logo

Dende 1973 estudiando, divulgando e defendendo o patrimonio natural galego

sghn@sghn.org

Buscador en www.sghn.org
SGHN Xeral As Mariñas Ferrol Ourense Pontevedra Museo Astronomía
En www.sghn.org
 
line decor
  INICIO
line decor

 

 

 

 

 



 
 

 

Guía de actuacións nunha zona queimada

pdf para tablet/ebook - pdf imprimible

Guía de actuaciones en una zona quemada

pdf para tablet/ebook - pdf imprimible

Guia de actuações numa zona queimada

pdf para tablet/ebook - pdf imprimible

 

Atlas SGHN de Flora Exótica Invasora: Chasmante spp.

Pontevedra, 15-01-2018

Esta herbácea da familia das iridáceas é orixinaria de África do Sur. Posúe inflorescencias en forma de espiga, nas que cada unha das súas flores presenta forma de tubo longo e estreito, coa parte final libre e a superior máis longa e curvada.
En Galicia citouse a Chasmante floribunda no ano 2011 en A Coruña, e cinco anos máis tarde, no ano 2016, Chasmante aethiopica para A Illa de Arousa. Foi introducida para usos ornamentais pola beleza das súas flores. Invade o medio natural ameazando a biodiversidade autóctona cando escapa aos cultivos ou cando son botados neles os restos da planta. No seu lugar de orixe espállase tanto por sementes como polos bulbos que están baixo a terra.
Para evitar a súa expansión é aconsellable non cultivala nen botar os seus restos, especialmente en lugares preto de espazos naturais.

Premendo na imaxe da dereite pódese descargar a ficha de identificación en PDF.
Colabora no Atlas escribindo a botanica@sghn.org
http://www.sghn.org/Seccion_Botanica/Seccion_Botanica.html

Espazo profundo: Nebulosa da Chama

Efemérides astronómicas de xaneiro

Ferrol, 02-01-2018

Na constelación de Orión, e ocupando boa parte dela, hai unha vasta rexión de formación de estrelas coñecida como o Complexo de Nebulosas Moleculares de Orión, a maioría moi coñecidas como M42, M43, a Nebulosa da Cabeza de Cabalo, o Anel molecular de Lambda Orionis, a nebulosa de emisión Barnard's Loop, M78 e a nebulosa da Chama.

A Nebulosa da Chama é unha fermosa nebulosa de emisión composta principalmente de gas hidróxeno, e é unha das rexións H-II máis espectaculares en todo o Complexo Molecular Orión. A formación masiva de estrelas ten lugar detrás das densas nubes de hidróxeno e o pó asociado. Estas nubes son tan grosas e densas que poucas das estrelas recentemente nadas pódense detectar con claridade. Hai un cúmulo dunhas 800 estrelas moi novas no centro da nebulosa que se pode detectar en infravermello, a maioría teñen discos circunestelares o que denota a posible formación de planetas. Os membros máis novos teñen ao redor de 200.000 anos e concéntranse cerca do centro do grupo, mentres que as máis antigas de 1,5 millóns de anos atópanse nas rexións exteriores. Ao mesmo tempo, ningunha estrela en particular foi verificada como responsable de acender a nebulosa, e aínda que Alnitak (estrela superxigante azul, 35.000 veces mais brillante que o Sol) parece ser un candidato non o é, xa que se atopa a menos de 800 anos luz de distancia de nós, mentres que a distancia da Chama estimouse en 1.300 anos luz. É probable que a Chama reciba a súa iluminación de varias estrelas próximas de tipo B.

Na foto obtida polos nosos compañeiros de Fotografía Ferrolterra e da SGHN podemos ver un área central escura causada por unha liña de pó na que se atopa unha estrela 20 veces máis masiva que o Sol, que está profundamente incrustada nese pó, e en gran medida oculta, pero de estar á vista sería tan brillante como as tres estrelas no Cinto de Orión xuntas. Atopase a 1.350 anos luz de nós, o seu tamaño é de 30 x 30 minutos de arco e ten una magnitude aparente de 2. Foi descuberta por Wilhelm Herschel en 1786. É coñecida tamén como: NGC 2024, Sharpless 277, W 12, LBN 953, PMN J0541-0154 e SNR G206.5-16.4.

A Chama é grande, relativamente brillante, ten moitas características interesantes e, o que é máis importante, está a disposición de observadores de todo o mundo, xa que se atopa a só un grado ao sur do ecuador celeste. Con todo, está ensombrecida polas atraccións máis coñecidas de Orión, como son a Gran nebulosa de Orión (M42) e a Cabeza de Cabalo, así como a súa proximidade á estrela Alnitak , o que fai que a observación da nebulosa sexa un desafío que vos invitamos a conseguir.


Ver ampliación.

  • Día 2: Ás 03:24 h Lúa Chéa.
  • Día 3:Choiva de meteoros Cuadrántidas, as mais intensas do ano. Actividade desde o 28 de decembro ao 12 de xaneiro, con un máximo de 120 por hora o día 3. Radiante en Bootes. Son meteoros de gran tamaño con ronseis de longa duración.
  • Dia 5: Régulus e a Lúa moi próximos. 
  • Día 7: Galileo Galilei descobre os satélites naturais de Xúpiter: Io, Europa e Callisto (1609).
  • Día 8: En 1642 morre arrestado no seu domicilio de Florencia, Galileo Galilei. Ata o 31 de outubro de 1992 a Santa Sé non recoñeceu o seu erro ao condenalo en 1633. Ás 11:45 h a Lúa en Cuarto Minguante.
  • Día 11: Xúpiter, Marte e a Lúa moi próximos.
  • Día 13: Mercurio e Saturno, moi próximos.
  • Día 15: Saturno, Mercurio e a Lúa moi próximos.
  • Día 17: Ás 03:17 h Lúa Nova.
  • Día 24: Ás 11:20 h a Lúa en Cuarto Crecente.
  • Día 27: Aldebarán e a Lúa moi próximas.
  • Día 31: Ás 02:27 j Lúa Chéa. Eclipse total de Lúa, non visible en Galicia.

Planetas

  • Mercurio: Atópase na constelación de Saxitario con magnitude -0,2 visible unha hora antes do amencer. 
  • Venus: Atópase na constelación de Saxitario cunha magnitude de -3,49, pola súa proximidade ao Sol non é visible.
  • Marte: Atópase na constelación de Libra cunha magnitude de 1,54, visible durante catro horas antes do amencer. 
  • Xúpiter: Atópase na constelación de Libra cunha magnitude de -1,45, visible catro horas antes do amencer. 
  • Saturno: Atópase na constelación de Saxitario cunha magnitude de 0,72, visible durante unha hora antes do amencer.
  • Urano: Atópase na constelación de Piscis cunha magnitude de 6,14, visible durante sete horas despois do solpor.

Cometas

  • Dada a súa magnitude superior a 10, son dificilmente observables.

Ver ampliación.

Unha Limia Limpa é posible!!!
Veiga de Gomareite: a metamorfose dun vertedoiro nun espazo de valor gandeiro e para a biodiversidade

Vilar de Gomareite, 21-12-2017

Seguimos a traballar na veiga de Gomareite, retirando o lixo para mellorar o hábitat de especies prioritarias e conseguir máis espacio e mellor pasto para o gando vacuno en extensivo. Nesta ocasión as intervencións centráronse na retirada dos entullos e residuos que ao longo dos anos foron restando superficie útil de terreo, tanto para o uso gandeiro como para as especies de flora e fauna propias das veigas limiás. Este é un proxecto que avanza grazas ao esforzo e empuxe dun grupo de persoas comprometidas e teimudas que non se desalentan fácilmente a pesares das predicións meteorolóxicas e do traballo a realizar.

A xornada comenzou có resumo das últimas novidades pois esta xornada inclúese dentro dun proxecto patrocinado por SEO/BirdLife e Ecoembes:"LIBERA, naturaleza sin basura". LIBERA patrocina 50 actividades seleccionadas a nivel nacional cunha dotación máxima de 1500 euros por proxecto. Máis....

 

Revista BRAÑA: Dous novos artigos

Santiago, 18-12-2017

Na revista BRAÑA veñen de publicarse senllos artigos sobre o depredación de garranos ou cabalos salvaxes polo lobo (PDF) e a invernada de aves acuáticas nas bacías do Limia e do Sil durante o periodo 1996-2015 (PDF).

SGHN solicita a recuperación ambiental da "península da Bunge" no río Mero

Santiago, 12-12-2017

A península que forma o río Mero no seu tramo final, antes de formar a ría do Burgo, foi ocupada desde 1967 ata 2009 por unha planta de produción de aceites, da que hoxe só quedan os cimentos.

Aínda que hai noticias de prensa que fan referencia a que se trata dunha propiedade privada; aparentemente trátase dunha zona de recheo, como comentan mariscadores que tradicionalmente traballaron na zona hai moitos anos. Tamén se pode contrastar a imaxe do voo americano de 1956, no que a textura da imaxe é moi similar a outras zonas de vexetación de ribeira que permanecen hoxe. Pode verse tamén que toda a península estaba bordeada de árbores de ribeira, e que na maior parte da superficie non había campos de cultivo, cando ao oeste, á outra beira da vía, está inzado deles. Parece deducirse que non eran terras aptas para cultivar por tratarse de terreo brañento e asolagable nas enchentes do río.

Segundo investigadores do Instituto de Investigacións Marinas (IIM - CSIC) o incremento do espesor dos lodos no fondo da ría do Burgo é dun centímetro anual. Os expertos coinciden en que unha das medidas para filtrar eses lodos, son as vexetacións de ribeira, ameneiros, xunqueiras etc… e as brañas asolagables que rodeaban os ríos antes de que se lles sometera a antropización e construcións.

Nestes momentos está en fase moi avanzada o PXOM de Culleredo, que na súa redacción inicial establecía que a zona da Bunge tiña unha calificación de terreo urbán e que recollía uns usos de aparcamento disuasorio, apeadeiro de tren, e solar de uso terciario (posible área comercial). Esta cualificación desbota devolver ao río o que lle pertence, perdéndose a oportunidade de crear unha “infraestrutura verde” que faga de filtro dos fangos que baixan polo río Mero e que rematan no fondo da ría e que tan caro nos vai saír aos contribuíntes retirar. No termo “infraestrutura verde" inclúense:

  • O compoñente físico, isto é, a rede de espazos verdes nos cales e a través dos cales os procesos e funcións naturais se manteñen. Os ríos son un exemplo deste soporte físico.
  • Os proxectos, é dicir, as intervencións deseñadas para conservar, mellorar ou restaurar a natureza, e eses procesos e funcións naturais que aseguren múltiples servizos ecosistémicos á sociedade: recuperación das chairas de asolagamento, construción de escalas para peces, medidas para o control da erosión, restauración de humedais e drenaxe urbano sostible, entre outras.

Polos devanditos argumentos, SGHN ven de solicitar ao Concello de Culleredo (PDF) que os terreos da península da Bunge, e incluso os que se puideran delimitar nese entorno cos estudos axeitados, deberían:

  • Ser excluídos de recalificación urbanística que permita os usos dunha zona urbana.
  • Incluírse nos estudos dos organismos citados para a inclusión na rede de infraestruturas verdes.
  • Ser obxecto dun proxecto de recuperación que inclua a retirada dos recheo e permita que volva ser unha zona anegable de vexetación de ribeira que facilitara o filtrado dos lodos que baixan polo río.
  • Recuperarse como un área de natureza para o coñecemento e desfrute de fauna e flora.

 

O Museo de SGHN na revista A Croa

Ferrol, 08-12-2017

Baixo o título "O Museo da Sociedade Galega de Historia Natural, corenta e un anos despois do nacemento da entidade", a Revista A Croa (Boletín do Museo do Castro de Viladonga) amosa nun interesante e exhaustivo artigo o percorrido pola historia do Museo de SGHN, estreitamente vencellado á Delegación en Ferrol de SGHN: antecedentes, primeiras exposicións, estrutura, funcionamento, pezas e coleccións salientables e cómo se albisca o futuro do mesmo. Pódese accedeer ao artigo premendo AQUÍ ou na imaxe da dereita.

 

Estado do espazos naturais e a biodiversidade en Galicia.
2. Espazos protexidos: uso público

Santiago de Compostela, 27-11-2017

Dende a súa fundación como Grupo Ornitolóxico Galego hai xa 44 anos e a súa transformación en Sociedade Galega de Historia Natural 4 anos despois, SGHN mantén unha actividade ininterrumpida a prol do estudio, divulgación e conservación do patrimonio natural galego. Con esta longa experiencia, e conforme aos obxectivos e metas para 2020 establecidos pola Estratexia de Biodiversidade da Unión Europea, faise a presente análise do “Estado da natureza” en Galicia”, que se estrutura en tres capítulos, o primeiro deles publicado nesta web hai mes e medio:

  1. Espazos protexidos: superficie, xestión e apoio ás comunidades locais.
  2. Espazos protexidos: Uso público.
  3. Biodiversidade: especies ameazadas e especies invasoras.

2.1. Abandono dos centros de interpretación

O abandono e desinterese das administracións públicas polos espazos naturais e o Patrimonio Natural de Galicia evidénciase no estado de abandono no que se atopan a maioría dos escasos centros de interpretación. Nos abertos ao público séguese mostrando na maioría dos casos elementos expositivos de máis de 10 anos, non adecuados nin ao coñecemento científico dos espazos naturais, nin aos obxectivos e normas de conservación que rexen neles.

2.2. Deficiencia na sinalética dos espazos naturais

Os letreiros indicativos dos espazos naturais e das normas vinculadas co uso público son cada vez máis raros na paisaxe galega, quedando reservadas aos Parques Naturais e ao Parque Nacional. No resto dos espazos son nulas ou sen contidos específicos sobre a normativa actual, como ocorre no Monumento Natural das Catedrais, ou nos humidais Ramsar de Ría do Eo, Ortigueira, Valdoviño, Ons - O Grove, e en xeral nos espazos da Rede Natura 2000. O visitante dos espazos naturais galegos, a diferenza do que ocorre noutros territorios de Europa, carece na maioría dos casos de paneis indicativos onde se indique que tipo de actividades son permitidas e cales son prohibidas ou requiren dunha autorización. A falta destas indicacións fomenta en consecuencia un uso insustentable e anárquico dos espazos naturais.

2.3. Descontrol do uso público

Nas declaracións dos responsables da Xunta de Galicia, así como en varias das campañas publicitarias, confúndense habitualmente os Espazos Naturais con áreas de esparexemento e diversión, capaces de acoller todo tipo de manifestacións recreativas, deportivas ou culturais, mesmo cando estas impactan de forma notoria e negativa a propia integridade dos devanditos espazos e o estado de conservación dos compoñentes da biodiversidade (máis...).

Existen múltiples alternativas para levar a cabo as distintas probas e actividades recreativas, deportivas ou culturais sen afectar aos espazos naturais, como se recolle desde a década dos oitenta nas distintas normativas ambientais da Unión Europea, o Estado e a Comunidade Autónoma de Galicia. Pero estas normativas parece ser descoñecidas sorprendentemente polos responsables da Axencia de Turismo de Galicia e da Dirección Xeral do Patrimonio Natural, que seguen impulsando e autorizando accións totalmente contrarias aos obxectivos de conservación dos espazos naturais e dos compoñentes da biodiversidade.

Palco das festas de Sta Rosa no interior da ZEC Estaca de Bares (esquerda) e aparcadoiro sobre hábitat prioritario na ZEC Costa Ártabra (dereita).

O incumprimento da normativa relativa ao uso público alcanza niveis bochornosos cando se permite a organización no Parque Natural de Corrubedo e lagoas de Carregal de Vixán, dun acto, con presenza do Presidente da Xunta de Galicia, incumprindo abertamente as disposicións establecidas sobre o uso de megafonía no Decreto de creación do Parque Natural, o seu Plan de Ordenación dos Recursos Naturais e o Plan Director da Rede Natura 2000 de Galicia. A pesares da denuncia presentada pola SGHN, ningún dos responsables deste irregular acto foi cesado.

O uso alegal da megafonía prodígase noutros espazos naturais galegos que acubillan a unha prolífica lista de festas e actividades deportivas, especialmente na provincia da Coruña: Concerto de Balarés (ZEC Costa da Morte), Festas en Meiras (ZEC Costa Ártabra), Pantin Classic (ZEC Costa Ártabra), Festas de Santa Rosa (ZEC Estaca de Bares). Nestes espazos o uso da megafonía vén precedido habitualmente por unha irracional roza dos hábitats naturais, así como do emprego como zona aparcadoiro, circulación de vehículos ou acampada, de áreas con hábitats de interese comunitario.

Roza sobre hábitats prioritarios no ecosistema dunar da Praia de Reinante (ZEC As Catedrais) para favorecer o tránsito de veraneantes.

Noutros casos a falta de medios de control e vixilancia están a propiciar actuacións descontroladas de uso público sobre as áreas de maior valor do Patrimonio Natural de Galicia. No Parque Natural de Corrubedo e lagoas de Carregal de Vixán, a redución ou case eliminación do sistema de vixilancia que noutros anos establecíase ao redor da Duna Móbil, propicia a destrución da mesma por un pisoteo incontrolado, que alcanza niveis preocupantes nos fins de semana. Á falta de vixilancia deste elemento singular do Patrimonio Natural, únense declaracións inconscientes dalgúns representantes municipais que seguen empeñados en permitir o tránsito sobre a duna, ninguneando os efectos de este sobre o seu estado de conservación.

A chegada do estío supón ademais un total descontrol nos espazos naturais do litoral galego en relación coas acampadas ilegais, e a circulación e aparcadoiro de vehículos sobre os hábitats de interese comunitario, incumprindo deste xeito o réxime de uso derivado do Plan Director da Rede Natura 2000 de Galicia.

Alteración do sistema dunar na Praia de Reinante (ZEC As Catedrais)

A falta de vixilancia e control sobre o uso público nos espazos naturais queda patente cando se tolera en distintas praias alterar o substrato, utilizando as pedras para construír pequenos milladoiros, a semellanza dos montículos de pedras nepalíes ou andinos. Esta actividade, que artificializa a paixase e alter o hábitat de especies de flora e fauna, alcanza niveis moi preocupantes en áreas de gran valor ambiental e cultural como a Praia Xudemil, Baroña (ZEC Complexo Húmido de Corrubedo); Cemiterio dos Ingleses, Praia de Trece (ZEC Costa da Morte); Foxo Longo (ZEC As Catedrais). Algunhas destas construcións levan máis de 3 anos en pé, sen que a administración competente na xestión dos espazos naturais tome as medidas oportunas para recuperar as áreas degradadas e evitar novas alteracións.

O Foxo Longo (ZEC As Catedrais). Alteración do ecosistema de cantil pola construción irracional de milladoiros.

Cemiterio dos Ingleses (ZEC Costa da Morte). Alteración do ecosistema de cantil pola construción irracional de milladoiros.

Nos espazos litorais, pero tamén nos espazos interiores, constátase o incumprimento xeneralizado das normas relativas ao tránsito de animais de compañía vinculadas co uso público dos espazos. A presenza de cans soltos, sen ningún tipo de boceira, adquire unha gran preocupación especialmente nos humidais, nos sistemas dunares e noutras zonas de cría de aves.

2.4. Posesión e uso de munición de chumbo en humidais

Nos humidais galegos seguimos observando restos de munición con chumbo, o que supón un grave e reiterado incumprimento da normativa estatal, sen que a administración autonómica teña derrogado o seu decreto alegal (por contrario á lei estatal) como lle reclamou reiteradamente SGHN o Defensor del Pueblo nin moito menos adoptado medida algunha para garantir o cumprimento da lei e perseguir aos infractores da mesma.

 

Actividades de SGHN-Astronomía en Ferrol

Ferrol, 21-11-2017

Preme nas imaxes para velas ampliadas.

 

É potable a auga das zonas queimadas?

Santiago, 13-11-2017

Os hidrocarburos aromáticos policíclicos (HAPs) son un grupo de máis de 100 sustancias orgánicas químicas diferentes que se forman durante a combustión incompleta do carbón, petróleo, lixo e outros produtos orgánicos; tamén poden ser produtos industriais empregados na construcción, tinturas e pesticidas. Moitos HAPs son contaminantes orgánicos tóxicos, persistentes e bioacumulables, que en maior ou menor medida teñen (ou se sospeita que teñen) efectos carcinoxénicos ou mutaxénicos. Os HAPs tamen se orixinan en grandes cantidades durante os incendios forestales e logo son arrastrados polas choivas cara aos cursos e masas de auga, ata o punto de que unha recente publicación científica empregou as súas concentracións en sedimentos dun lago para elaborar un rexistro histórico de incendios na súa bacía (Denis et al., 2012).

A presenza en praias e sedimentos de encoros galegos de HAPs orixinados con toda proabibilidade por incendios forestais xa está comprobada alomenos por dous estudos:

  • No Estudo de Impacto Ambiental da "Central reversible Salas-Conchas" detectáronse niveis moi elevados de HAPs nos sedimentos recollidos preto do muro de presa do encoro das Conchas (río Limia).
  • Nunha investigación sobre os niveis de HAPs nos ovos das píllaras das dunas (Charadrius alexandrinus) que crían nas praias do noroeste ibérico (Vidal et al., 2011) detectouse un incremento de 5 veces na concentración de HAPs despois da vaga de lumes de 2006, que tivo uns efectos maiores nos niveis de HAPs que a marea negra do Prestige.

Benzo(a)pireno, un dos Hidrocarburos Aromáticos Policíclicos máis perigosos: moi tóxico para os organismos acuáticos, persistente, bioacumulable, canceríxeno e probablemente mutaxénico. Véxanse tamén benzo(a)antraceno, benzo(b) fluoranteno, benzo(k)fluoranteno, pireno e indeno (1,2,3-C,D)pireno.

Por outra banda, nos sedimentos erosionados de zonas queimadas en Galicia (Gómez-Rey et al., 2013) téñense detectado niveis moi elevados de algúns elementos traza (nomeadamente zinc e manganeso) que poderían comprometer a potabilidade das augas.

Imaxes arriba e á esquerda: cinzas no areal de Caldebarcos-Berberecheira, dous meses despois do incendio que asolou o Monte Pindo en 2013 (as referencias de tamaño son moedas de 2 cts e 1 euro).

Con data 22-07-2014 (máis...), SGHN xa solicitara á Confederación Hidrográfica do Miño-Sil e a Augas de Galicia que na revisión dos Plans Hidrolóxicos dos ríos galegos, se incluira expresamente a análise sistemática das concentracións de hidrocarburos aromáticos policíclicos (HAPs) nos sedimentos de todas as masas de auga naturais ou artificiais para avaliar se existe ou non contaminación e, xa que logo, factores de risco para a calidade das augas, os organismos acuáticos e a saúde humana.

A recente vaga de lumes que asolou boa parte de Galicia, incluindo zonas densamente habitadas, calcinou extensas superficies nas cabeceiras ou na contorna de mananciais, captacións de auga, ríos e encoros tanto hidroeléctricos como de abastecemento de auga ás poboacións, polo que existe o risco de que as cinzas, carbóns e sedimentos arrastrados polas choivas ocasionen a contaminación dos cursos e masas de auga, incluidas as empregadas para abastecemento humano e animal.

Por estes motivos, e en aplicación do principio de precaución, SGHN ven de solicitar á Consellería de Sanidade que, coordinadamente cos organismos de bacía (Augas de Galicia e Confederación Hidrográfica do Miño-Sil) e os servizos municipais de augas, proceda urxentemente a analizar os niveis de hidrocarburos aromáticos policíclicos e elementos traza nas augas e nos sedimentos dos encoros nas zonas afectadas pola recente vaga de lumes forestais.

Bibliografía citada

  • Denis, E.H., Toney, J.L., Tarozo, R., Anderson, R.S., Roach, L.D., Huang, E. (2012). Polycyclic aromatic hydrocarbons (PAHs) in lake sediments record historic fire events: Validation using HPLC-fluorescence detection. Organic Geochemistry 45, 7-17.
  • Gómez-Rey, M.X., García-Marco, S., Fernández, C., Couto-Vázquez, A., González-Prieto, S.J. (2014). Effects of post-fire soil stabilization techniques on trace element lost by erosion. International Journal of Wildland Fire 23: 93-103.
  • Vidal, M., Domínguez, J., Luís, A. (2011). Spatial and temporal patterns of polycyclic aromatic hydrocarbons (PAHs) in eggs of a coastal bird from northwestern Iberia after a major oil spill. Science of The Total Environment 409: 2668-2673.

 

Proxecto de reapertura da mina de cobre de Touro

Santiago, 08-11-2017

SGHN ven de presentar as súas alegacións (PDF) ao proxecto de explotación, plan de restauración e estudo de avaliación de impacto ambiental da concesión de explotación San Rafael nº 2946 (O Pino e Touro, A Coruña) nas que, ademais de diversas deficiencias e contradicións do propio estudo, salienta:

  • Que, máis aló de identificalos como residuos non inertes pola súa grande propensión a xenerar drenaxe ácedo de mina, non se proporciona información sobre concentración de metais e metaloides potencialmente perigosos (con concentracións ata 1000 veces maiores que o promedio da codia terrestre), e a correspondente clasificación de perigosidade dos residuos mineiros.
  • Que o proxecto tería un grande impacto sobre a auga e os ecosistemas acuáticos ao contemplar o desvío dos regos do Burgo e das Pucheiras nun treito de 984 m e de 1225 m, respectivamente, a supresión de 850 m do Rego da Reigada, a desaparición de ata 20 mananciais e 5 depósitos que abastecen de auga a non menos dun cento de vivendas e explotacións gandeiras, e posibles afeccións a outros mananciais próximos ás zonas previstas para depósitos de estériles.
  • Que os denominados “depósitos de estériles” son realmente balsas de lodos permanentes, contidas por diques de 2806 e 3187 m de lonxitude e alturas de ata 74 e 81 m, que se encapsularían ao final da súa vida útil. No caso de fallar ditos diques enormes, que rodearían por dous dos tres lados á aldea de Arinteiro a menos de 250 m de distancia das casas, o estudo recoñece que terían consecuencias moi altas en canto a perda de vidas humanas, danos ao medio ambiente e perdas económicas, e iso sen ter avaliados os seus efectos sobre a ZEC Sistema fluvial Ulla-Deza, as especies ameazadas (nomeadamente Margaritifera margaritifera e Galemys pyrenaicus), a riqueza pesqueira e marisqueira da ría de Arousa e o Humidal Ramsar Complexo intemareal Umia-Grove-Carreirón.
  • Que nos denominados “depósitos de estériles” quedarían indefinidamente almacenados diversos compostos químicos empregados para separar o cobre e que teñen distinto grao de perigosidade para as persoas e o medio ambiente:
  • Que no EIA non se menciona que a menos de 1 km da contorna da explotación mineira existe unha vintena de núcleos de poboación, unha gardería, unha residencia da terceira idade, unha piscina municipal, unha área recreativa, o Centro de Interpretación do Río Ulla e o Centro de Protección Civil, que en maior ou menor medida sufrirán as vibracións de 6 voaduras diarias (cada unha con entre 9 e 16 toneladas de explosivos), e tampouco os posibles efectos dos micro-terremotos sobre a estabilidade dos diques das balsas de estériles.
  • Que o estudio socio-económico é moi pouco rigoroso ao empregar continuamente datos erróneos, contraditorios ou desactualizados:
    • Emprego: mentres sobreestima nun 20% os empregos directos reais que crearía a mina, subestima en máis dun 50% a importancia do tecido produtivo do sector primario, que amosa indicadores de vitalidade e importancia moito máis elevados que no resto da provincia e de Galicia. Ademais, presenta datos desactualizados e hoxe non válidos sobre o paro na comarca. Tamén chega a comparar os datos dos censos agrarios de 1999 e 2009, cando na propia páxina do Instituto Galego de Estatística se advirte expresamente que ditos censos NON son comparables pola diferente metodoloxía empregada.
    • Evolución demográfica: presenta o proxecto mineiro como solución contra o despoboamente empregando datos inexactos (comparación con minas en Asturias) e esquecendo que durante o periodo de actividade da antiga mina de cobre con Río Tinto a evolución demográfica dos concellos afectos foi peor que no periodo posterior coa mina parada.
    • Renta per cápita: baséase nos datos de “ingreso medio por fogar” da Área de Santiago (comarcas da Barcala, O Sar e Santiago), cando nesa enquisa do Instituto Galego de Estatística a comarca de Arzúa, xunto coas de Ordes e Terra de Melide, inclúese na Área da Coruña suroriental, polo que a análise que se fai é totalmente errónea.

Por último, pero non por iso menos importante, está o impacto da mina sobre o patrimonio arqueolóxico. Tras sobrevivir a 15 anos coa antiga explotación mineira a ceo aberto de Río Tinto, os traballos de “rexeneración medioambiental” (nunha zona NON afectada pola explotación mineira) que provocaron a destrución do castro de Copa foron sensiblemente coetáneos con:

  • Un forte incremento do prezo internacional do cobre a partires de 2002, tras 8 anos de descensos ou estabilidade (imaxe dereita).
  • A solicitude (22-12-2010) e aprobación (18-10-2011) da demasía da Concesión de Explotación San Rafael nº 2946 a Explotaciones Gallegas S.L.
  • A realización de novos sondeos na mina de Touro entre o 09-01-2012 e o 03-09-2012.
  • A obtención e/ou elaboración dunha boa parte da documentación técnica xeolóxico-mineira na que se basea a “Actualización del proyecto de explotación vigente de cobre de Touro” que agora pretende sepultar os restos do casual (?) e accidentalmente (?) desaparecido castro de Copa baixo unha escombreira.

Por istes motivos, SGHN solicitou tamén ao Secretario Xeral de Cultura (PDF) que abra unha investigación exhaustiva sobre estes feitos para avaliar e, no seu caso, depurar as responsabilidades legais.

En consecuencia, SGHN ven de solicitar que se rexeite o Estudio de Impacto Ambiental do proxecto e se esixa a elaboración dun novo que inclúa:

  • Os datos de concentración de metais e metaloides potencialmente perigosos e a correspondente clasificación de perigosidade dos residuos mineiros.
  • Unha simulación dos efectos humanos, sanitarios, económicos e ecolóxicos do pior accidente posible provocado pola rotura das balsas de estériles. Dita simulación é imprescindible á vista dos precedentes noutros casos de minería metálica a ceo aberto, por exemplo a rotura da balsa mineira en Aznalcollar.
  • Unha análise seria e rigorosa do impacto do proxecto mineiro sobre:
    • A poboación e o tecido produtivo.
    • O recurso auga, en cantidade e calidade, incluindo o abastecemento de auga aos núcleos de poboación e ás explotacións agrícolas e gandeiras.
    • A paisaxe, nomeadamente cunha axeitada simulación do impacto visual dos depósitos de estériles sobre a poboación do núcleo de Arinteiro.
    • As especies ameazadas (vulnerables ou en perigo de extinción) que se poderían ver afectadas, nomeadamente Margaritifera margaritifera e Galemys pyrenaica.
    • Os espazos naturais protexidos: ZEC Sistema fluvial Ulla-Deza e Humidal Ramsar Complexo intermareal Umia-Grove-Carreirón.
  • Que se esixa á empresa a contratación dun seguro de responsabilidade civil, nunha compañía de seguros radicada na Unión Europea e suxeita á lexislación da UE, para facer fronte a todos os danos previsibles de acordo coa simulación do pior accidente posible, na liña do establecido pola Directiva 2004/35/CE e a Lei estatal 26/2007 sobre responsabilidade medioambiental en relación coa prevención e reparación de danos medioambientais.
  • Que, ao non concorrer no proxecto ningunha das consideracións establecidas no Artigo 6 da DC 92/43/CEE e no Artigo 45.6 da Ley 42/2007 do Patrimonio Natural e a Biodiversidade, non se autorice a afección sobre:
    • Hábitats de conservación prioritaria na UE (DC 92/43/CEE).
    • Especies incluidas nos catálogos estatal e autonómico de especies ameazadas.
  • Que se realice unha intervención arqueolóxica previa, exhaustiva, independente e supervisada pola Consellería de Cultura na zona do castro de Copa e tamén no resto da superficie que afectaría o proxecto.
  • Que se esixa a instalación dunha rede automática de monitoreo de calidade ambiental das augas que salgan da mina, con acceso libre en tempo real na web de Augas de Galicia.

 

Por qué son agora máis mortíferos os lumes en Pontevedra?

Santiago, 05-11-2017 (actualizado 13-11-2017)

Segundo a información recopilada nas hemerotecas (que podería ser incompleta; datos actualizados grazas á comunicación dun lector; agradécese toda información sobre vítimas non incluidas na lista), nos últimos 34 anos en Galicia morreron 27 persoas a causa dos incendios forestais: 9 pilotos en accidentes de aviación e 18 veciños ou brigadistas en terra:

  • 09-09-1988: 4 mortos en accidente hidroavión en Lavacolla (C)
  • 16-06-1996: 1 brigadista morto en Cerdedelo (Ou)
  • 07-07-1997: 2 mortos en queimas autorizadas en A Estrada e Lalín (Po)
  • 26-08-1998: 1 brigadista morto no P.N. Xurés (Ou)
  • 09-09-1998: 1 piloto morto en desprazamento para extinción en Laza (Ou)
  • 08-04-2001: 1 veciña que queimaba restrebes morta en Marín (Po)
  • 20-06-2001: 1 conductor moto-boma morto en accidente de tráfico en Guntín (Lu)
  • 13-05-2003: 1 veciño morto en A Cañiza
  • 22-07-2004: 1 piloto morto nun incendio en Beariz (Ou)
  • 07-06-2005: 1 piloto morto en Beariz (Ou), tras extinción incendio en Poio (Po)
  • 06-08-2005: 1 piloto morto en extinción en Medeiros (Ou)
  • __-__-2005: 1 bombeiro morto en extinción incendio en Pontevedra
  • 04-08-2006: 2 veciñas mortas en Cerdedo (Po) ao fuxir dun incendio
  • 07-08-2006: 1 veciño morto en Campo Lameiro (Po) durante extinción incendio
  • 12-08-2006: 1 veciño morto en A Cañiza durante extinción incendio
  • 04-08-2010: 1 veciña que queimaba restrebes morta en Outes (C)
  • 12-08-2010: 2 brigadistas mortos en Fornelos de Montes (Po) durante extinción
  • 02-10-2011: 1 piloto morto en accidente avioneta extinción en Vences (Ou)
  • 27-03-2012: 1 brigadista morto en Castrelo do Val (Ou) durante un incendio
  • 15-10-2017: 3 vecinos mortos en (Po) e 1 en Carballeda de Avia (Ou)

A distribución das 18 vítimas mortais en terra é moi desigual entre o periodo 1984-2000 (4 falecidos) e 2001-17 (16 falecidos), é dicir, a mortalidade cuadruplicouse nos últimos anos. Tamén é moi dispar a distribución por provincias e a súa evolución entre ambolos dous periodos considerados, cun lixeiro incremento na Coruña (de 0 a 1 vítima) e Lugo (de 0 a 1 vítima) e estabilidade en Ourense (2 e 2 vítimas), mentres que sufriu un forte aumento en Pontevedra onde se sextuplicou a mortalidade a causa dos lumes pasando de 2 a 12 vítimas. Xa que logo, o incremento da mortalidade polos lumes forestais en Galicia concéntrase, case exclusivamente, na provincia de Pontevedra.

Corrixida en función da poboación de cada provincia (expresada en vítimas por cen mil de habitantes), a mortalidade provocada polos lumes forestais dende 2001 é de 0,09 en A Coruña, 0,30 en Lugo, 0,64 en Ourense e 1,27 en Pontevedra. A maior taxa de mortalidade en Pontevedra non se debe exclusivamente ao número de lumes e a superficie queimada, que son semellantes aos da Coruña e pouco máis da metade dos que se producen en Ourense.

Entón, por que son agora máis mortíferos os lumes forestais na provincia de Pontevedra? Sen perxuizo de que é necesaria unha análise máis pormenorizada antes de tirar conclusións definitivas e deseñar medidas para evitar no posible as vítimas mortais, os seguintes mapas apuntan a unha coincidencia que podería axudar a explicalo. Na provincia de Pontevedra a distribución das zonas con maiores densidades de "frondosas perennifolias" (case exclusivamente eucaliptos e acacias) coincide sensiblemente coas maiores densidades de poboación. Ao anterior podemos unir a crónica DES-ordenación do territorio, agravada pola crecente eucaliptización e o periodo de burbulla inmobiliaria, mesturándose propietarios plantando eucaliptos a carón dos núcleos de poboación e veciños construindo vivendas entre eucaliptais. Asi mesmo, sen dúbida inflúe o feito comprobado de que, con condicións de manexo semellantes, nos eucaliptais é maior a velocidade de propagación dos lumes (un 50% máis que nunha carballeira e un 25% máis que nun piñeiral) e o risco de aparición de lumes secundarios (ata 3 km de distancia) (Véxase Foto-guía de combustibles forestales de Galicia y comportamiento del fuego asociado). Considerando todos estes aspectos quizais podamos achegarnos á explicación da maior perigosidade dos lumes en Pontevedra.

"Frondosas perennifolias" (case exclusivamente eucaliptos e acacias) en Galicia en 2008 segundo o Inventario Forestal Nacional. Reproducido de silvicultor.blogspot.com.es

Densidade de poboación en Galicia por parroquias segundo datos do Instituto Galego de Estatística. Mapa reproducido de Wikimedia

 

 

 

Fitos 40 anos Hitos 40 años

Hoxe, como hai 40 anos, a túa axuda é imprescindible
para defender a nosa natureza

Faite da 'Sociedade'

I Xornada Galega de Patrimonio Natural

e Biodiversidade 2017

 

 

OUTRAS NOVIDADES

Lei 7/2017 medidas da eficiencia enerxética e accesibilidade á enerxía eléctrica.

Lei 5/2017 Fomento de implantación de iniciativas empresariais

Directiva 2016/2284 Redución contaminantes atmosféricos

RD 389/2016, Plan Director Red de Parques Nacionales

Decreto 119/2016 Catálogo das paisaxes de Galicia

Especies invasoras preocupantes na UE

Exclusión de REGANOSA do trámite de AIA

Plan de Acción Reserva da Biosfera transfronteiriza do Xurés

Sentencia Tribunal Supremo sobre especies invasoras

Lei 2/2016 do Solo de Galicia

RD 1/2016 Aprobación Plan Hidrolóxico Miño-Sil

Ley 33/2015, modifica Ley 42/2007 Patrimonio Natural y Biodiversidad

Fractura hidráulica ("fracking")