ley 42/2007 do Patrimonio Natural e a Biodiversidade.

Todos istes argumentos científicos e ambientais deberan abondar para que as distintas administracións houberan tomado a iniciativa de declarar o PN das Serras do Courel e Enciña da Lastra. Non foi así, pero a proposta de SGHN recibiu o apoio dun total de 50 investigadores da Universidade de León (Departamentos de Bioloxía Vexetal e Bioloxía Animal), a Universidade do País Vasco (Departamento de Bioloxía Vexetal e Ecoloxía), a Universidade de Santiago de Compostela (Departamentos de Bioloxía Vexetal, Ecoloxía e Xeografía), a Universidade de Vigo (Facultad de Ciencias) e o Consello Superior de Investigacións Científicas (Estación Biolóxica de Doñana, Real Jardín Botánico de Madrid, Instituto de Investigacións Agrobiolóxicas de Galicia).

A campaña de SGHN e os valiosísimos apoios que recibíu conseguiron unha victoria parcial pero moi importante: mediante o Decreto 157/2002, do 04-04-2002 a Consellería de Medio Ambiente declarou o Parque Natural da Serra de Enciña da Lastra cunha superficie de 3.151 ha, unha vez que o Decreto 77/2002, do 28-02-2002, aprobase o seu Plan de Ordenación dos Recursos Naturais. A nova foi, sen dúbida, moi boa en canto supuxo a protección da Serra de Enciña da Lastra, unha das xoias máis valiosas e ameazadas do patrimonio natural galego (máis...).

O PN da Serra de Enciña da Lastra foi ambientalmente moi beneficioso, pero... e para a xente?

Segundo os datos oficiais obtidos da páxina web do Instituto Nacional de Estatística, o declive demográfico entre 2002 (ano da declaración do PN da Serra de Enciña da Lastra) e 2016 (últimos datos dispoñibles) é dun -23,8% no conxunto dos 16 concellos que se terían visto favorecidos pola declaración do PN das Serras do Courel e Enciña da Lastra proposto por SGHN. O único concello con tendencia positiva é O Barco de Valdeorras (+3,5%), sen dúbida favorecido porque ao ser cabeceira de comarca está a absorber parte da poboación dos concellos limítrofes. Descartando pois o caso excepcional de O Barco, o declive demográfico nos 15 concellos restantes é dun -25,6%.

E qué pasa con Rubiá, único concello favorecido pola declaración como Parque Natural da parte ourensá da Serra de Enciña da Lastra? Pois que é un dos tres concellos da zona que menos poboación perderon nos últimos 15 anos. A súa tendencia demográfica é 5,7 puntos porcentuais mellor que a do conxunto dos concellos (7,5 puntos mellor excluindo O Barco). Quizais aínda máis significativo é que a evolución demográfica de Rubiá (-18,1%) é 11,2 puntos porcentuais mellor que a do concello de Sobrado (-29,3%) no que se sitúa a parte leonesa da Serra de Enciña da Lastra, non declarada Parque Natural. Lonxe de perxudicar aos habitantes do espazo protexido semella claro que a declaración do Parque Natural contribuiu de xeito notable a paliar o abandono do rural e o despoboamento do concello de Rubiá.

En 2002 SGHN felicitou á Consellería de Medio Ambiente pola declaración do P.N. da Serra de Encińa da Lastra. Cando poderá felicitala pola ampliación ás Serras do Courel, de Cereixido e dos Cabalos, e os Montes de Oulego? Cando poderá felicitar á Junta de Comunidades de Castilla y León por protexer a vertente leonesa desas serras?


 

Axotamento de porcos bravos no "Canaval do Ulla"

Atentado en época de cría contra a escribenta das canaveiras, ave en perigo de extinción

Santiago, 23-05-2017

De acordo coa información recibida por SGHN, o pasado domingo día 21 de maio tivo lugar un axotamento de porco bravo (Sus scrofa) no “Canaval do Ulla”, dentro da “ZEC ES1140001 Sistema fluvial Ulla-Deza” no que participaron deceas de cazadores con cans, nunha “actividade autorizada” segundo informou verbalmente o axente forestal de zona, polo que SGHN ven de dirixirse á Conselleira de Medio Ambiente (PDF) expoñendo:

  • Que a subespecie lusitánica da escribenta das canaveiras (Emberiza schoeniclus L.subsp. lusitanica Steinbacher) está incluida coa categoría de “En perigo de extinción” nos catálogos galego (Decreto 88/2007) e español (Real Decreto 139/2011) de especies ameazadas.
  • Que, segundo o Decreto 75/2013 polo que se aproba o "Plan de recuperación da subespecie lusitánica da escribenta das canaveiras (Emberiza schoeniclus L.subsp. lusitanica Steinbacher) en Galicia", o “Canaval do Ulla” está catalogado como “Área prioritaria de conservación” e, polo tanto, está considerado oficialmente como unha das “zonas vitais para a supervivencia e recuperación da subespecie, xa que os utiliza para a reprodución e alimentación”.
  • Que o axotamento de porco bravo no “Canaval do Ulla” se realizou en plena tempada de reprodución e crianza tanto da escibenta das canaveiras como de multitude de especies de fauna con diversas categorías de proteción a nivel autonómico, estatal e europeo.
  • Que a Lei estatal 42/2007 establece que:
    • Queda prohibido dar muerte dañar, molestar o inquietar intencionadamente a los animales silvestres, sea cual fuere el método empleado o la fase de su ciclo biológico. Esta prohibición incluye su retención y captura en vivo, la destrucción, daño, recolección y retención de sus nidos, de sus crías o de sus huevos, estos últimos aun estando vacíos, así como la posesión, transporte, tráfico y comercio de ejemplares vivos o muertos o de sus restos, incluyendo el comercio exterior” (Artigo 52.3 ).
    • (Queda prohibido) “Tratándose de animales, incluidas sus larvas, crías, o huevos, la de cualquier actuación hecha con el propósito de darles muerte, capturarlos, perseguirlos o molestarlos, así como la destrucción o deterioro de sus nidos, vivares y áreas de reproducción, invernada o reposo” (Artigo 54.1.b).
  • Que segundo o dicionario da Real Academia Galega axotar é “asustar con voces e acenos [un animal] para que se vaia do lugar onde está”, sendo imposible axotar con persoas e cans aos porcos bravos sen ao mesmo tempo axotar ao resto da fauna vertebrada presente na zona, nomeadamente (pero non exclusivamente) a subespecie lusitánica da escribenta das canaveiras (Emberiza schoeniclus L.subsp. lusitanica Steinbacher).

Tendo en conta o devandito, SGHN solicitou á Conselleira de Medio Ambiente e Ordenación do Territorio (PDF) que:

  • Proporcione á SGHN toda a información relativa a dito axotamento de porco bravo que obre no seu poder, xunto cos criterios e condicionado de aprobación, así como o(s) nome(s) e cargo(s) da(s) persoa(s) que o aprobaron.
  • Proceda á apertura inmediata dun expediente informativo para depurar as posibles responsabilidades administrativas e penais dos responsables de autorizar dita actuación claramente contraria ao espírito e a letra da lexislación estatal (Lei 42/2007, Real Decreto 139/2011) e autonómica (Decreto 88/2007, Decreto 75/2013).

 

"Con herbicidas e ao tolo": novas "proxecións" na estrada N-655

Ferrol, 19-05-2017

Xan R. Silvar envíanos imaxes dun novo caso de fumigación abusiva con herbicidas nas cunetas dunha estrada, xusto por onde flúe cara aos regatos e ríos toda a auga que escorre do pavimento e, moitas veces, dos noiros da propia infraestrutura.

Aves da Limia: I. Non paseriformes. II. Paseriformes
Xa dispoñible!!!

Unha obra monumental que recolle nun total de 674 páxinas, con 250 mapas de distribución, 110 mapas de nomes vernáculos e 270 fotografías, o exhaustivo traballo de investigación sobre a avifauna de A Limia realizado entre 1975 e 2017 por tres membros históricos de SGHN: Antonio Villarino, Serafín González e Felipe Bárcena.

Para as 264 especies de aves rexistradas, preséntase a súa distribución (estival, invernal e nos pasos migratorios) nas 416 cuadrículas UTM de 1x1 km estudadas, baseándose para iso nos case 23.000 rexistros non repetitivos de presencia de especies por cuadrícula.

Ademais, preséntanse tamén a distribución dos nomes vernáculos das especies de aves, a partires dos resultados das enquisas feitas a un total de 180 persoas dos 78 núcleos de poboación da zona de estudo.

Herdeira do espírito solidario de "Antela, a memoria asolagada", que contribuiu á edición desta nova publicación, os beneficios derivados da venda de "Aves da Limia" adicaranse íntegramente á conservación e recuperación de ecosistemas acuáticos e forestais na Limia que está a desenvolver SGHN-Sección Antela, na Veiga de Vilaseca, na Veiga de Gomareite e os que se poñan en marcha no futuro.

CÓMO MERCAR "AVES DA LIMIA I E II" E RECIBILO NA CASA

Datos para a transferencia:

  • TITULAR DA CONTA BANCARIA: Centro de Estudios da Limia
  • IBAN: ES40 2080 0450 8130 4004 2995
  • IMPORTE: 63 euros (libros, 60 euros; gastos de envío, 3 euros)
  • CONCEPTO: O teu nome seguido de "Aves da Limia"

Envía un correo electrónico a avesdalimia@antela.org cos seguintes datos:

  • Nome, apelidos e DNI:
  • Enderezo postal:
  • Correo electrónico:
  • Teléfono:
  • Xustificante da transferencia bancaria.

GRAZAS POR COLABORAR COA SGHN-SECCIÓN ANTELA NA RECUPERACIÓN AMBIENTAL DE LIMIA-ANTELA!!!

 

Atlas SGHN de Flora Exótica Invasora
Ficha de identificación de Spartina patens (Ait.) Muhl.

Pontevedra, 12-05-2017

Trátase dunha gramínea con talos de ata 2 m que debe levar bastante tempo estendéndose por Galiza, mais a habitual ausencia de flores e a dificultade da determinación (aseméllase a un Brachypodium) fixo que non fose detectada ata 1999 polo botánico D. Sanleón. Aparece por gran parte da beiramar, especialmente polo sur de Galiza, onde se propaga vexetativamente de xeito moi rápido. Coloniza a parte superior das marismas formando poboacións monoespecíficas que desplazan á comunidade de Juncus maritimus. Ainda que foi considerada en Europa nativa do Mediterráneo co nome de Spartina versicolor Fabre, é orixinaria de norteamérica, admitíndose hoxe a sinonimia de ambos nomes.

Premendo na imaxe da dereite pódese descargar a ficha de identificación en PDF.
Colabora no Atlas escribindo a botanica@sghn.org
http://www.sghn.org/Seccion_Botanica/Seccion_Botanica.html

 

Roteiro xeolóxico polo val do río Louro

Pontevedra, 05-05-2017

A Asociación Trezecatorze, Olho de Sapo e SGHN organizan un roteiro xeolóxico interpretativo. A actividade consiste nunha saída guiada adicada ó coñecemento de algúns aspectos do funcionamento da Terra sobre a que vivimos e dos recursos naturais dos que dependemos totalmente. Esta actividade pretende crear conciencia sobre a importancia dos valores naturais e a necesidade de protexer o noso patrimonio xeológico.

Entre os valores naturais que alberga o val do Louro están as serras do Galiñeiro, Galleiro e o Faro Budiño, e a Zona de Especial Conservación Rede Natura2000 “ZEC Gándaras de Budiño”.

O obxetivo desta actividade é a divulgación dos valores naturais e etnográficos e aportar datos para o coñecemento da biodiversidade e o estado ambiental.

Prazas limitadas. Inscrición gratuíta obrigatoria no correo electrónico: gandaras@sghn.org


*Trátase dunha actividade gratuíta e aberta a tódalas persoas interesadas. Cada participante é responsable único das súas accións e accidentes que puideran producirse. Os convocantes da actividade non se responsabilizan a nivel persoal nin colectivo dos accidentes que podan ocorrer.

 

Espazo profundo: Gran Nube de Magallanes

Efemérides astronómicas de maio

Ferrol, 04-05-2017

A Gran Nube de Magallanes é unha galaxia satélite da Vía Láctea e que vemos no Hemisferio Sur, entre as constelacións de Dourado e Mensa e que percibimos como unha débil mancha leitosa. É citada por primeira vez polo astrónomo persa Abd Al-Rahman Al Sufi no seu libro sobre as Estrelas Fixas no ano 964. Pero o seu nome recíbeo de Fernando de Magallanes, que na súa viaxe de circunnavegación as cita para o coñecemento xeral. Atópase a 163.000 anos luz e ten uns 30.000 millóns de estrelas, o seu diámetro é de 14.000 anos luz. A súa abreviatura LMC ven do seu nome en inglés “Large Magellanic Cloud”.

Considerábamola como unha galaxia irregular, pero ten unha barra central prominente. É posible que fose unha galaxia espiral como a Vía Láctea, pero un paso próximo coa nosa galaxia distorsionou a súa forma borrando a formación espiral. Hoxe adóitamos denominala como do tipo espiral barrada interrompida. Durante moitos anos os astrónomos pensaron que as Nubes de Magallanes orbitaban a Vía Láctea, pero medicións recentes mediante o telescopio espacial Hubble poden demostrar que podería estar movéndose demasiado rápido para iso.

A Gran Nube de Magallanes ten grandes bolsas de gas e pó que está dando orixe a unha formación estelar permanente. De feito, algunhas das rexións de formación de estrelas máis grandes e activas xamais observadas atópanse aquí, na zona comprendida entre a nebulosa da Tarántula, o viveiro estelar máis brillante do noso vecindario cósmico, ata LHA 120-N 11, con gran cantidade de estrelas xigantes e superxigantes.

En 1987, unha supernova (SN 1987 A) detonou na Nebulosa da Tarántula. Foi a supernova máis brillante vista nos últimos 300 anos. Durante un breve período de tempo, a supernova foi visible a calquera que mirase para LMC. O remanente da supernova séguese estudando a medida que continúa evolucionando e expandíndose.

A Gran Nube de Magallanes é visible a primeira ollada, non é necesario un telescopio. Vémola como unha débil nube no ceo nocturno, cun bo par de prismáticos pódese ver moito mellor, e é aínda máis grande e brillante nun pequeno telescopio. Esta sorte téñena os habitantes do Hemisferio Sur, ou calquera de nós que se desprace a esa zona, como fixo un compañeiro da SGHN e de Fotografía Ferrolterra, que nos permite gozar desta magnífica imaxe.

Ver ampliación.

  • Día 3: Ás 02:48 ha Lúa en Cuarto Crecente.
  • Día 6: Choiva de estrelas Eta-Acuáridas, actividade desde o 19 de abril ao 28 de maio, cun máximo de 50 por hora. Radiante en Acuario, trátase de meteoros cunha gran velocidade, producindo bólidos moi luminosos e de longas traxectorias. Producidas polo cometa 1P/Halley.
  • Día 7: Xúpiter e a Lúa moi próximos, na constelación de Virgo.
  • Día 10: Ás 21:44 h Lúa Chea.
  • Día 11: Aniversario da publicación da Teoria Xeral da Relatividade de Albert Einstein (1916). A Lúa e Marte moi próximos.
  • Día 13: Choiva de estrelas Alpha Escórpidas, actividade desde o 20 de abril ao 19 de maio, cun máximo de 5 por hora o día 13. Radiante en Escorpio. Saturno e a Lúa moi próximos na constelación de Saxitario.
  • Día 15: En 1618 o astrónomo Johannes Kepler formula a terceira e última Lei que leva o seu nome, referida ao movemento dos planetas.
  • Día 16: Aniversario do impacto da sonda Venera en Venus (1969).
  • ía 19: Ás 00:34 h a Lúa en Cuarto Minguante.
  • Día 22: Venus e a Lúa moi próximos na constelación de Piscis.
  • Día 25: Ás 19:46 h Lúa nova.
  • Día 29: En 1919 durante unha eclipse total de Sol, Sir Arthur Eddington confirma a curvatura da luz prevista na Teoría Xeral da Relatividade.

Planetas

  • Mercurio na constelación de Piscis cunha magnitude de -0,19, non visible pola súa proximidade ao Sol.
  • Venus na constelación de Piscis, cunha magnitude de -3,4, poderase observar media hora antes de amencer.
  • Marte na constelación de Tauro cunha magnitude de 1,8, visible unha hora despois do solpor.
  • Xúpiter na constelación de Virgo cunha magnitude de -1,9, visible toda a noite. 
  • Saturno na constelación de Saxitario cunha magnitude de 0,3, visible despois de media noite.
  • Urano na costelación de Piscis cunha magnitude de 6,2, non visible pola súa proximidade ao Sol.

Cometas

  • 41P/Tuttle-Giacobini-Kresak (2017)con magnitude 6 entre as constelacións de Hercules, Lira, Vulpecula, Saxita e Aguia. C/2015 V2 (Johnson) con magnitude 6 en Bootes. Poden ser vistos cun telescopio pequeno, os demais pola súa magnitude son dificilmente localizables.

Ver ampliación.

 

Reseña en Escapalandia sobre o Museo de Historia Natural

Ferrol, 29-04-2017

O Museo da Sociedade Galega de Historia Natural vai recibindo en Ferrol un número crecente de visitantes, que aprecian os seus contidos e a súa ubicación na cidade coma un atractivo máis para visitar a cidade. Ademáis das testemuñas que deixan as visitas nos cuestionarios de enquisas, tanto de grupos organizados -maioritariamente de centros escolares doe toda Galicia- coma dos visitantes independentes que aproveitan o amplo período de apertura das instalacións, destacan nos últimos meses as recomendacións de expertos en turismo e actividades especializadas. O ano 2016 foron as visitas de blogueiros especializados en turismo os que reflictiron as súas positivias impresións, tras dunha visita guiados polo Administrador do Museo, e corrodinación coa xerencia da  Sociedade de Turismo ferrolá; agora achegamos unha entrada dunha web especializada en actividades para nenos que aprecia o interese da oferta didáctica da SGHN. 

https://www.escapalandia.com/museo-de-historia-natural-ferrol-ninos/

Un alicerce máis para seguir a afondar nas posibilidades das instalacions e continuar co seu desenvolvemento e mellora.

 

"Lume do ceo"
sobre os incendios forestais en Ferrolterra

Ferrol, 28-04-2017

Quizá non haxa nada tan resistente como as lendas populares. Son historias vagas, pero todas veñen ao mesmo, dar unha explicación acaida para sucesos cotiáns, eses feitos inexplicables e odiosos, nos que non cabe en cabeza algunha que o mal veña de nós. Por exemplo o lume. Estes días de sobresaltos polos serios incendios en Ferrolterra, con sans e enfermos desaloxados das súas casas, que non se perderon grazas aos bombeiros e á sorte, tiven ocasión de escoitar a tres persoas (todas menores de 45 anos) botarlle a culpa dos lumes a «un helicóptero que voaba pola zona». A mesma lenda reproducida por xente dos anos 60, para a que o escaravello da pataca o tiraban dende avionetas, o lobo o ceibaban «os do Icona» e así.

O lume non cae do ceo, senón do inferno da desidia e dos problemas cotiáns non resoltos. A lexislación forestal non se cumpre en demasiados aspectos; a distancia de seguridade de plantacións ás vivendas de 30 metros, escasa e incumprida case sempre, supón a cada propietario afectado ter que reclamar para non ver arder a súa casa, a risco de problemas cos donos dos montes. A corta de madeira non se supervisa. Queda ao criterio de vendedor e comprador o estado final da parcela, as máis das veces cargada de toneladas de combustible para o próximo lume. E como se dicía neste xornal o mércores, as autoridades non cumpren no mantemento de pistas e estradas, favorecendo os lumes e poñendo en risco aos bombeiros e os seus equipos. Non é certo que ardan máis as zonas protexidas, o incendio da Lagoa é un ritual moito antes da Rede Natura. En Ferrolterra comeza a xestionarse o forestal con criterios máis técnicos, pero mentres predomine «a monte», queda o lume.

Xan Rodríguez Silvar é o Delegado en Ferrol de SGHN

 

Unha Limia limpa é posible!!!

Veiga de Gomareite: a metamorfose dun vertedoiro nun espazo de valor gandeiro e para a biodiversidade

Vilar de Gomareite (Vilar de Barrio, Ourense), 27-04-2017

Como vimos comentando, na Veiga de Gomareite aínda perdura un retazo das antigas veigas asolagadas polas augas da Lagoa de Antela. Lamentablemente desde xa hai bastantes anos estábase a utilizar como entulleira e vertedoiro de lixo, o cal supón un grande problema pois, ademáis de que “o lixo atrae ao lixo”, os verquidos son caóticos aquí e acolá, reducindo a superficie dispoñible para a flora e fauna, e tamén para o uso gandeiro.

En parte desta Veiga (16 ha) estase a desenvolver un proxecto de gandeiría en extensivo, o cal é unha nova excelente para a conservación da veiga como tal. Para esta superficie SGHN ten asinado un acordo de custodia compartida do territorio có gandeiro promotor do proxecto, que, ao igual que nós, está moi preocupado pola utilización deste lugar como vertedoiro, e procura que esto cambie.

Dentro deste acordo de custodia, e dende 2014, SGHN traballa recuperando parte da veiga orixinal para acadar un incremento da superficie útil retirando e xestionando plásticos, entullos, madeiras, vidro, .... Deica finais do ano 2016 estas labores avanzaron lentamente pois realizábanse de xeito manual grazas á colaboración e esforzo deses voluntarios que sempre están dispostos a botar unha mán aínda que a tarefa semelle descomunal e inabordable.

Claro está que as veces aparecen oportunidades que non se poden deixar pasar, como a Orde do 27 de xuño de 2016 da Dirección Xeral de Conservación da Natureza coas bases reguladoras e a convocatoria para 2016 e 2017 das "axudas a investimentos non produtivos vinculados á realización de obxectivos agroambientais e climáticos en concellos incluídos na Rede Natura 2000", cofinanciadas co Fondo Europeo Agrícola de Desenvolvemento Rural (Feader) no marco do Programa de Desenvolvemento Rural (PDR) de Galicia 2014-2020. A Sección Antela entendeu que nesta convocatoria encaixaban perfectamente as actuacións proxectadas na Veiga de Gomareite e que a consecución da axuda suporía un gran avance para a conservación de especies interesantes e para facilitar, ao mesmo tempo, o proxecto de gandeiría antes comentado.

Así, coa colaboración do gandeiro, elaborouse e presentouse o proxecto "Recuperación de Eryngium viviparum, Vanellus vanellus e especies asociadas a humidais na ZEPA de A Limia mediante restauración e mellora dos seus hábitats potenciais". O obxecto do proxecto era retirar os entullos, forxados, lixo, plástico, pedras, … distribuídas por unha superficie dunha hectárea con traslado a xestor autorizado dos residuos e amoreado de pedras limpas noutras zonas da parcela para a posterior construcción dun murete de pedra co que conseguir a prolongación do período de encharcamento na primavera favorecendo as especies obxectivo. Para elo solicitouse o importe máximo subvencionable de 12000 euros tendo en conta que o IVE (21%) non é subvencionable e debe ser cuberto polo solicitante.

Esta era unha ocasión que non se podía desperdiciar, pois se se conseguise esta financiación poderíase dar un bó empurrón ao proxecto de recuperación da Veiga de Gomareite iniciado hai dous anos e medio, como decimos, cun grande esforzo económico e có traballo entusiasta dos voluntarios/as.

resolución non puido ser máis satisfactoria: o proxecto recibiu a máxima puntuación dos presentados por asociacións ou particulares en toda Galicia, así como a totalidade da financiación solicitada: 12000 euros repartido en dúas anualidades 2016 e 2017.

Malia a enorme premura polo prazo extremadamente curto para executar a primeira fase e coa "chuvia de Damocles" pendendo sobre o proxecto (que podería dificultar ou impedir os traballos ao tratarse dunha zona asolagable), o bo "karma" da Sección Antela permitiu rematar en prazo a primeira fase en decembro e completar a segunda fase en xaneiro antes da chegada do "tren de borrascas".

Compre sinalar que o control, dirección, seguemento e separación selectiva de residuos realizouse por membros da SGHN sen custe económico polo cal foi posible abordar outros traballos non previstos, especialmente a construcción do murete de pedra limitando o predio na zona de acceso ás parcelas cultivadas e o amoreado de pedras cara a zona norte do mesmo.

Pero esto non foi todo pois xa antes tiveran lugar cuatro xornadas de limpeza manual dos voluntarios que adicaron case 400 horas de traballo a desbrozar as montoneiras e retirar manualmente todo tipo de entullos que foron entregados a xestor autorizado con gasto de outros 1046 €. No cadro da dereita recóllese o detalle das cantidades aportadas por cada entidade.

 
Unión Europea
Xunta de Galicia
SGHN

Subvención

8.400
3.600
IVE (non subvencionable)
2.520
Elaboración do proxecto
1.372
Dirección de obra
2.770
Actividades previas
Xestión de residuos
1.046
Traballo voluntarios (400 h)
2.400
Total
8.400
3.600
10.108
Pneumáticos
56
uds
Plásticos e restos asimilables
12
m3
Vidro
4,3
m3
Madeira
2
m3
Residuos mesturados
44
m3
Entullos
80
m3
E todo para retirar un total de 104 m3 de entullos e residuos variados amoreados pola Veiga e xuntar e redistribuir máis de 250 m3 de pedra limpa procedente das concentracións parcelarias e que están a ser empregados na mesma Veiga para a construcción dun murete para reter a auga e para a creación dun acúmulo de pedra limitando cunha pista periférica.
Pero deixémonos de números e de palabras e pasemos a ver todo o que SGHN-Sección Antela foi quen de facer con tan poucos euros. Máis...

 

Novo artigo na revistra BRAÑA: incidencia do uso de trampas para Vespa velutina noutros invertebrados

Ferrolterra, 25-04-2017

Nesta nova nota da revista BRAÑA abórdase o impacto do emprego de trampas non selectivas para a captura da especie invasora Vespa velutina. Da análise dunha trampa, só unha mínima porcentaxe dos insectos capturados se corresponden coa especie obxectivo.

Pódelo descargar o pdf neste enlace.

 

"Mercalegre" en Ferrol

Ferrol 23-04-2017

Magnífico ambiente en Mercalegre. A SGHN axudou montando unha mesa con materiais da entidade e facendo unha visita guiada ás 12 horas. Máis...

 

"Lendo a Natureza" por Ferrol

Ferrol 22-04-2017

Animada edición de "Lendo a Natureza", un percorrido dende o Cantón de Molíns ao Xardíns das Angustias para descubrir a xeoloxía, a flora e a fauna que atesouran os máis antigos xardíns urbanos de Ferrol. Un día fermoso para apreciar unhas instalacións centenarias, pensadas para o lecer cun deseño de urbanismo de cidade de vai para catro séculos.

Os próximos dous actos do programa "A Biblioteca sae ao medio" serán o 8 e 15 de setembro, senllas visitas nocturna e diurna ao sistema dunar e lacustre de Doniños. Máis...

 

Os cans nas praias, con correa

 

Correa

Ou corda, ou algo para manter ao can controlado. Estamos xa en plena tempada de cría da Píllara das dunas, un pequeno paxariño de praia, do que quedan unhas 80 parellas en toda Galicia. A especie está protexida por lei pola súa difícil situación, como exemplo saiban que en 2016 so eclosionaron 130 poliños, e deles unicamente 49 chegaron a voar, tal e como explicou a doutora María Vidal na súa recente conferencia en Ferrol. Como son posibles estes pobres resultados? Véxase como sae a pouco máis de medio polo por niño, ou de cada dous niños, un polo, si o miramos así.

De certo é unha especie fascinante, sabendo como pon os ovos na area de praias e dunas; abundan aí inimigos naturais coma a propia marusía, os corvos ou o raposo, mais durante milleiros de anos foron quen de resistir e chegar ata hoxe.

O problema ven dos cambios de hábitos humanos e da subida do mar. Sobre isto último temos pouco control directo, e os areais minguan, pero sobre o uso da praia si hai recomendacións doadas para mellorar a situación da especie. O primeiro é evitar a principal causa de mortalidade de polos de Píllara debido a humanos, mellor dicir da xestión dos animais domésticos. A lei di con carácter xeral que ningún can pode levarse ceibo en espazos públicos; sobre as praias, ademais, hai outras xurisdicións como as de conservación -as praias exteriores de Ferrolterra pertencen ao Lugar de Interese Comunitario Costa Ártabra- e as de uso de praias. No caso do concello de Ferrol o artigo 27 da súa ordenanza prohibe «a presenza de animais na praia dentro da tempada de baño», pero a Píllara non pode esperar: en praias de Ferrol xa hai ovos chocando. Ata o mes de xuño, pois, civismo e correa.

Xan Rodríguez Silvar é o Delegado en Ferrol de SGHN

Entre 0,5 e 2 millóns de aves e morcegos morren cada ano nos aeroxeneradores galegos

Repotenciacións de Parques Eólicos: unha oportunidade para corrixir os erros do pasado

Santiago de Compostela, 19-04-2017

En 1996 a Consellería de Industria e Comercio encargou a realización do Proxecto de Ordenamento Eólico de Galicia (tamén chamado Plan Eólico Estratéxico de Galicia) á empresa privada APASA-GAMESA, que se converteu así en xuiz e parte ao ter naquela data o 22% da potencia eólica concedida en Galicia. De nada serviron os intentos de SGHN para coñecer os criterios de tal decisión (PDF), a queixa diante do Valedor do Pobo (PDF) e o amparo deste (PDF), nin as xestións diante dos grupos parlamentarios (PDF): a Consellería de Industria e Comercio simplemente se pechou en banda a facilitar dita información (PDF).

A consecuencia directa foi que na planificación eólica de Galicia se primasen os intereses empresariais obviando ou minusvalorando os criterios ambientais, facilitando unha avalancha de parques eólicos en terreos de moi elevado valor ambiental pero legalmente desprotexidos porque a Xunta de Galicia (casualmente?) tardou 12 anos (1992-2004) en elaborar un proposta de Rede Natura 2000 mínimamente aceptable en Bruselas. Ademais, os impactos ambientais agraváronse ao tolerar as Consellerías de Industria e de Medio Ambiente a tramitación fragmentada de pequenos parques eólicos “virtuais” próximos ou adxacentes, a miudo dunha mesma empresa, evitando así a avaliación dos efectos acumulativos e sinérxicos dos parques eólicos “reais” sobre o medio natural. Lamentablemente, en Galicia tamén é aplicable a conclusión do exhaustivo traballo de Atienza et al. (2011) sobre a enerxía eólica en España: “los parques eólicos no están siendo evaluados de forma adecuada y eso conlleva la autorización de muchos parques que están provocando elevados impactos ambientales”.

Xunto cos hábitats de interese ou de conservación prioritaria na UE (turbeiras de cobertor, uceiras húmidas,...) sepultados baixo pistas, gavias e plataformas de aeroxeneradores de parques eólicos que nunca se deberon construir, os vertebrados voadores son os que están a levar a peor parte do impacto da enerxía eólica en Galicia. En base as estimacións de Atienza et al. (2011) de que anualmente morren en España entre 4 e 18 millóns de aves e morcegos nos parques eólicos (153 a 551 individuos/Mw/ano) e a contribución de Galicia á potencia eólica de España (3289 dos 26671 Mw instalados), a mortalidade de vertebrados voadores ocasionada polas instalacións eólicas (aeroxeneradores e tendidos eléctricos) en Galicia estaría entre medio millón e case dous millóns de aves e morcegos anualmente.

Dimensións dos maiores aeroxeneradores (de momento) que se queren instalar en Galicia

Neste escenario de impacto ambiental inasumible e cos parques eólicos máis antigos perto do final da súa vida útil, nos últimos anos comezaron a presentarse proxectos de repotenciación de algúns deles (Capelada, Cabo Vilano) nos que se plantexa a substitución de moitos pequenos aeroxeneradores por uns poucos moito máis grandes, mantendo a potencia total instalada.

O razoable sería que a repotenciación dos parques eólicos existentes contemplase non só a “actualización tecnolóxica” dos mesmos, como pretenden as empresas solicitantes, senón tamén a súa “actualización ambiental” para corrixir os erros cometidos no pasado e conseguir que, ademais de renovable, a enerxía eólica en Galicia sexa o máis “amigable” posible co medio natural.

Lamentablemente non está a ser así, e a documentación dos efectos ambientais presentados polas peticionarias, ademais de revelar que os Programas de Seguemento Ambiental dos parques existentes non cumplen os requisitos mínimos necesarios, seguen a avaliar deficientemente os impactos sobre os espazos protexidos, os hábitats de interese para a conservación e as especies ameazadas.

Así acontece cos dous últimos proxectos de repotenciación de parques eólicos aos que SGHN ven de presentar as súas alegacións: PE Zás e PE Corme.

 

Novo artigo na revistra BRAÑA: alimentación dos garranos na serra do Seixo (Pontevedra)

Pontevedra, 18-04-2017

Neste novo artigo da revista BRAÑA abórdase a alimentación dos garranos na Serra do Seixo, na provincia de Pontevedra e como actúan como modeladores da vexetación e a súas preferencias alimentarias.

Pódelo descargar o pdf neste enlace.

 

Bolboretas en Sálvora

Salvora, 02-04-2017

O pasado domingo 2 de abril, varios membros da Delegación de Pontevedra e Sección de Entomoloxía da SGHN, baixo o amparo do Parque Nacional Marítimo Terrestre das Illas Atlánticas de Galicia, realizaron unha xeira ao redor da Illa de Sálvora enfocada ao recoñecemento e identificación dos lepidópteros da illa, cos equipos que están a realizar os censos BMS en Cíes, Ons e Cortegada.

En bolboretas diurnas, a tempada aínda está quentando motores na illa, polo que o número de especies avistadas non foi demasiado elevado, destacando sobre todo as abondosas poboacións de Zerynthia rumina e numerosos exemplares no ninfálido Vanessa atalanta, ademáis das Coenonympha pamphilus, Pieris napi, Pieris rapae, Pararge aegeria, Euphydryas aurinia e Celastrina argiolus. Ademais das xa mencionadas, tamén se deixaron ver varias avelaíñas, como Diaphora mendica ou o sempre espectacular noctuido Phlogophora meticulosa.

Non todo foron bolboretas, ao longo do día puidemos disfrutar da presentecia doutras especies non menos interesantes, como poden ser os merlos, verdeirolos, chascas, rabirrubios, carrizos, mascatos, andarríos, gaivotas patiamarelas (as verdadeiras protagonistas da illa), corvos mariños ou mesmo un azor entre outras moitas aves.

Varios foron os hérpetos tamén se deixaron ver na xornada, como os lagartos arnais, o escáncer común, os limpafontes comúns ou mesmo as lagartixas dos penedos.

Polo que atinxe ás prantas, fantásticas e moi numerosas tamén as poboacións de herbas de namorar (que fan que te namores da illa) e Aristolochia paucinervis, destacando tamén a presenza da parásita dos Cistus, Cytinus hypocistis.

Unha xornada pois ben completa na que puidemos disfrutar dabondo.

 

6ª actualización do Atlas de Anfibios e Réptiles de Galicia (ano 2016)

Vilagarcía de Arousa, 07-04-2017

Unha vez acumulados os datos obtidos durante o ano 2.016 aos rexistrados no período 2005-2015, hai un total de 18.370 datos totais, aos que lle corresponden 4.772 datos non repetidos (26,0%). De anfibios obtivéronse 11.290 datos, dos cales 2.625 (23,3%) foron datos non repetidos, e de réptiles 7.080 datos totais aos que lles corresponden 2.147 datos non repetidos (30,3%).

Con respecto aos réptiles, salientar unha nova cuadrícula sapoconcho mediterráneo (Mauremys leprosa) na cuadrícula NG45, no concello de As Neves,así como dúas de osga ou ladra (Tarentola mauritanica) nas cuadrículas NG36 e NG 46, nos concellos de O Porriño e As Neves, respectivamente.

Interesante tamén é a cuadrícula nova de esgonzo ibérico (Chalcides bedriagai),ao tratarse dunha das especies de distribución máis restrinxida dos nosos herpetos; a cuadrícula nova é a PG24, no concello de Oimbra.

Con respecto ás cobras queremos destacar, debido á escaseza de datos, a obtención de 2 novas cuadrículas de víbora fuciñuda (Vipera latastei), nas cuadrículas PG44 (concello de Vilardevós e PG45 (concello de Castrelo do Val).

Xa ao marxe da actualización do Atlas, temos que informar dun novo cambio na nomenclatura dunha das nosas especies de anfibios; trátase do sapo corriqueiro, anteriormente denominado Bufo calamita (Laurenti, 1768), que pasa a ser Epidalea calamita (Laurenti, 1768).

Temos finalmente que agradecer a todas e cada unha das 229 persoas ou entidades que aportaron algún dato dende o inicio do proxecto, alá polo ano 2005, ata o ano 2016 e esperamos seguir a contar coa súa colaboración. Máis...

 

 

Calendario da Natureza 2016-2017

Fitos 40 anos Hitos 40 años

Hoxe, como hai 40 anos, a túa axuda é imprescindible
para defender a nosa natureza

Faite da 'Sociedade'

 

 

OUTRAS NOVIDADES

Directiva 2016/2284 Redución contaminantes atmosféricos

RD 389/2016, Plan Director Red de Parques Nacionales

Decreto 119/2016 Catálogo das paisaxes de Galicia

Especies invasoras preocupantes na UE

Exclusión de REGANOSA do trámite de AIA

Plan de Acción Reserva da Biosfera transfronteiriza do Xurés

Sentencia Tribunal Supremo sobre especies invasoras

Lei 2/2016 do Solo de Galicia

RD 1/2016 Aprobación Plan Hidrolóxico Miño-Sil

Ley 33/2015, modifica Ley 42/2007 Patrimonio Natural y Biodiversidad

Fractura hidráulica ("fracking")